LÊ VĂN NINH - Tính Thủy Chung: Tương Quan Giữa Đời Sống Hằng Ngày Và Thơ Tình Du Tử Lê

06 Tháng Giêng 201612:00 SA(Xem: 2940)
LÊ VĂN NINH - Tính Thủy Chung: Tương Quan Giữa Đời Sống Hằng Ngày Và Thơ Tình Du Tử Lê

 

(Bài nói chuyện trong buổi Thơ Nhạc Du Tử Lê do Hội Người Việt Cao Niên, Austin, Texas. tổ chức ngày 10-1-98)

Tôi không phải là nhà thơ, nhà văn, cũng không phải nhà phê bình văn học, nên những nhận xét của tôi về thơ Du Tử Lê chỉ là dựa vào mối thâm tình bằng hữu, có thể rất chủ quan.

Như chúng ta đã rõ, Du Tử Lê làm thơ, viết văn rất sớm và cũng rất kiên trì. Trong suốt 40 năm qua, ở quê nhà cũng như ở hải ngoại. Những tác phẩm của Du Tử Lê, dù là thơ hay truyện đều xoáy quanh những mối tình; những mối tình thật, có tính cách riêng tư của nhà thơ, đã sống qua bằng hơi thở, bằng xúc cảm của ngũ quan, chứ không phải bằng những mảnh tình tưởng tượng của một số thi nhân hay văn sĩ mà ta thường thấy.

Trong số những tác phẩm đã xuất bản với hàng trăm bài thơ rất được ưa thích, tôi nhận thấy một nét rất đặc biệt, rất Du Tử Lê, đó là Sự Thủy Chung Trong Thơ Tình Du Tử Lê.

Có lẽ quý vị sẽ thắc mắc, tại sao tôi lại có một nhận xét lạ đời về một con người nổi danh đào hoa, “nòi tình” như Du Tử Lê? Cùng một lúc, Du Tử Lê không những có một, hai, mà ba bốn người tình... mà gọi là chung thủy ư? Và trong suốt 40 năm qua, đã có biết bao nhiêu mối tình chính thức, công khai, và biết bao nhiêu mối tình kín đáo chỉ có Du Tử Lê và một số rất ít người biết đến?

Nơi quê nhà, Du Tử Lê đã có những mối tình sôi nổi, sóng gió! Sau 1975 tại Hoa Kỳ, cũng đã có những cuộc bão tình được nhắc nhở rất nhiều trong giới văn nghệ sĩ! Nhưng tựu trung, đối với Du Tử Lê, chúng ta không thấy những vụ đánh ghen dữ dội, làm chấn động dư luận như vụ đánh ghen của cô Quờn tẩm xăng đốt chồng, hay vũ nữ Cẩm Nhung bị tạt át xít vào mặt ở Sài Gòn. Phải chăng đó cũng nhờ vào cái tài, khả năng đặc biệt Du Tử Lê, ngoài thi tài trác tuyệt của nhà thơ, đã hóa giải được mọi hờn ghen, giận dữ?

Gần đây, trong lúc tâm sự. Du Tử Lê đã thú nhận ông rất may mắn trong vấn đề nan giải này. Cuộc sống gia đình ông tương đối được êm ấm có thể cũng là nhờ vào sự thủy chung trong tâm hồn của nhà thơ như chúng tôi đã nhận xét chăng?

Đọc thơ Du Tử Lê, chúng ta sẽ thấy rõ hơn sự thủy chung này, vì đó chính là ưu tư, là tiếng nói, là cuộc sống đích thực của ông. Sự thủy chung đó, không những thể hiện trong thơ tình yêu cho người yêu, cho gia đình, cho quê hương đất nước mà còn rất đậm đà trong tình bằng hữu.

Lúc ở tuổi thanh xuân, tình yêu lứa đôi đang nồng nàn thắm thiết, thì cũng vì cái “nòi tình” mà người yêu bỏ đi, để lại cho nhà thơ bao nỗi nhớ thương, tuyệt vọng. Đấy là lúc để nhà thơ tỏ tình tha thiết nhất:
 ...

  Hãy nói về cuộc đời
 tình yêu như lưỡi dao
 tình yêu như mũi nhọn
 êm ái và ngọt ngào
 cắt đứt cuộc tình đầu
 Thụy bây giờ về đâu?
 ...

 Tôi là chim bói cá
 Em là ánh trăng ngà
 Chỉ cách một mặt hồ
 mà muôn trùng chia xa...

 (Khúc Thụy Du, Thơ Du Tử Lê, Anh Bằng phổ nhạc) 

Hình ảnh ánh trăng và mặt hồ tuy đơn sơ, đã gói trọn tâm trạng tuyệt vọng nhưng thật là thủy chung của nhà thơ.

Cũng vì sự thủy chung, tôn thờ tình yêu mà nhà thơ đã thăng hoa người tình thành Thánh Nữ: 

 Ôi Thánh Nữ đi bên lề nắng gió
 đã chẳng cùng, thôi! hỏi tới nhau chi. 

Sự thủy chung của Du Tử Lê không chỉ giới hạn ở tình yêu nam nữ, mà chúng ta còn tìm thấy sự chung thủy nơi tình yêu dành cho những người thân khác trong gia đình như trong bài thơ: “Thấy Bình Minh Trên Sa Mạc Utah, Nhớ Mẹ Già”: 

  gọi ai gió nổi bốn trời
 chiếc nhau tôi lạnh phía đời bên kia
 mẹ nằm lặng lẽ trong khuya
 lắng nghe biển dội lời thì thầm, quên
 xương tàn một rúm chưa quên
 cố lay lắt sống để đền lỗi con... 

Đấy là nỗi thao thức, niềm ăn năn khôn nguôi của một người con biết mình không làm tròn phận hiếu với mẹ già.

Đối với những người con còn sót lại ở quê nhà, niềm xót xa thương cảm thật là sâu đậm: 

  khi tôi chết hãy đem tôi ra biển
 cho tôi về gặp lại các con tôi
 cho tôi về nhìn thấy lệ chúng rơi
 từ những mắt đã buồn hơn bóng tối. 

Tình yêu quê hương đất nước đối với Du Tử Lê cũng thật là nồng nàn, tha thiết như trong bài thơ “Khi Tôi Chết Hãy Đem Tôi Ra Biển”, vừa kể: 

  khi tôi chết hãy đem tôi ra biển
 đời lưu vong không cả một ngôi mồ
 vùi đất lạ thịt xương e khó rã
 hồn không đi sao trở lại quê nhà 

 khi tôi chết hãy đem tôi ra biển
 nước ngược dòng sẽ đẩy xác trôi đi
 bên kia biển là quê hương tôi đó
 rặng tre xưa muôn tuổi vẫn xanh rì. 

Bài thơ trên Du Tử Lê sáng tác vào năm 1977, khi nhà thơ lưu vong tỵ nạn của chúng ta không còn chút hy vọng trở lại quê hương thân yêu một lần cuối trong cuộc đời.

Trước năm 1975, khi còn là anh sinh viên du học nơi xứ Mỹ văn minh tiến bộ nhất nhân loại, đầy đủ tiện nghi và được sự thương yêu của người tình mắt xanh, tóc vàng tên Donna thật dễ thương, nhà thơ của chúng ta vẫn thủy chung với đất nước nghèo khó của mình: 

  không bao giờ đâu Donna, Donna
 dù anh có yêu em
 hơn bất cứ thứ gì trên đất Mỹ
 thì anh cũng vẫn trở về
 anh vẫn phải trở về quê hương anh
 cái giải đất khô cong hình chữ S

 ...

 cái giải đất rách nát nghèo đói vì chiến tranh
 liên tiếp hai mươi năm

 ...

 nơi mẹ anh đã già, một đời cơm ăn chan bằng nướt mắt
 nơi anh em, nơi chú bác, cô dì gần xa ruột thịt
 đã và còn đang từng giờ gục ngã
 chiến đấu cho sự trường tồn
 và lý tưởng tự do của giòng giống

 ...

 không bao giờ đâu Donna, Donna
 dù anh có yêu em
 hơn bất cứ thứ gì có trên đất Mỹ
 thì anh cũng vẫn trở về
 quê hương anh ruộng cằn đất cỗi
 người chưa lớn đã già
 trẻ chưa cao đã cọc...

 (Vỡ Lòng Cho Một Người Con Gái Mỹ, Thơ Du Tử Lê) 

Trong thời gian mươi năm trở lại đây, sự thủy chung của Du Tử Lê chỉ hướng vào bạn bè, thân hữu. Hầu như mỗi bài thơ mới, nhà thơ đều lấy cảm hứng tại những nơi chốn với bằng hữu. Du Tử Lê đã đánh dấu những thâm tình ở mỗi bài thơ bằng ghi chú như : “gửi thầy tôi, thầy nx.vinh...” hay “và lv.ninh, đt.pháp” hay “và nq.ngọ” v.v...

Những buổi ra mắt liên tục thơ, nhạc Du Tử Lê ở khắp mọi nơi trên đất Mỹ, Canada..., như buổi thơ nhạc ngày hôm nay là một chứng tích hùng hồn cho sự thủy chung trong tình bằng hữu của Du Tử Lê.

Không phải chỉ chung thủy với những thân hữu mới thành đạt, mà là với tất cả bằng hữu từ thời thơ ấu ở mọi ngành, mọi giới.

Bây giờ tôi xin trích đọc toàn bài Thơ Ởû Một Thời Của Những Người Không Tuổi Trẻ mà Du Tử Lê đề tặng rất nhiều người để nói lên cuộc sống tình cảm với bằng hữu của nhà thơ lúc tuổi chiều xế bóng, nơi đất lạ quê người: 

  chúng tôi lớn : còi cây rừng, cỏ dại
 tuổi thơ chưa kịp ngọt đã chua, lè !
 mỗi trang sách bật lên nghìn dấu hỏi
 nguyên không gian chưa chỉ dấu đi, về 

 chúng tôi lớn vào đời không lựa, chọn
 hoa tình cờ nẻ đá mọc hoang mang
 suối không mạch; thác không nguồn; chảy ngược
 ngón vực ngờ khỏ vỡ trán cô đơn 

 chúng tôi lớn : ửng mặt trời đáy ngực
 ngông nghênh chê lạch nhỏ. Vượt biên, thùy
 trí vạm vỡ : khinh ba chiều hạn, hẹp
 (dù tháng ngày : thường trực ủ ê khuya !?!) 

 chúng tôi lớn : sông ngàn năm đứt khúc
 thồ nỗi buồn lên núi. Cột mây chơi
 dăm đứa mượn lời ca và nốt nhạc
 rất nhiều thằng vui súng, đạn, khơi khơi

 thằng yếu đuối núp vô màu áo đạo
 đứa hoang đàng chết tốt bụng dao phay
 tên khụng khượng hỏi :- Đâu rồi Thượng Đế ?
 đứa lên rừng. Đứa kèm trẻ, xâm tay 

 chúng tôi lớn : nứt xương rồng, sa mạc
 tìm văn chương làm hố lấp tâm hồn
 chữ với nghĩa có đâu là lối thoát
 dăm đường dao, nhát cọ cũng hư , không 

 chim làm tổ. Chúng tôi tìm khói thuốc
 mửa mặt đời. Nôn thốc tháo nhân sinh
 thằng sở Mỹ lên gân. Thằng xách cặp
 tên lao công : trốn lính. Đứa dại hình 

 năm mươi tuổi : hai mươi năm lưu lạc
 những anh hùng, tài tử hóa lem. nhem
 đời dẫu nhận hay xua thì cũng vậy
 chúng tôi buồn hơn núi thọ tang sông 

 năm mươi tuổi : chúng tôi không tuổi trẻ
 thiếu quê hương : - phế bỏ võ công mình.

 (Portland, Seattle 8 - 93)

Du Tử Lê như ta thấy, dù với bất toàn nào trong cuộc đời, vẫn là một nhà thơ, một thi sĩ lớn của thời đại chúng ta. Như Mai Thảo, một nhà văn lớn, một nhà thơ lớn đàn anh, đã viết về Du Tử Lê như sau:

“ Và tiếng thơ Du Tử Lê bây giờ, theo tôi là tiếng thơ vô địch. Hắn bỏ lại sau lưng những người cùng thời. Trong sự bỏ lại sau đó, có cả tôi nữa. Tôi ví thơ Du Tử Lê là Tiếng Thơ Aùo Vàng. Và ngôi vị vô địch của Du Tử Lê, tôi nghĩ khó ai có thể theo kịp hay thay thế nổi.”

(Mai Thảo -30.01.94) 

Du Tử Lê đã chung thủy chọn lựa cho mình một hướng đi. Ông tình nguyện dành trọn cuộc sống cho văn chương, chữ nghĩa. Suốt cuộc đời, Du Tử Lê đã thủy chung với Thơ và theo tôi nghĩ, Du Tử Lê đồng nghĩa với Thơ. Chữ Thơ Viết Hoa! 

LÊ VĂN NINH.

(Dallas 1-97)


Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
23 Tháng Sáu 20189:22 SA(Xem: 220)
Đầu tháng 6-2018, tuyển thơ Khúc Thụy Du của nhà thơ Du Tử Lê ra mắt độc giả trong nước.
06 Tháng Hai 201812:00 SA(Xem: 11858)
Đứng giữa gian hàng, trên một bục gỗ cao phủ khăn trắng nuốt, người thiếu nữ trông nổi bật hẳn lên với trang phục tuy rực rỡ sắc mầ
18 Tháng Mười 201710:34 SA(Xem: 1215)
Theo thiển ý cá nhân tôi, thơ Du Tử Lê khá "hiền!"
25 Tháng Chín 201712:00 SA(Xem: 5915)
“Ngay sau khi gặp ông, tôi đã bước sang “chặng đường ngỡ ngàng.” Không ngỡ ngàng sao được khi mà đứng bên ông
01 Tháng Chín 20176:02 SA(Xem: 1459)
DU TỬ LÊ cũng là một nhân vật đặc biệt. Nhỏ hơn họ Trịnh vài tuổi. Gốc gác Phủ Lý, Hà Nam. Sống ở Hà Nội, trước khi theo gia đình di cư vào Nam.
21 Tháng Tám 201712:00 SA(Xem: 9996)
nhà văn, nhà thơ Du Tử Lê là một trong những thi sỹ có khá nhiều bài thơ được phổ nhạc kể từ những năm trước 1975 đến nay
01 Tháng Tám 201712:00 SA(Xem: 6786)
Vì với Du Tử Lê, thấy vậy mà không chỉ có vậy. Còn nữa. Nhiều nữa. Nhưng đó là những thứ mà chính người coi tranh sẽ thấy
02 Tháng Sáu 201711:58 SA(Xem: 1460)
Hiếm có cây bút nào sung mãn như Du Tử Lê khi ở tuổi 75 ông vẫn bền bỉ viết, viết và viết. Khảo cứu, phê bình, tiểu luận, bút ký... và đương nhiên thơ, bởi đó là ký hiệu nhận biết ông - một nhà thơ.
30 Tháng Năm 201712:00 SA(Xem: 9794)
Tôi kính trọng những nhà thơ. Trong mắt tôi, họ là những người dũng cảm bậc nhất. Hoặc gan lì, cũng bậc nhất luôn.
13 Tháng Năm 201712:42 CH(Xem: 920)
Thơ kết nối tất cả chúng ta.
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 168)
Bây giờ, trại đảo buồn chỉ còn trong trí nhớ rụng rơi, mờ nhạt…
(Xem: 186)
Dường như thảm kịch đất nước, lẽ sống / chết đã khiến Trần có một trái tim lớn hơn tuổi thật của mình, rất nhiều.
(Xem: 200)
Tôi cho Đinh Trường Chinh đã rất tinh tế khi ghi nhận rằng, đôi khi “sự thân thiết có thể đến từ những thứ nhỏ nhặt…”
(Xem: 176)
Tôi rất thích tính chân thật, không làm dáng của họ Nguyễn, khi ông mở đầu phần dẫn nhập cho những bài thơ của mình
(Xem: 265)
Tuyển tập này, cũng nên được nhìn như một ghi nhận tình bạn lấp lánh, thuở họ còn đủ ba người.
(Xem: 220)
Đầu tháng 6-2018, tuyển thơ Khúc Thụy Du của nhà thơ Du Tử Lê ra mắt độc giả trong nước.
(Xem: 11858)
Đứng giữa gian hàng, trên một bục gỗ cao phủ khăn trắng nuốt, người thiếu nữ trông nổi bật hẳn lên với trang phục tuy rực rỡ sắc mầ
(Xem: 1215)
Theo thiển ý cá nhân tôi, thơ Du Tử Lê khá "hiền!"
(Xem: 5915)
“Ngay sau khi gặp ông, tôi đã bước sang “chặng đường ngỡ ngàng.” Không ngỡ ngàng sao được khi mà đứng bên ông
(Xem: 1459)
DU TỬ LÊ cũng là một nhân vật đặc biệt. Nhỏ hơn họ Trịnh vài tuổi. Gốc gác Phủ Lý, Hà Nam. Sống ở Hà Nội, trước khi theo gia đình di cư vào Nam.
(Xem: 194)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 347)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 20107)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 14981)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 12501)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 15699)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 13819)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 12294)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 10299)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 9572)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 9680)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 8901)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 8513)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 9644)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 14916)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 21233)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 27085)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 18569)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 19666)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 23928)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 21602)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 18055)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
1,857,804