BIBI NGÔ - Du Tử Lê: ‘Quê hương là người đó’

11 Tháng Mười 202110:49 SA(Xem: 1304)
BIBI NGÔ - Du Tử Lê: ‘Quê hương là người đó’

‘Ông ngoại đã về trời’

Hai tiếng “về trời” được viết ra nhẹ như ánh nắng đầu thu xuyên khung cửa, ngơ ngác như ánh mắt nàng Scarlett O’Hara lúc nhìn chàng Rhett Butler và hỏi “Ôi anh yêu dấu, em biết làm gì nếu anh đi?.” Vậy, mà không phải vậy! Cái thanh huyền trầm nhẹ nhàng của hai tiếng đó vậy mà tựa nghìn âm trĩu nặng.

Hai năm rồi, kể từ ngày bà viết lên hai chữ “về trời” để báo với cỏ cây, nhân thế, rằng, ông đã tạm biệt chỗ “nhân gian không thể hiểu,” nhưng thật sự ông chưa từng đi xa. Vì:

“quê hương ta, đã vốn là người đó

hấp hối mãi với mối tình xót xa!”

Ngày đó, ông ở một nơi cách xa bà nửa vòng trái đất. Ông “lang thang cảnh tình lữ thứ” giữa lúc “người xa xôi người bên kia trời.” Một người thân của bà vượt biển đến được bến bờ tự do. Với hy vọng mong manh, bà gửi gắm lá thư cho ông nếu có chút tin tức nào biết được. Thế mà, một ngày nọ, lá thư đã đến được với ông, từ nửa vòng trái đất.

Nhưng, thư nằm trong ngăn tủ một thời gian, rồi lạc mất. Biệt ly rồi lại ly biệt. Thăm thẳm nghìn trùng. “Quê hương là người đó” được ông viết ra trong cảm xúc chơi vơi hụt hẫng tựa mất đi phần máu thịt. Ông đăng báo tìm người ngay trên đất khách, với hy vọng ai đó quen biết với bà đọc được, sẽ nói với bà giùm ông.

Câu chuyện này, mãi tận về sau, khi cầu Thê Húc không còn ngăn cách, ông “kể” lại bằng chữ, bà mới biết.


Bà không phải đóa hồng đài các trong một tư gia sang trọng ở Sài thành. Bà không có tiếng hát ma mị cuốn hồn người. Bà chỉ là đóa sen bình dị ở một góc thành nội Huế xa xôi, yêu ông Lê Cự Phách qua những vần thơ Du Tử Lê.

Đoạn đường xa thăm thẳm Huế – Sài Gòn đã được rút ngắn lại sau năm 1974 khi bà chọn về Pleiku dạy học, một nơi xa lạ không người quen biết, với lý do lớn nhất là thâu ngắn khoảng cách giữa hai người. Ông không còn phải xin đi nhờ máy bay quân đội có “hai thằng ngồi mà ba thằng nằm” để bay từ Sài Gòn ra Huế, và bà cũng không còn phải ngồi xe đò mấy ngày trời đằng đẵng để vào Sài Gòn thăm ông.

Rồi Tháng Tư định mệnh của dân tộc, cũng là Tháng Tư định mệnh chia cắt ông và bà thêm mươi năm nữa.

blank
Bà chỉ là đoá sen bình dị ở một góc thành nội Huế xa xôi, yêu ông Lê Cự Phách qua những vần thơ Du Tử Lê. Ảnh: Kalynh Ng.

***

Ông nổi tiếng với những sáng tác từ quê nhà ra đến hải ngoại. Ông rực rỡ trên thi đàn Việt Nam với những bài thơ về quê hương, về thân phận, về cái chết, về tình yêu. Ba tiếng “Du Tử Lê” là hiển hiện cho một nghệ thuật thơ cách tân, biến hóa các vật thể trần trụi, vô tri trở nên sống động, thậm chí chứa đựng tâm linh của cõi nhân sinh. Ông lãng mạn trong thơ và cả trong đời. Ông “tình” đến mức “Xót nhau bật máu chỗ nằm/ Vết răng Tháng Chạp dấu bầm Tháng Hai.”

Thơ ông uyển chuyển, nhẹ nhàng thế nào thì cách ông đối diện cuộc đời và con người cũng thế. Không trách, người yêu thơ và cả… yêu ông, nhiều như núi như sông. Khó mà phân ranh rạch ròi để biết người ta yêu ông hay yêu thơ của ông, khi mà tình yêu trong thơ Du Tử Lê vừa vĩ đại, vừa thế tục, vừa thánh thiện với “trong tay thánh nữ có đời tôi.”

Ai cũng có thể là “người” trong “K. Khúc của Lê.” Ai cũng có thể tự cho là một “bóng trăng ngà” để ông “chỉ nhớ người thôi đủ hết đời.”

‘Quê hương là người đó’

Nhưng, có ai biết được, trong văn chương, cũng như trong đời thường, ông luôn có câu: “Anh có lỗi với T. nhiều quá…”

blank


Chỉ một câu: “Quê hương là người đó” cũng đủ để thấy ông tôn thờ tình yêu dành cho bà, và trân trọng tình của bà dành cho ông. Quê hương là gốc rễ, là di sản, là máu chảy trong cơ thể, là nguồn gội của yêu thương, là chốn đi về miên viễn.

Quê hương của ông, chính là bà.

Gần ba mươi năm cuối đời, ông “lớn lên” bên “ngực ngải môi trầm.” Thơ ông được chăm chút, gọt giũa hơn giữa “quê hương thu nhỏ” của ông – chính ông đã viết bốn chữ này lên mặt đất trong sân nhà của mình, như con chim lưu lạc tìm được về tổ ấm. Nơi đó, là tình yêu của ông. Một tình yêu không có sự thỏa hiệp và sở hữu từ những ngày đầu tiên xuất hiện. Một tình yêu nhận lại từ hạnh phúc cho đi.

Ông để lại cho nhân gian 77 tập thơ. Nhưng gia tài thật sự ông để lại cho bà, cho “quê hương thu nhỏ” của ông là hàng trăm lá thư viết tay lẫn điện tử.

Ông viết, viết, và viết. Bà nhận, đọc, và giữ. Ông đi hàn huyên cà phê sáng với bạn bè, ông viết thư cho bà. Ông về đến nhà, ông viết thư cho bà. Ông giận bà, ông viết thư… hờn dỗi. Ông quên làm theo lời bà dặn trước khi ra khỏi nhà, ông viết thư xin lỗi.

Cứ thế, gia tài của bà là thư của ông.

Quê hương của ông, chính là bà.

“người nay xa xôi người bên kia trời

người nay xa xôi người bên kia đời

chân người có vui, những chiều cuối phố

mắt người có nguôi, những chiều mưa rơi” (Quê hương là người đó – 1981)

Và, ông đã viết mãi, viết mãi, đến ngày 7 Tháng Mười năm 2019, ông “về trời.” Như, ông đã từng dự đoán, và viết trước đó:

“Tôi mới nhận ra, càng ngày công việc viết của tôi, càng quá mức tổn hao khí lực.

Hóa ra, mỗi lần ngồi vào máy, hoặc trước trang giấy, tôi luôn phải nỗ lực, tận lực “đo ván” chính tôi. Chính tôi thôi, không hề có một kẻ nào khác!

Và, xin các bạn đừng ngạc nhiên, một ngày nào, tôi vĩnh viễn ngừng bút. Đó là ngày tôi không còn sức lực, để “đo ván chính tôi!” (Jan.17.09)

blank
Thủ bút của cố nhà thơ Du Tử Lê. Ảnh: H.T
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
14 Tháng Mười Một 20223:39 CH(Xem: 9070)
Tuy không phải làm bất cứ công việc nào trong nhà, nhưng Bố tôi bận lắm.
02 Tháng Mười Một 202212:00 SA(Xem: 18734)
Bài thơ là ao ước của một người muốn được biển đón nhận thân xác mình một mai khi ông bước ra khỏi cuộc đời.
04 Tháng Chín 20229:33 SA(Xem: 4231)
Sáng thứ tư 9/10/2019, thấy cái post của Hạnh Tuyền: “Ông ngoại đã lên trời”.
31 Tháng Tám 202212:00 SA(Xem: 11216)
Tôi không biết trước tôi, có người trẻ nào đã nói về thơ Du Tử Lê hay chưa. Riêng tôi, tôi rất vinh dự được mời phát biểu về thơ Du Tử Lê
17 Tháng Tám 202210:06 SA(Xem: 555)
Có phải chính vì lòng nhân ái, tính nhân văn của một nhà thơ lớn mà cả trong tác phẩm và nhân cách ngoài đời của họ càng làm cho chúng ta kính yêu và ngưỡng mộ.
25 Tháng Bảy 202212:57 CH(Xem: 525)
Ra hải ngoại ngay từ 1975, cho đến nay ông là tay bút cựu trào hiếm hoi vẫn còn viết, viết hay cho đến ngày tháng chót.
24 Tháng Bảy 20229:13 SA(Xem: 661)
Tôi cười. Đúng là dutule! Rõ ràng nhà thơ đã tự “chẩn đoán” ra cái bệnh của thơ mình.
21 Tháng Bảy 202211:59 CH(Xem: 14352)
Tôi là người lúc nào cũng ao ước rằng cộng đồng Việt Nam ở hải ngoại của chúng ta mỗi ngày một trù phú trên mọi phương diện,
19 Tháng Năm 202212:00 SA(Xem: 7731)
Đầu mùa Dã quỳ nở năm nay, Du Tử Lê lặng lẽ trở lại Pleiku, miền đất mà ông đã gửi gắm một thời thanh niên của mình ở đấy.
23 Tháng Tư 20226:07 SA(Xem: 5230)
Nói như Orchid Lâm Quỳnh, không có cái gọi là “better place” cho bố, vì bố đã rất ấm áp, bình an trong ngôi nhà đó. Thiên đàng ở đâu thì kệ nó chớ!
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-360-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 773)
Sau 1975, ở hải ngoại, Du Tử Lê tiếp tục hoạt động văn chương một cách sôi nổi
(Xem: 4002)
Theo tôi, một trong những “tín đồ sẵn sàng ‘tử đạo’ chữ nghĩa” có nhà văn Vĩnh Quyền
(Xem: 15537)
Năm 2007, nhờ công lao và sự hy sinh trời biển (theo tôi,) của nhà văn và, cũng là nhà thơ Trần Hoài Thư
(Xem: 14477)
Có thể nhiều người quên rằng trước khi trở thành họa sĩ nổi tiếng, có tranh được trưng bày tại nhiều bảo tàng viện quốc tế, họ Lê vốn là một nhà thơ.
(Xem: 12848)
Trong lịch sử tân nhạc Việt, dường như không có một nhạc sĩ nào nổi tiếng ngay với sáng tác đầu tay, ở tuổi niên thiếu, khi chỉ mới 14, 15 tuổi, như trường hợp Cung Tiến
(Xem: 9070)
Tuy không phải làm bất cứ công việc nào trong nhà, nhưng Bố tôi bận lắm.
(Xem: 18733)
Bài thơ là ao ước của một người muốn được biển đón nhận thân xác mình một mai khi ông bước ra khỏi cuộc đời.
(Xem: 4231)
Sáng thứ tư 9/10/2019, thấy cái post của Hạnh Tuyền: “Ông ngoại đã lên trời”.
(Xem: 11215)
Tôi không biết trước tôi, có người trẻ nào đã nói về thơ Du Tử Lê hay chưa. Riêng tôi, tôi rất vinh dự được mời phát biểu về thơ Du Tử Lê
(Xem: 554)
Có phải chính vì lòng nhân ái, tính nhân văn của một nhà thơ lớn mà cả trong tác phẩm và nhân cách ngoài đời của họ càng làm cho chúng ta kính yêu và ngưỡng mộ.
(Xem: 15360)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 4919)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 5077)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 5560)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 5675)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 26037)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 20014)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 17615)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 21109)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 18929)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 17664)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 15111)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 14228)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 14361)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 13351)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 12898)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 20063)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 27318)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
Khách Thăm Viếng
891,982