Kim Thúy đoạt giải văn chương toàn quốc ở Canada

Montréal, Canada. Cô Kim Thúy, tác giả cuốn tiểu thuyết đầu tay RU viết bằng tiếng Pháp đã được trao giải văn chương cao nhất nước Canada do Hội đồng Nghệ thuật Canada trao tặng, tên gọi là Giải Văn chương của Toàn Quyền (The Governor General’s Literary Awards). Cả hai nhà văn đoạt giải về tiểu thuyết đều là phụ nữ, tác giả viết bằng tiếng Anh là bà Dianne Warren, ở Regina, tỉnh bang Saskatchewan, với cuốn Cool Water. Bà Warren đã viết nhiều truyện ngắn và kịch trước khi viết cuốn tiểu thuyết đầu tiên này. Mười bốn người đoạt giải sẽ được Toàn quyền Canada tuyên dương trong một lễ trao giả vào tối ngày Thứ Năm 25, tháng Mười Một, 2010 ở thủ đô Ottawa. Toàn quyền David Johnston đóng vai quốc trưởng Canada, đại diện cho Nữ Hoàng Elizabeth II. Mỗi người đoạt giả sẽ được tặng 25,000 đô la Canada, nhà xuất bản cũng được tặng 3000 đô la. Sau khi được tin đoạt giải, Kim Thúy đã khiêm tốn trả lời nhật báo Montreal Gazette rằng: “Chắc hội đồng tuyển chọn họ trao giải cho tôi vì họ muốn cho mọi người phải tin là trên đời cũng có phép lạ đấy!”

Cuốn tiểu thuyết RU của Kim Thúy kể chuyện một thiếu nữ Việt Nam sinh vào năm 1968, cùng gia đình vượt biển qua Mã Lai rối tới định cư tại tỉnh bang Québec, Canada vào lúc cô bé lên 10 tuổi. Tiểu thuyết mang tên Ru, bằng tiếng Việt, tên này đã được tác giả giải thích, vừa là một động từ, vừa là một danh tử chỉ những bài hát ru con. Trong tiếng Pháp, Ru có nghĩa là dòng suối nhỏ.

Tập sách mỏng dưới 150 trang này do nhà xuất bản Libre Expression ở Montréal, Canada in năm 2009, mới ra đời đã nổi tiếng ngay và được trao giải Grand Prix RTL-Lire trong cuộc triển lãm Salon du livre de Paris năm quạ Một nhà xuất bản Pháp Liana Levi đang in lại tại Pháp thì Ru đã được nhiều nhà xuất bản nước khác mua quyền dịch tác phẩm, sang tiếng Ý, Tây Ban Nha, Đức, Thụy Điển, vân vân. Bản tiếng Anh sẽ được nhà xuất bản Knoff ấn hành vào năm 2012. Trong một cuộc nói chuyện với ký giả nhật báo Người Việt, Kim Thúy cho biết cô chưa có ý định “dịch” lại tác phẩm này sang ngôn ngữ Việt Nam; vì tuy cô nói tiếng Việt thông thạo nhưng tự thấy mình chưa hiểu thấu đáo những chất tinh tế trong tiếng Mẹ Đẻ của mình.

Kim Thúy là con gái đầu lòng của một giáo sư triết học và cựu dân biểu Việt Nam Cộng Hoà trước năm 1975. Mẹ cô thuộc một gia đình vọng tộc ở Sài Gòn, ông ngoại đã từng làm phó đô trưởng thủ đô của miền Nam trong thời Đệ nhất Cộng Hoà.

Ru có nhiều nét giống cuộc đời thật của tác giả, nhưng vẫn là một cuốn tiểu thuyết chứ không phải tự truyện. Gia đình cô đã vượt biển sau 3 năm sống dưới chế độ cộng sản ở Sài Gòn. Khi tới Canada, mọi người đều phải bắt đầu bằng những việc lao động từ lau nhà đến rửa chén trong tiệm ăn. Kim Thúy đã theo học các trường nói tiếng Pháp như con cái của các di dân khác, theo đạo luật 101 nhằm bảo vệ văn hóa và ngôn ngữ của đa số dân tỉnh Québec. Cô đã học Luật tại Đại học Montréal, cũng như hai người em trai. Sau đó cô còn tốt nghiệp về dịch thuật tai đại học này.

Sau khi ra trường, Kim Thúy đã làm nghề thông dịch cho một công ty quốc tế tại Canada, và có nhiều kinh nghiệm về cuộc đời chung quanh. Có những cô gái Việt Nam bị đánh lừa sang Mỹ làm việc như nô lệ, tìm cách trốn rồi gặp cảnh sát để xin giúp đỡ. Một lần Kim Thúy đã thông dịch qua điện thoại cho cảnh sát New York và một cô gái Việt đi lạc. Cô gái này được người ta đưa sang Mỹ để làm việc trong gia đình mà chính cô ta không biết địa chỉ nhà mình đang ở là chỗ nào, không biết dùng điện thoại ra sao.

Trong thời gian hành nghề luật sư và làm cho một văn phòng do ông Marc Lalonde đứng đầu; Kim Thúy đã có dịp sang Việt Nam làm việc ở Hà Nộị Ông Lalonde từng giữ nhiều chức bộ trưởng Y tế, Xã hội, Tư pháp và Tài chánh trong các chính phủ Canada; văn phòng luật của ông nhận hợp đồng của chính phủ Canada làm cố vấn về cải tổ hệ thống pháp luật cho chính quyền Hà Nộị Sau hai năm, người chồng của cô, một luật sư người Quebec, cũng sang làm việc ở Sài Gòn cho một công ty Anh quốc, Kim Thúy đã vào Nam sống với chồng thêm 2 năm nữa trước khi đổi sang Thái Lan. Chính trong thời gian ở Việt Nam này, Kim Thúy đã có cơ hội hiểu thêm về con người và đất nước của cha mẹ, ông bà. Kim Thúy nói, nếu không có những kinh nghiệm sống đó, chắc cô đã không viết về câu chuyện kể trong tiểu thuyết RU. Cô Kim Thúy đang sống ở thành phố Longeuil, ngoại ô Montreal với chồng và hai con.