Trò chuyện với nhà văn Trần Vũ (Kỳ 14)

25 Tháng Ba 201112:00 SA(Xem: 11424)
Trò chuyện với nhà văn Trần Vũ (Kỳ 14)

paris_xam_content-content


14. Chu Minh Toàn

Tôi nhờ trang mạng gửi câu hỏi sau đến nhà văn Trần Vũ :
"Chào tác giả Trần Vũ. Đọc một số tác phẩm của ông tôi thường thấy ông lấy cảm hứng từ các sự kiện, nhân vật lịch sử, tôn giáo... Tác giả có nghĩ mối quan hệ giữa tôn giáo (Phật Giáo, Thiên Chúa Giáo, Hoà Hảo...) với nhau và với nhà nước có thể gợi hứng cho tác giả sáng tác không? Vì tôi thấy vấn đề này đã và đang là vấn đề thời sự không chỉ của riêng Việt Nam mà còn cả của Pháp (vấn đề nhà nước thế tục - la laïcité) nơi ông đang sống. Và một câu hỏi nhỏ là tác giả là người vô thần hay hữu thần hay nói nôm na là tác giả có tin vào Thượng đế hay không? Xin chào và cảm ơn."

 

 

Nhà văn Trần Vũ trả lời


Chào anh Chu Minh Toàn.


Thứ ba tuần này, chúng ta đã nói chuyện “hữu thần” hay “vô thần”, hôm nay còn lại câu hỏi khó của anh là “mối quan hệ giữa tôn giáo với nhau và với nhà nước có thể gợi hứng cho tác giả sáng tác?”

 

Trước nhất, tôi có thể trả lời ngay là tôi sẽ làm anh thất vọng, vì tôi ít quan tâm đến lịch sử phát triển của những xã hội dân sự. Tôi quan tâm duy nhất đến chiến tranh. Hôm thứ ba, khi chúng ta trò truyện về “hữu thần” và “vô thần”, là lễ thánh Léa, nhưng với tôi chữ Léa gợi lên tức thì cuộc hành quân Léa năm 1947 của tướng Salan khi tái chiếm khu Việt Bắc và các trục đường Bắc Cạn, Cao Bằng... Ngoài chiến tranh, tôi ít tìm hiểu những lĩnh vực khác. Tuy vậy, tôi sẽ cố gắng "tản mạn".


Hôm nay, chúng ta gặp nhau lần nữa, là thứ sáu lễ Annonciation, kỷ niệm ngày thiên thần Gabriel loan báo cho Maria hay biết, là tuy đồng trinh, Maria sắp làm mẹ thiên chúa. Đúng 9 tháng nữa là Jésus chào đời. 25 tháng 3 còn là ngày chết của Adam, người đàn ông đầu tiên. Trong ngày lễ thánh, bàn chuyện “thế tục” đã là phạm thánh. Dường như, trong câu chuyện của chúng ta đã tiềm ẩn một ước muốn "thế tục" ?

Như anh Toàn biết, tại Pháp nhà nước thế tục ( Laïque/ Secular ) cấm mọi biểu hiện tôn giáo nơi công sở, trường học và chốn công cộng. Nếu làm một tín đồ, chúng ta sẽ bàn về tính đúng sai của hiến pháp không cho phép quốc giáo. Làm một công dân chúng ta sẽ bảo vệ sự bình đẳng giữa các tôn giáo và để giữ sự bình đẳng này, không trưng bày các dấu hiệu tôn giáo chốn công cộng là cần thiết.

Chúng ta cũng có thể đi sâu vào những chi tiết kỳ lạ như chính phủ Pháp áp đặt nhà nước thế tục, mà quân đội Pháp lại không thế tục. Trong mỗi tiểu đoàn Nhảy dù, Lê dương, Thủy binh đều có một cha tuyên úy làm phép xức dầu khi binh sĩ tử thương, nhưng không hề có cha tuyên úy Hồi giáo như Quân đội Việt Nam Cộng hòa từng có tuyên úy Phật giáo. Các tiểu đoàn Tabor, Spahis, Tirailleurs Bắc Phi thuần lính Ả Rập thời kỳ tham chiến tại Việt Nam đã không có tuyên úy Imam đạo Hồi lo việc linh hồn cho họ.


Ngay chính trên đất nước Cộng hòa này, nơi thiết lập công xã đầu tiên và đã tách rời giáo hội ra khỏi chính quyền từ nhiều thế kỷ, thời gian lại không thế tục. Thời gian vẫn mang niên lịch của Jésus. Khi tôi đang viết những dòng này, dưới mái hiên của nền Đệ Ngũ Cộng hòa Pháp, đang là 2011 năm và 2 tháng 25 ngày 23 giờ 14 phút từ khi Jésus sinh ra...

 

Thời gian của người, như một tựa tiểu thuyết của Nguyễn Khải, như thế, là những thời quán tôn giáo.


Ngay cả những chính ủy Sô Viết trung kiên, những giáo chủ Hồi giáo quá khích hoặc các rabbin Do Thái giáo không tin vào thiên chúa ngôi hai vẫn sống và thở với Jésus từng giờ, từng phút, mỗi khi họ đưa tay xem giờ. "Chúa hiện diện quanh ta", câu này đúng vô cùng ― trong thời gian của người.

 

Con người không có thời gian thật của mình, vì không tự xác định được vị trí của mình. Vì thiếu điểm chuẩn, vì điểm chuẩn này thay đổi tùy theo đức tin: với dân Hồi giáo đang là thế kỷ 15 trong kinh Coran và trong kinh Coran một năm chỉ có 352 ngày... Cùng bị xem là Ả Rập, cùng theo đạo Hồi, nhưng với dân Berbères của Algérie thì đang là năm 2961, tức là đã gần hết thiên niên kỷ thứ 3... Với Phật tử, lịch Phật cũng khác. Tựa tiểu thuyết Trong một tháng, trong một năm của Sagan chỉ đúng với các nhân vật Công giáo. Với các Phật tử hay musulmans trong một tháng, trong một năm nữa sẽ rơi vào thời điểm khác.


Cảm hứng từ tôn giáo trong trung thiên truyện Giáo Sĩ tôi viết, đến một cách tự nhiên vì tôi sống trong thời quán tôn giáo. Chúa hiện diện chung quanh từng giờ phút, vậy Jésus hiện diện trong Giáo Sĩ trên từng trang giấy, là một bình thường, như đời sống... Còn đi sâu hơn nữa?


Anh Toàn đã hỏi: "quan hệ giữa tôn giáo (Phật Giáo, Thiên Chúa Giáo, Hoà Hảo...) với nhau và với nhà nước có thể gợi hứng cho tác giả sáng tác không?"  Tôi hiểu trong câu hỏi này, anh Toàn muốn hỏi chủ ý viết về đề tài này mà không « tự nhiên » như tôi vừa trình bày.


Rất khó trả lời, ngay cả khi đã nghiên cứu sâu và kỹ tôn giáo. Vì sáng tác là một sự bất định khó dự báo. Cốt truyện thường đến bất chợt trong đầu người viết rồi "lặn" đi, tan mất để rồi từ từ mọc ra trở lại dưới một dạng thức khác như mạch ngầm của một mạch nước. Định trước đôi khi không thành, không định trước nhiều khi lại bật ra từ một chi tiết kéo theo toàn truyện. Bên cạnh, còn vấn đề gai góc của đề tài. Tất cả chúng ta cùng biết: Chính quyền – Tôn giáo – Chính trị luôn đồng nghĩa với Xà lim – Hầm chông – Mã tấu. Những đề tài lịch sử tầm cỡ cần suy nghiệm và cần một tâm thức sẵn sàng tuyệt đối. Cá nhân tôi chưa sẵn sàng.

 

Thư từ, ý kiến, câu hỏi xin gửi về dutule@dutule.com

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
27 Tháng Mười Một 201512:00 SA(Xem: 1667)
Thưa ông, hôm nay tôi có mấy câu hỏi nhỏ gửi cho ông đây. Đó là tôi có đọc “Khói trắng thiên đường” của ông và thấy ông có ghi lại một vài đoạn thơ của ông. Tôi rất thích mấy đoạn thơ ngắn ấy. Vậy ông có thể vui lòng cho tôi biết:
05 Tháng Mười Một 201512:00 SA(Xem: 1978)
Hầu như mọi người đều nhận thấy tiểu thuyết hay truyên dài của ông thường dựa trên những dữ kiện thực. Phần hư cấu có rất ít. Vậy cá nhân ông đánh giá thế nào về những truyện hoàn toàn được xây dựng trên hư cấu?
06 Tháng Mười 201512:00 SA(Xem: 2285)
Tôi theo dõi gần như khá đầy đủ những tác phẩm ông đã xuất bản. Do đấy, tôi được biết ông từng gặp khó khăn với một vài tác phẩm của mình. Vậy thì đứng trước những khó khăn ấy ông đã có thái độ nào?
07 Tháng Tám 201512:00 SA(Xem: 2646)
ông sẽ nói đôi điều về tình ái với bạn đọc chứ? Nó xuất hiện, xoa dịu, chữa lành những bi kịch khác ra sao, nó có nhất thiết tồn tại trong một tác phẩm không, và liều lượng, vai trò của nó như thế nào góp vào thành công của tác phẩm
24 Tháng Bảy 201512:00 SA(Xem: 2596)
Có người cho rằng truyện ngắn là một mảnh của truyện dài ngắt ra. Ông có đồng ý với quan niệm này hay ông có quan niệm khác? Nếu ông có quan niệm khác thì xin ông trả lời rõ ràng cho tôi được hiểu.
09 Tháng Bảy 201512:00 SA(Xem: 2845)
Ông Du Tử Lê nói, ông là người rất giầu có về vốn sống. Từ đó tôi có 4 câu hỏi nhỏ mong ông trả lời đó là:
02 Tháng Bảy 201512:00 SA(Xem: 2369)
Tôi có mua và đã đọc cuốn “Khói trắng thiên đường” của ông. Câu hỏi của tôi là ông có thể cho tôi biết là có bao nhiêu phần trăm sự thật trong truyện này?
25 Tháng Sáu 201512:00 SA(Xem: 3803)
Nhà văn Đào Hiếu sinh tại Tây Sơn, tỉnh Bình Định. Tốt nghiệp cử nhân văn chương, đại học Văn khoa Sài Gòn 1972. Sau năm 1975, ông công tác tại báo Tuổi Trẻ và nhà xuất bản Trẻ... Cùng gia đình, ông hiện sống tại Sài Gòn
24 Tháng Năm 201512:00 SA(Xem: 2725)
Thưa ông: Những đề tài đó có xuất phát từ những cảm nghiệm cá nhân của ông không? Nếu có thì chừng bao nhiêu phần trăm?
04 Tháng Năm 201512:00 SA(Xem: 2912)
Kim Loan : Thưa anh, theo tôi nghĩ, người viết phiếm như ông thì bất cứ lúc nào, đi đâu cũng lắng tai nghe, thâu nhận...để rồi về viết. Như thế đời sống lúc nào cũng lăm lăm dòm ngó mọi chuyện để viết, thế thì chán chết. Chẳng lúc nào mình sống thoải mái, phải không thưa anh?
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 219)
Nhạc phẩm đầu tiên ông sáng tác lúc mới 13 tuổi là bài ‘Mẹ Tôi’,
(Xem: 178)
Thanh Thúy, như một hiện tượng gom được cả thực và phi thực.
(Xem: 177)
Trong số hàng chục nghệ sĩ từng bày tỏ tình yêu một chiều với Thanh Thúy,
(Xem: 256)
Nhiều người nói, Trịnh Công Sơn không phải là người đầu tiên gieo cầu nhắm vào Thanh Thúy.
(Xem: 503)
Rất nhiều người vẫn còn nhớ 4 câu thơ tuyệt tác của nhà thơ Hoàng Trúc Ly, viết tặng Thanh Thúy
(Xem: 5413)
Du Tử Lê nói ông chỉ muốn im lặng. Trong phần hỏi-đáp rất ngắn dưới đây, nhà thơ Du Tử Lê có giải thích về sự im lặng của ông, với nhiều ngụ ý.
(Xem: 651)
Đầu tháng 6-2018, tuyển thơ Khúc Thụy Du của nhà thơ Du Tử Lê ra mắt độc giả trong nước.
(Xem: 12041)
Đứng giữa gian hàng, trên một bục gỗ cao phủ khăn trắng nuốt, người thiếu nữ trông nổi bật hẳn lên với trang phục tuy rực rỡ sắc mầ
(Xem: 1478)
Theo thiển ý cá nhân tôi, thơ Du Tử Lê khá "hiền!"
(Xem: 6159)
“Ngay sau khi gặp ông, tôi đã bước sang “chặng đường ngỡ ngàng.” Không ngỡ ngàng sao được khi mà đứng bên ông
(Xem: 406)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 491)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 20317)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 15143)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 12695)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 15958)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 13999)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 12467)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 10463)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 9702)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 9826)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 9032)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 8612)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 9836)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 15047)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 21453)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 27238)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 18722)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 19835)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 24056)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 21774)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 18180)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
1,954,245