Vài Sắc Thái Đặc Biệt Trong Thơ Nguyễn Đức Liêm,

26 Tháng Mười Một 201212:00 SA(Xem: 12046)
Vài Sắc Thái Đặc Biệt Trong Thơ Nguyễn Đức Liêm,
(Tiếp theo và, hết).

Dù Nguyễn Đức Liêm làm thơ như một thú đau thương ông dành cho thơ? Hay ông chọn việc “bạo hành” thơ, như một hình thức tự bạo hành? Thì, bằng vào ghi nhận của tôi, cõi-giới thơ họ Nguyễn chí ít cũng có hai sắc thái mà, tôi cho là đáng kể nhất: Tính khôi hài, trào lộng chính ông và, chủ tâm sử dụng tối đa những chữ kép vốn cực kỳ phong phú trong ngôn ngữ Việt.

nguyenducliem-content

Tôi thí dụ như những từ kép như “vớ vẩn,” “lẩm cẩm,” “tẩn mẩn,” “lăng quăng,” “lôi thôi,” “lếch thếch,” “nhếch nhác”… Đôi khi một từ trong những cập đôi này, chỉ mang tính hư tự; hoặc lập lại chính nó, hầu tạo thêm âm ngữ. Chúng cũng có thể giữ vai trò chỉ ra sự yếu, nhạt của một số tính từ… Như “vui vẻ,” ve vãn,” “vung vẩy” “trăng trắng,” “xanh xanh,” “nhờ nhờ,” “nhạt nhạt” v.v…

Về phương diện khôi hài hoặc trào lộng chính mình, người đọc thấy Nguyễn Đức Liêm đã phơi bày nó ngay trong nhan đề thi phẩm “Chàng Liêm Mái Tóc Điểm Sương Mới Về,” xuất bản năm 2006 - - Năm họ Nguyễn về lại Việt Nam lần đầu tiên, kể từ tháng 4-1975.

Riêng trong thơ Nguyễn Đức Liêm thì, tính chất phúng thích, tự trào được của ông ưu ái, phân tán nhiều nơi, dưới nhiều hình thái khác nhau. Tuy nhiên, dù dưới dạng thức nào, họ Nguyễn vẫn chọn nhân xưng đại danh tự ngôi thứ nhất: “Tôi.” Mặt khác, cũng không ít những câu thơ ông dùng chính tên của mình: “Liêm.” Hoặc “Nguyễn,” “Nguyễn Đức Liêm”. Đôi chỗ ông còn viết tắt chữ “NĐL” là tên họ của ông nữa:

“Chàng say rượu Nguyễn đương thiền

thần tình ám ảnh cũng quên niết bàn

mê tơi cuộc nữ chứa chan

châu thân luyến láy nồng nàn bao la…”

(TTNĐL2. Tr. 25.)

Hay:

“K. chĩa ngón tay

Johnnie Walker Swing

có ba cái đặc biệt

Một - Chai giống chai Phật Bà Hennessy XO

Và như mặt Thành đang déformant

Như mũi Liêm có thể déformable

Đít chai cũng bị déformé

Cũng lồi lõm vừa đủ để có thể

Swing tới swing lui khi đụng đến…”

(TTNĐL2. Tr. 25.)

Hoặc:

“Chẳng cần bắt chước ai cho mệt

Tên cha mẹ đặt là nhứt

Tên khác hay lạ đến đâu cũng chỉ nhì

Nguyễn Đức Liêm

Xong…”

(TTNĐL2. Tr. 55.)

Hoặc nữa:

“Ừ

Thì giờ thứ hăm nhăm

cứ việc mà tận thế

còn Nguyễn Đức Liêm

của giờ thứ hăm tư

năm mươi chín phút

năm mươi chín giây

vẫn là Nguyễn Đức Liêm

thương quá nhớ quá yêu quá

mê quá quá

em-ơi-em-ơi-forget-you-not

mất rồi

Tình này anh chấp hết…”

(TTNĐL2. Tr. 106).

Chỉ với một số câu thơ trích trong dăm bài thơ đầu của Tuyển Tập 2, Thơ Nguyễn Đức Liêm, người đọc đã sớm thấy: Về phương diện vị trí của những con chữ, họ Nguyễn không tuân theo một hình thức tu từ học (rhetoric) nào hết. Nếu phải tìm cho ra một hình thái nào đó của tương quan, vị trí giữa những con chữ trong thơ Nguyễn Đức Liêm thì, có dễ đó chính là tu từ học của riêng… “chàng Liêm” vậy.

Với chủ tâm sử dụng tối đa chữ kép (vốn cực kỳ phong phú và cũng là một trong nhiều nét đặc thù của ngôn ngữ Việt), Nguyễn Đức Liêm đã có những câu thơ như:

“Nắng thủ thỉ thù thì theo gió

Thế gió đâu

Gió nấp sau lời nói của người

(……)

Ơi nhe nhè nhẹ heo may

Thương con suối bạc ban ngày ngủ mê

Tự dưng líu lưỡi lên kìa

Chàng màng thiêm thiếp đề huê giung giăng…”

(TT 2, NĐL. Tr. 24).

Hoặc nữa:

“Bươm vang vang bướm vang vang

Chương kinh năng nắng vàng vàng thơm thơm…”

(TT 2, Thơ NĐL. Tr. 22).

(Từ kép trong hai câu thơ này “bươm bướm” và “năng nắng” ).

Tôi không biết xu hướng đảo lộn mọi trật tự có sẵn, đã thành nếp của tiếng Việt, được Nguyễn Đức Liêm khai thác tự bao giờ? Tôi nghĩ nhiều phần, từ nhiều chục năm qua.

Một cách rõ hơn, xu hướng của của Nguyễn Đức Liêm nằm nơi nỗ lực chia, cách một chữ kép, một tên gọi thành hai phần. Sau đó, ông nối kết hai phần cách ly này bằng một hay nhiều hơn một từ (thường mang tính bất ngờ) nào đấy. Thí dụ:

“Nhìn xuống muôn trư đùa bát giới

Nhìn lên tôn ngộ có hơn không

Nhìn vào chẳng thấy sa tăng thức

Nghe ngóng con đường nổi thánh tăng.”

(TT 2, Thơ NĐL. Tr. 107).

(“Trư Bát Giới” và “Tôn Ngộ Không,” hai nhân vật nổi tiếng trong bộ truyện “Tây Du Ký” của Ngô Thừa Ân)

Ở một dạng khác của sự cố tính chia, cách một từ kép, Nguyễn Đức Liêm cũng thường thêm cho mỗi phần tử bị tách lìa đó, một hay, một cụm từ khác - - Hầu làm thành một câu thơ có hai vế, như:

“Tiếng thung yêu lũng mệt noài

Bỏ xa rừng rú nguôi ngoai sông hồ…”

(TT 2, Thơ NĐL. Tr. 25).

(Từ kép trong hai câu thơ này là “Thung Lũng”).

 

Hoặc:

“Bên đây chiếc bóng em thon

Nưng niu nứng níu vuông tròn dòng xuân

Ngón tay tẩn mẩn tần mần

Anh xoa muỗi đốt em ngần ấy ơi…”

(TT NĐL2. Tr. 26).

(Từ kép trong mấy câu thơ này “niu níu”…).

Hoặc nữa:

“Tay uyên chiều giấc ương xinh

Lưỡng nghi ơi thái cực hình tính tang.

(TT NĐL2. Tr. 111).

(Từ kép trong hai câu thơ này “uyên ương”).

.

Tóm lại, dù cảm hay không cảm được thơ Nguyễn Đức Liêm, tôi vẫn muốn nói rằng, họ Nguyễn đã có xu hướng đổi mới thi ca bằng con đường ngôn ngữ, ngay khi ông còn rất trẻ.

Sau đấy, thời gian lại giắt tay, đưa ông bước tới những khúc quành chữ, nghĩa gay gắt; dễ đưa tới những tranh cãi! Những yêu, ghét rạch ròi! Làm thành đôi bờ đối nghịch!

Nhưng đứng ở bờ nào, theo tôi, Nguyễn Đức Liêm trước, sau vẫn là một nhà thơ yêu tiếng Việt nồng nàn, cách của ông.

Liệu người đọc có thấy phải đòi hỏi nhà thơ một điều gì khác?

Du Tử Lê,

(Calif. Nov. 2012).

------------------------

Chú thích:

(1)Căn cứ theo một bài nói chuyện của Giáo sư Trần Lam Giang thì, nhà thơ Nguyễn Đức Liêm sinh ngày 8 tháng 12 năm 1941 tại Kiến An. Ông học nghề đạo diễn điện ảnh với các đạo diễn truyền hình Hoa Kỳ thuộc hãng NBC ở Saigon. Năm 1969 ông bị động viên vào quân trường Thủ Đức. Tốt nghiệp, ông được biệt phái về lại đài truyền hình số 9, tiếp tục công việc đạo diễn cho đài này. Tháng 4-1975, tỵ nạn tại Hoa Kỳ, họ Nguyễn sống qua nhiều tiểu bang khác nhau, gồm luôn cả thời gian 2 năm ở Alaska.

Tính tới giữa năm 2012, Nguyễn Đức Liêm đã xuất bản tất cả 11 thi phẩm. Ông hiện cư ngụ tại tiểu bang Virginia.

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
23 Tháng Tư 202212:00 SA(Xem: 11950)
Hay ước nguyện cuối cùng trước khi nhắm mắt, không chỉ của giới trẻ mà, của rất nhiều văn nghệ sĩ thời đó là, một lần được đứng dưới những ngọn đèn vàng của ga Lyon!
19 Tháng Ba 202212:00 SA(Xem: 13606)
Trước khi theo đơn vị dư cư vào miền Nam, năm 1954, nhà văn Văn Quang bị động viên khóa 4 trường Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức.
26 Tháng Hai 20224:24 CH(Xem: 431)
ông được trao huy chương vàng cuộc triển lãm hội họa, do cơ quan Giáo Dục, Khoa Học và Văn Hóa UNESCO, thuộc tổ chức Liên Hiệp Quốc tổ chức tại Roma năm 1967.
17 Tháng Hai 20223:31 CH(Xem: 598)
ông… “Lá Bối” không hề quen biết dịch giả Nguyễn Hiến Lê trước đó. Và, ông cũng không muốn nhờ ai giới thiệu.
28 Tháng Giêng 20225:37 SA(Xem: 521)
Tôi vẫn nghĩ, cái giá mà một người nổi tiếng phải trả, chính là những tin đồn, những dư luận xấu/ tốt thêu dệt bên cạnh hào quang của người ấy. Nhất là với các nghệ sĩ ở lãnh vực âm nhạc và trình diễn.
12 Tháng Mười Hai 202112:00 SA(Xem: 6342)
ca khúc này, là một thứ kinh-nguyện-riêng của những người yêu nhau, bất hạnh. Trong số những người yêu nhau, bất hạnh, có anh C. của chúng tôi.
10 Tháng Chín 202112:00 SA(Xem: 7156)
Nhu cầu tìm về với đồng hương máu mủ, với ruột thịt nguồn cội, vẫn là một nhu cầu thiêng liêng không thể phủ nhận.
09 Tháng Chín 202112:00 SA(Xem: 5185)
Theo họa sĩ Phạm Tăng thì, từ tế-bào đầu tiên là cái tôi nguyên thủy, ông đi dần tới sự tập hợp của hàng triệu tế bào tuần tự nẩy sinh,
08 Tháng Chín 202112:00 SA(Xem: 4978)
Đó là một số ghi nhận của các tác giả về thế giới tạo hình của danh họa Phạm Tăng
07 Tháng Chín 202112:00 SA(Xem: 5669)
Tôi không ngoa ngôn đâu, tôi tự hào là người đầu tiên mở được con đường để người xem tranh có thể tham dự vào bức tranh của tôi…
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-360-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 11950)
Hay ước nguyện cuối cùng trước khi nhắm mắt, không chỉ của giới trẻ mà, của rất nhiều văn nghệ sĩ thời đó là, một lần được đứng dưới những ngọn đèn vàng của ga Lyon!
(Xem: 13606)
Trước khi theo đơn vị dư cư vào miền Nam, năm 1954, nhà văn Văn Quang bị động viên khóa 4 trường Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức.
(Xem: 431)
ông được trao huy chương vàng cuộc triển lãm hội họa, do cơ quan Giáo Dục, Khoa Học và Văn Hóa UNESCO, thuộc tổ chức Liên Hiệp Quốc tổ chức tại Roma năm 1967.
(Xem: 598)
ông… “Lá Bối” không hề quen biết dịch giả Nguyễn Hiến Lê trước đó. Và, ông cũng không muốn nhờ ai giới thiệu.
(Xem: 521)
Tôi vẫn nghĩ, cái giá mà một người nổi tiếng phải trả, chính là những tin đồn, những dư luận xấu/ tốt thêu dệt bên cạnh hào quang của người ấy. Nhất là với các nghệ sĩ ở lãnh vực âm nhạc và trình diễn.
(Xem: 4414)
Nói như Orchid Lâm Quỳnh, không có cái gọi là “better place” cho bố, vì bố đã rất ấm áp, bình an trong ngôi nhà đó. Thiên đàng ở đâu thì kệ nó chớ!
(Xem: 255)
Du Tử Lê là Thi Sĩ Một Đời. Thi Sĩ Viết Hoa, tôi viết và biết về thi sĩ như thế. Ông không chỉ làm thơ. Ông sống với thơ. Sống bằng thơ. Thơ với ông là một.
(Xem: 3286)
trong biết bao nhiêu lần âm thầm nói lời chia biệt từng thân thương, gia đình, bằng hữu,… lần này là thật.
(Xem: 2999)
Tôi đã thảng thốt khi nghe tin Du Tử Lê qua đời, từ cú điện thoại một người bạn làm thơ và làm báo.
(Xem: 10720)
"Anh Mai Thảo có lần vừa cười vừa bảo tôi bằng một giọng điệu rất Mai Thảo rằng: 'thơ tình của hắn như thế mới là thơ tình chứ!
(Xem: 14446)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 4010)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 4415)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 4939)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 5008)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 25194)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 19394)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 16955)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 20380)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 18169)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 16833)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 14351)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 13438)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 13607)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 12619)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 12159)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 19277)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 26467)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 31253)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 22497)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 24570)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 27467)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 26899)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 22609)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
2,319,686,071,855,368,569