Ca khúc “Mẹ Tôi:” Kinh vinh danh tình mẫu tử của người Việt Nam

11 Tháng Mười 20224:15 CH(Xem: 102)
Ca khúc “Mẹ Tôi:” Kinh vinh danh tình mẫu tử của người Việt Nam

Lịch sử nền Tân nhạc Việt Nam, được coi là còn non trẻ với thời gian có mặt chưa tới 80 năm so với các dân tộc Tây phương. Tuy nhiên, trên lộ trình nghệ thuật tự thân của mình, nền Tân nhạc Việt Nam đó, cũng đã để lại cho giới thưởng ngoạn nhiều chân dung đặc biệt. Từ những nhạc sĩ ngay tự tác phẩm đầu tay, đã cho thấy tài hoa chói lòa của họ, như cố nhạc sĩ Đặng Thế Phong.

Trước qua đời năm 24 tuổi, nhạc sĩ Đặng Thế Phong, người có công khai phá nền Tân nhạc Việt, đã để lại cho đời vỏn vẹn 3 ca khúc. Đó là các ca khúc: “Đêm Thu” viết năm 1940, cho lửa trại của học sinh Hà Nội. Sau đấy, tới “Con Thuyền Không Bến” sáng tác năm 1941; và, cuối cùng “Giọt Mưa Thu” họ Đặng viết năm 1942.

Thậm chí, chúng ta cũng có những nhạc sĩ như những vì sao đột ngột xuất hiện rực rỡ, trên vòm trời giai điệu, chỉ với một ca khúc rồi, lặng lẽ biến đi, như nhạc sĩ Phạm Duy Nhượng với “Tà Áo Văn Quân” (sau khi bất ngờ cho ra đời ca khúc vui: “Say Thuốc Lào”):

 

Có những chiều hoa nồng nhạc say liên hoan

Bên những người hoa ngạt ngào hương tóc phấn…

 

Hay nhạc sĩ Lê Hoàng Long, tác giả duy nhất ca khúc nổi tiếng “Gợi Giấc Mơ Xưa:”

 

Ngày mai lênh đênh trên sông hương

Theo gió mơ hồ thuyền về đâu…

 

Hoặc trường hợp của nhạc sĩ Lê Trạch Lựu ở Paris, tính đến ngày qua đời 6 Tháng Hai, 2015, hưởng thọ 84 tuổi, ông cũng chỉ để lại duy nhất ca khúc “Em Tôi,” được nhiều người biết tới:

Em tôi ưa đứng nhìn trời xanh xanh

Mang theo đôi mắt buồn vương giấc mơ…

 

Và, nhiều nhạc sĩ khác nữa.

 

Tuy nhiên, dù những tài hoa tân nhạc của chúng ta, trước khi từ giã cuộc đời, để lại cho nhân gian nhiều hay ít, những sáng tác như những viên ngọc quý ở độ tuổi nào, thì mỗi lần ca khúc của họ được cất lên, dù nội dung buồn/ vui… chúng vẫn như những kỷ niệm, hạnh phúc sống lại, tựa những đốm lửa thương yêu trong ký ức ta, riêng, nhiều thế hệ.

 

Âm nhạc, nếu có thể hiểu theo một nghĩa khác hơn, theo tôi chính những nốt nhạc, những ca từ ấy đã là nơi ươm trồng, nuôi dưỡng vàng son dĩ vãng cho chúng ta, như những bài hát ru của mẹ, thời ta thơ ấy vậy.

Nhưng dù cho đó là những ca khúc được sáng tác trong khoảng thời gian nào của cuộc đời người nhạc sĩ thì, sớm nhất khi người nhạc sĩ ở độ tuổi mười sáu, mười bảy. Thường nhất là ở độ tuổi đôi mươi, (hoặc trễ hơn), khi trái tim người nhạc sĩ như tấm giấy thấm, sẵn sàng thu nhận mọi rung động vi tế của thất tình (hỉ, nộ, ái, ố…) Đó cũng là độ tuổi chín muồi để người nghệ sĩ cảm nhận và, sống được giữa tâm bão của những rung cảm sâu xa, của mọi thứ tình yêu; từ thiêng liêng như tình mẫu tử, tới tình yêu mơ mộng, ảo tưởng của tuổi trẻ lần đầu chạm, cầm lên tay trái cấm…

Nhưng kể cả một số nhạc sĩ, có tự lừa bản thân rằng, ca khúc A hay B của mình được nhiều người biết, chúng đã được viết khi họ chỉ mới 15, 16 tuổi thôi, tôi vẫn chưa thấy một tác giả nào khoe rằng ca khúc X, Z (nổi tiếng) của họ được sáng tác khi họ còn ở tuổi niên thiếu.

Tuy nhiên, trong Lịch sử Tân nhạc Việt Nam, tới hôm nay, đã ghi nhận được một trường hợp ngoại lệ: trường hợp của nhạc sĩ Nhị Hà, tác giả ca khúc “kinh điển:” “Mẹ Tôi.”

Theo tài liệu hiện có trên Bách Khoa Toàn Thư – Mở thì nhạc sĩ Nhị Hà, tác giả những ca khúc quen thuộc như “Nhớ Một Mùa Hoa,” hay “Trở Về Thôn Cũ”

 

Làng tôi nghiêng mình soi bóng Hương Giang 

Những đêm trăng sáng long lanh giòng sông 

Dáng ai giặt yếm bên bờ dịu dàng 

Thả tiếng ‘khoan hò’ theo nhịp chèo vọng xa 

 

Làng tôi những chiều khi gió lên khơi 

Nắng hanh phơn phớt pha hồng gò má 

Những cô thôn nữ trên đường về chợ 

Và tiếng sáo diều diu dặt buông lời thơ 


Nhưng sao hôm nay ta trở lại quê hương 

Tuy con sông xưa vẫn êm đềm uốn quanh 

Còn đâu đồng xanh? 

Còn đâu gia đình? 

Còn đâu bóng hình mẹ già mến yêu? 

Nơi đây điêu linh 

Nơi đây quạnh quẽ 

Nơi đây chẳng còn bóng người ngày trước 

Nơi đây tang thương buông bức màn thê lương 

Quê hương còn đó nhưng người về đâu? 

 

Vì đâu thôn làng thành chốn nương hoang? 

Cớ sao bao cánh chim xa tổ ấm? 

Biết bao giờ gió tha hương trở về 

Cùng tiếng sáo diều dìu dặt lời nhạc xưa?…

(Nhạc và lời Nhị Hà. Trích, Nđd)

 

Tuy nhiên, đó là những ca khúc nhạc sĩ Nhị Hà sáng tác khi ông đã trưởng thành, đã chìm, nổi theo dòng sinh mệnh đau thương, bất hạnh của đất nước.

Riêng ca khúc “Mẹ Tôi,” theo ghi nhận của Wikipedia thì được viết năm 1948, khi ông mới 13 tuổi.

Vẫn căn cứ theo Bách Khoa Toàn Thư – Mở thì tiểu sử của tác giả ca khúc “Mẹ Tôi,” có thể tóm tắt như sau:

“Nhạc sĩ Nhị Hà sinh ngày 24 tháng 8 năm 1935 tại Quảng Bình, tốt nghiệp Cử nhân Giáo khoa Xã hội, Giáo khoa Anh văn và Apply Sciences in Engineering Technology. Vào năm 1958, Nhị Hà trở ra Huế để lập gia đình tại đây với người bạn gái học chung năm cuối ở trường Khải Định tên Kim Khuê. Sau đấy, hai người có với nhau 7 người con. Năm 1960, ông vào Saigon tiếp tục học. Sau một thời gian sang Mỹ tu nghiệp, ông về Việt Nam làm việc tại Nha Cải Huấn cho đến năm 1975.

Đến Hoa Kỳ năm 1975, ông cư ngụ tại tiểu bang Arizona rồi tiểu bang Washington. Ông qua đời tại Houston Texas USA, ngày 10/10/1988.

Nhạc phẩm đầu tiên ông sáng tác lúc mới 13 tuổi là bài ‘Mẹ Tôi,’ một sự phối hợp đặc biệt giữa khả năng thiên phú về âm nhạc và lòng thương yêu hết lòng người mẹ đã cả đời tận tụy vì con cái. Một vài nhạc phẩm khác đã đưa tên tuổi của ông lên cao là ‘Trở Về Thôn Cũ’ và ‘Nhớ Một Mùa Hoa,’ v.v… Tác phẩm cuối cùng của ông là ‘Yêu,’ viết trước khi qua đời, trong thời gian điều trị tại bệnh viện…”

 

Đề cập tới ca khúc “Mẹ Tôi,” hẳn nhiều bạn đọc đã liên tưởng ngay tới ca khúc “Lòng Mẹ” của Y Vân, sáng tác khoảng giữa thập niên 1950 tại Saigon.

(1) Nhưng nếu ca khúc này từng được gọi một cách thương yêu là “Quốc ca của lòng Từ Mẫu,” thì “Mẹ Tôi” của cố nhạc sĩ Nhị Hà, ra đời trước đó, có thể ví như một thứ “Kinh vinh danh tình Mẫu Tử” vậy.

Nhạc sĩ Nhị Hà viết “Mẹ Tôi” khi thân mẫu của ông còn tại thế (?) Nhưng khi ca khúc được phổ biến qua các phương tiện truyền thông, đã hình dung, đã đặt mình vào những tâm cảnh khác nhau trong tương quan của tình mẹ, con, khiến nhiều người nghe lần đầu đã không cầm được nước mắt:

 

Mẹ tôi tóc xɑnh nhuộm bạc tháng ngày

Mẹ tôi đau buồn nặng trĩu đôi vai

Bao năm nuôi đàn trẻ thơ nhỏ dại

Ϲầu mong con mình có một ngày mai

 

Mẹ tôi nắng mưa chẳng ngại nhọc nhằn

Mẹ tôi mỉm cười nhìn bóng con ngoan

Không than không phiền dù lâm hoạn nạn

Lòng tin con mình xứng thành người dân

 

Ϲhiều chiều, bên liếp lều tranh

Mẹ tôi đứng đợi đàn con

Trước gió tóc trắng lòa xòɑ

Đôi mắt dịu hiền như bể tình thương

 

Lòng người mong ước ngày sau

Đàn con xứng thành người dân

Nhưng nay con đã nên người

Thì nay còn đâu bà mẹ hiền xưa

 

Chiều nay đốt hương tưởng niệm trước mồ

Nhìn khói đau lòng tưởng nhớ năm xưa

Công ơn sinh thành ngày nao đền trả

Mẹ ơi con nguуền nhớ lời mẹ khuyên.

(Trọn bài)

 

Khi viết những dòng chữ này, bản thân tôi tóc cũng đã “trắng lòa xòa” và không thể biết còn được bao ngày nơi trần thế! Nhưng mỗi khi nghe lại một mình, ca khúc “Mẹ Tôi,” tôi vẫn không cầm được những giọt lệ ứa ra, ngoài ý muốn. (2)

Tôi không biết đó là những giọt lệ muộn dành cho cuộc tử ly (dù đã lâu) giữa tôi và mẹ tôi? Hay đó là những giọt lệ như những nén nhang… “tưởng niệm trước mồ” nhạc sĩ Nhị Hà, người viết “Kinh vinh danh tình Mẫu Tử” cho những đứa con Việt Nam, dù ở bất cứ nơi nào trên trái đất?

________

Chú thích:

(1) Mời đọc thêm “Y Vân, huyền thoại và sự thật,” (trong Phác Họa 20 Năm Văn Học Nghệ Thuật Miền Nam 1954-1975, quyển #1. HT productions, liên hợp với Công ty Amazon, in lần thứ ba, Calif. 2017.)

(2) Xin đừng nhầm với một số ca khúc của một số nhạc sĩ sáng tác sau này, vô tình cũng chọn hai chữ “Mẹ Tôi” làm nhan đề cho ca khúc của mình. Cụ thể như ca khúc “Mẹ Tôi” của nhạc sĩ Trần Tiến. (Theo Wipedia –  Mở) 

@font-face {font-family:Mangal; panose-1:2 4 5 3 5 2 3 3 2 2; mso-font-charset:1; mso-generic-font-family:roman; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:40963 0 0 0 1 0;}@font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:roman; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-536870145 1107305727 0 0 415 0;}@font-face {font-family:"Arial Unicode MS"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4; mso-font-charset:128; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-134238209 -371195905 63 0 4129279 0;}@font-face {font-family:"\@Arial Unicode MS"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4; mso-font-charset:128; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-134238209 -371195905 63 0 4129279 0;}p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-unhide:no; mso-style-parent:""; margin:0in; mso-pagination:none; mso-hyphenate:none; text-autospace:ideograph-other; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman",serif; mso-fareast-font-family:"Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family:Mangal; mso-font-kerning:1.5pt; mso-fareast-language:ZH-CN; mso-bidi-language:HI;}p {mso-style-unhide:no; margin-top:5.0pt; margin-right:0in; margin-bottom:5.0pt; margin-left:0in; mso-pagination:widow-orphan; text-autospace:ideograph-other; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman",serif; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";}p.Standard, li.Standard, div.Standard {mso-style-name:Standard; mso-style-unhide:no; mso-style-parent:""; margin:0in; mso-pagination:none; mso-hyphenate:none; text-autospace:ideograph-other; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman",serif; mso-fareast-font-family:"Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family:Mangal; mso-font-kerning:1.5pt; mso-fareast-language:ZH-CN; mso-bidi-language:HI;}.MsoChpDefault {mso-style-type:export-only; mso-default-props:yes; mso-fareast-font-family:"Arial Unicode MS"; mso-bidi-font-family:Mangal; mso-font-kerning:1.5pt; mso-fareast-language:ZH-CN; mso-bidi-language:HI;}.MsoPapDefault {mso-style-type:export-only; mso-pagination:none; text-autospace:ideograph-other;}div.WordSection1 {page:WordSection1;}
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-360-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 7834)
Họ Phạm còn được nhìn nhận là người khai sáng môn Thể dục Khí công Hoàng Hạc, ở miền nam California.
(Xem: 834)
Sau 1975, ở hải ngoại, Du Tử Lê tiếp tục hoạt động văn chương một cách sôi nổi
(Xem: 4065)
Theo tôi, một trong những “tín đồ sẵn sàng ‘tử đạo’ chữ nghĩa” có nhà văn Vĩnh Quyền
(Xem: 15588)
Năm 2007, nhờ công lao và sự hy sinh trời biển (theo tôi,) của nhà văn và, cũng là nhà thơ Trần Hoài Thư
(Xem: 14520)
Có thể nhiều người quên rằng trước khi trở thành họa sĩ nổi tiếng, có tranh được trưng bày tại nhiều bảo tàng viện quốc tế, họ Lê vốn là một nhà thơ.
(Xem: 100)
Họ Lê viết ra với tất cả thành thực, không mầu mè, không dùng ngôn ngữ để lòe đời. Tôi cho đó là tấm lòng tử tế của Du Tử Lê đối với chữ nghĩa.
(Xem: 9162)
Tuy không phải làm bất cứ công việc nào trong nhà, nhưng Bố tôi bận lắm.
(Xem: 18792)
Bài thơ là ao ước của một người muốn được biển đón nhận thân xác mình một mai khi ông bước ra khỏi cuộc đời.
(Xem: 4318)
Sáng thứ tư 9/10/2019, thấy cái post của Hạnh Tuyền: “Ông ngoại đã lên trời”.
(Xem: 11299)
Tôi không biết trước tôi, có người trẻ nào đã nói về thơ Du Tử Lê hay chưa. Riêng tôi, tôi rất vinh dự được mời phát biểu về thơ Du Tử Lê
(Xem: 15415)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 4985)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 5146)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 5615)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 5763)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 26116)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 20080)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 17672)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 21173)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 18991)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 17738)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 15182)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 14293)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 14433)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 13421)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 12950)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 20129)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 27386)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
Khách Thăm Viếng
897,323