Cung Trầm Tưởng

15 Tháng Tám 201012:00 SA(Xem: 4195)
Cung Trầm Tưởng

 

Ngôn Ngữ Và Không Gian Thơ Du Tử Lê


(Bài nói chuyện tại Brian Coyle Center, Saint Paul, Minnesota, 18- 5- 96.)

 

Tôi bước ra từ thơ, để đứng đây, nói về tác phẩm Sông Núi Người Thơm Nỗi Nhớ Nhà của Du Tử Lê. Một công trình đáng kể của người thi sĩ này về hai phương diện: Ngôn ngữ thơ và, không gian thơ.

Nói đến thơ là nói đến ngôn ngữ. Vì ngôn ngữ thơ, tương tự như thương người như thể thương thân. Đối với người làm thơ thì ngôn ngữ chính là máu huyết, là nước mắt, là cốt tủy, là phong cách của một thi sĩ. Dù trong tập thơ này, tác giả đề cập tới một tình yêu da diết, hay bất hạnh thì đằng sau tình yêu đó, vẫn phải máu huyết của người thi sĩ.

Nói về ngôn ngữ thơ của Du Tử Lê phải công nhận rằng Du Tử Lê đã tạo được phong cách riêng cho thơ của ông. Du Tử Lê đã tận dụng các dấu, gồm luôn cả dấu gạch chéo / slash, để xô đẩy câu thơ đầu tiên, dàn trải theo mạch thơ, về một phía, để xác định tính chủ thể, khởi nguồn của bài thơ. Nhưng ở những câu thơ kế tiếp, Du Tử Lê lại xô, dạt chúng về một phía khác, để làm bật lên những ý niệm khác. Chữ thứ hai xô đẩy chữ thứ nhất về nơi chốn cuối. Nó nằm yên ở đó. Nó không chết. Và với câu thơ kế tiếp hay tới khi cuối bài thơ, chữ tưởng như bị chôn vùi, bị chết lại trở về, hòa nhập hay hoán vị với chữ đầu tiên...

Theo tôi, Du Tử Lê đã thành công với cả hai phần: phần mở vào bài thơ và phần khép bài thơ lại.

Chính vì thế mà khi ta đọc thơ Du Tử Lê, ta cảm thấy có một cái gì rất đặc biệt. Ta vẫn thấy thơ của ông, khác với thơ của những người khác. Nó khiến ta phải băn khoăn, phải thắc mắc. Phải quay trở lại phần khởi nguồn của bài thơ. Tác giả nói về một sự vật, nhưng đồng thời cũng là tiếng nói của chính sự vật đó.

Tôi gọi đó là đặc tính phủ định trong ngôn ngữ thơ Du Tử Lê. Bởi vì, ông có một khả năng xử dụng ngôn ngữ thơ tài tình. Một ngôn ngữ thơ tuyệt vời. Bây giờ, trong vô vàn ngôn ngữ thơ của nhân loại, chúng ta có ngôn ngữ thơ mang tên Du Tử Lê.

Về không gian trong thơ Du Tử Lê, ông dùng dấu gạch chéo / Slash để tạo một không gian cho người đọc tùy nghi sắp xếp, sáng tạo, viết lại, như một tác giả thứ hai. Tuy nhiên, cần nhớ rằng người đọc chỉ toàn quyền trong cái khoảng không gian thơ, quy luật thơ, cõi thơ mà ông đã quy định sẵn mà thôi.

Để dẫn chứng, tôi xin đọc nguyên văn bài thơ mà tôi cho là quan trọng nhất trong thi tập này. Đó là bài: Tình Yêu / Trang Ruột Và,/ Bìa Sách/. Tôi sẽ đọc theo thể điệu Rap, vì thấy nó thích hợp. 

 tôi sẽ để rất nhiều khoảng trống
 giữa hai gạch chéo / slash
 trong một câu thơ
 thí dụ:...../...../...../...../
 mời những người đọc tôi
 hôm nay, ngày mai tham, dự
 không phân biệt mầu da
 chúng ta: đồng tác giả
 bài thơ xuất hiện lần đầu
 mượn trái tim anh em, bà con để, thở 

 thi, ca tự thân là những đôi nhiễm sắc thể
 như con người
 vẫn một: trong / hình dung / tốt lành
 thượng đế. 

 tôi sẽ để rất nhiều khoảng trống
 giữa hai gạch chéo / slash
 trong nhiều câu thơ
 thí dụ:...../...../...../...../
 mời những người đọc tôi
 hôm nay, ngày mai tham, dự
 không phân, biệt tuổi tác, giống tính
 chúng ta: đồng tác giả
 bài thơ xuất hiện lần đầu
 mượn trái tim anh em, bà con để, thở 

 thi, ca tự thân
 là vũ trụ tinh khôi
 tất cả mọi người đều có quyền
 tùy tiện đặt, để núi, sông / cỏ, cây / thiên nhiên / thánh thần / ma quỷ 
 tùy tiện chọn việc làm / chỗ ở / người tình / cầu tiêu /chim muông / dã thú 
 rừng quá quắt giầm, ngâm biển muối
 sớm mai tro /ngấu /giọt nhớ nhà 

 tôi sẽ để rất nhiều khoảng trống
 giữa hai gạch chéo / slash
 thí dụ:...../...../...../...../
 trong bài thơ
 mời những người đọc tôi
 hôm nay, ngày mai tham, dự
 không phân, biệt cội nguồn, xuất xứ
 chúng ta: đồng tác giả
 bài thơ xuất hiện lần đầu
 mượn trái tim anh em, bà con để, thở 

 thi, ca tự thân là giải ngân hà
 mỗi chúng ta
 một black hole
 hố chôn, dấu thẳm sâu, kín đáo nhất
 mọi mơ ươc, khát vọng tiền bạc / địa vị / tình yêu / quyền lực
 thậm chí ẩn ức sinh lý / loạn luân / bệnh hoạn... không ai có quyền ngăn, cấm quý vị
 điền tên tôi; và, những lời nguyền rủa thô, bạo
 vào khoảng trống (vừa đủ)
 thí dụ: đ.m. du tử lê và (vẫn thí dụ) nên xót thương y / bởi ai cũng cần có cho mình một bà mẹ 

 chiếc nhau tôi chôn, xa
 buồn hủi, cùi cận gần quá đỗi 

 tôi sẽ để rất nhiều khoảng trống
 giữa hai gạch chéo / slash
 trên vách xương, thơ thịt bài thơ
 thí dụ:...../...../...../...../
 mời những người đọc tôi
 hôm nay, ngày mai tham, dự
 không phân, biệt nghề, nghiệp
 chúng ta: đồng tác giả
 bài thơ xuất hiện lần đầu
 mượn trái tim anh em, bà con để, thở 

 thi, ca tự thân
 vốn tật nguyền
 (mỗi bài thơ một mệnh hệ riêng
 lăn xuôi triền lở, hẫng)
 kẻ dư thịt da
 thiếu tấm lòng để hiểu 

 sống hay chết cũng chỉ là cách nói
 điều đáng buồn: - ngươi biết hổ ngươi? 

 tôi sẽ để rất nhiều khoảng trống
 giữa hai gạch chéo / slash
 tâm thất trái bài thơ
 thí dụ:...../...../...../...../
 mời những người đọc tôi
 hôm nay, ngày mai tham, dự
 không phân, biệt lý lịch
 chúng ta: đồng tác giả
 bài thơ xuất hiện lần đầu
 mượn trái tim anh em, bà con để, thở 

 thi, ca tự thân
 dị ứng mọi khoanh vùng
 chỉ có thơ
 hoặc không phải thơ
 thi sĩ
 hoặc lũ hề
 (và đám ruồi bu
 nhặng xị phèng la, chiêng, trống)
 hãy lánh xa bọn gọt đầu, nhổ răng văn học 

 tôi sẽ để khoảng trống duy nhất
 giữa hai gạch chéo / slash
 /...../
 cho tình yêu ta
 (câu thơ không cần viết ra)
 chẳng thể có một câu thơ nào
 máu huyết / lớn lao / hơn
 câu thơ viết ngoài bìa cuốn sách
 /quê hương/
 ấp, ủ ta: trang ruột. 

 Du Tử Lê

 (Jan., 1995)

 

Du Tử Lê từng tuyên bố ông e sẽ thất bại trong những thí nghiệm của ông. Nên, nhân đây, tôi xin phép được nhắn riêng với Du Tử Lê rằng, hãy cứ tiếp tục, hãy cứ an nhiên, cứ tự tại với những thí nghiệm của mình.

 

CUNG TRẦM TƯỞNG

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 12912)
Có thể nhiều người quên rằng trước khi trở thành họa sĩ nổi tiếng, có tranh được trưng bày tại nhiều bảo tàng viện quốc tế, họ Lê vốn là một nhà thơ.
(Xem: 19497)
Một trong những cây bút nữ, khiến chúng ta phải nghiêng mình, trân trọng trước tài năng, đó là Bùi Bích Hà, truyện ngắn.
(Xem: 2901)
Nhạc phẩm đầu tiên ông sáng tác lúc mới 13 tuổi là bài ‘Mẹ Tôi’,
(Xem: 13112)
Ông là một nhà văn nổi tiếng của miền Nam. Tuy nhiên, những người biết ông qua chương trình phát thanh “Nhạc chủ đề” (trên đài Saigon, cùng với nhạc sĩ Vũ Thành An), lại nhiều hơn, những người biết ông qua văn chương. (Còn Tiếp)
(Xem: 16917)
Chúng ta cùng biết, Nhà thơ Lê Đạt là một trong những kiện tướng của phong trào Nhân Văn Giai Phẩm, giữa thập niên 50
(Xem: 12495)
Chúng tôi quen anh vào cuối năm 1972. Bạn tôi đem anh về
(Xem: 189)
Tôi chỉ gặp ông dăm ba lần, cũng như những cuộc gặp gỡ của các cá nhân nhà văn Việt Nam khác, nhưng câu chuyện về cuộc đời này và về thơ ca dài gấp ngàn lần thời gian những cuộc gặp gỡ của những cá nhân nhỏ bé trước vũ trụ vô tận này.
(Xem: 436)
Du Tử Lê tên thật là Lê Cự Phách, sinh năm 1942 tại Hà Nam, miền Bắc Việt Nam.
(Xem: 585)
Lắng nghe một đoạn, tôi nhận ra giai điệu quen thuộc. Đó là một sáng tác của Từ Công Phụng phổ từ thơ Du Tử Lê, Ca khúc "Trên Ngọn Tình Sầu."
(Xem: 564)
Khi anh chết/ Không đem anh ra biển/ Mà chôn anh vào/ Huyệt mạch của quê hương
(Xem: 13171)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 2901)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 3481)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 4019)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 3916)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 23852)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 18248)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 15915)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 19285)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 17070)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 15652)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 13358)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 12287)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 12449)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 11628)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 11266)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 18277)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 25266)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 30071)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 21534)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 23352)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 26435)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 25641)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 21710)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
2,832,780