HÀ QUANG MINH - Dấu Chấn Chim, Ngàn Năm, Trên Gương Mặt Quê Hương

17 Tháng Giêng 201312:00 SA(Xem: 9295)
HÀ QUANG MINH - Dấu Chấn Chim, Ngàn Năm, Trên Gương Mặt Quê Hương

Đôi khi, ai đó, vẫn hỏi tôi về quê hương. Tôi chưa bao giờ nhận mình là người Hà Nội, dù thành phố ấy là nơi tôi sinh ra, lớn lên, và cất cánh bay đi miết. Tôi còn nhớ, ở đâu đó, tôi đã viết ‘Hà nội như mẹ cha; Sài gòn là chính tôi, nguyên bản’. Câu trả lời của tôi vẫn luôn luôn là Hà Tĩnh, là cái làng Vĩnh Đại, nơi đã một lần tôi lần mò trở về không kế hoạch, không hẹn trước. Đi công tác Hà Tĩnh, tôi đã chợt nghĩ đến chuyện tại sao không về thăm quê hương gốc gác của mình. Và gọi điện cho ba tôi hỏi lối về. Cái cảm giác nổi da gà đến lạnh xương sống giữa tháng Sáu, mùa Hè, khi chiếc xe hơi chạy qua con đê vẫn còn ám ảnh tôi suốt chiều dài cuộc sống sau này. Ở đó, ngay trên đỉnh cao của con đê con ấy, tôi đã hình dung ra ba tôi, lên 6, cưỡi trên con heo giữa mùa lụt và nghịch ngợm đến kinh người trong tiếng gọi với theo của những người bà con. “Cậu Tam, Cậu Tam”, người làng ngày xưa vẫn gọi ba tôi, cháu nội của ông đồ Hồ, bằng cái tên như thế. Câu chuyện kể về quê hương từ ba đã ngập trong tôi từ tấm bé. Và ngày về của tôi, tôi nhìn thấy người rất cụ thể, ở từng góc; từng ngõ; từng bụi cây; khóm cỏ mới lạ mà rất quen…

caobaminh-02

Ông nội đưa cả gia đình tôi ra Hà nội từ rất sớm. Đó là cuộc thiên di đầu tiên của một thế hệ trong gia đình tôi. Ông vẫn nói giọng quê; Bà cũng vẫn nói giọng quê, cho tận đến khi cả ông và bà cùng nhìn con cháu nói lời tử biệt cuối cùng. Bác tôi cũng vẫn còn nói giọng quê và sẽ vẫn còn giữ giọng quê cho đến khi bác gặp lại ông bà nơi nào đó. Tôi biết chắc là như thế. Ba thì không còn nói rõ giọng quê nữa và các chú thì tuyệt đối không. Cũng như tôi, các chú đều sinh ra và lớn lên ở Hà nội, mảnh đất cho họ một cuộc sống khác, một tiếng nói khác.

Nhưng tôi luôn luôn nhớ, lời ba tôi thủ thỉ khi tôi bắt đầu cuộc thiên di của đời mình. “Làm gì thì làm, phải giữ giọng nói của mình con nhé”, người đã dặn như thế, trước khi tôi đi…

Và tôi luôn nhớ tôi vẫn là người làng Vĩnh Đại năm nào. Song, trong tiềm thức tôi, thật ra, mình chỉ có một quê: đấy là xứ sở Việt nam này. Tôi không thích sự cắt chia đến cụ thể từng vùng miền mà người ta vẫn vô tình nhắc đến mỗi ngày. Vói tôi, Hà nội, Sài gòn, Hà Tĩnh, Hải Phòng, Nam Định, Quảng Trị, Phú Yên hay Lâm Đồng, Cần Thơ, Bạc Liêu cũng chỉ là một mà thôi. Đó là quê hương đích thực…

Mấy ngày trước, tôi nhận được tấm thiệp điện tử của ông Du Tử Lê gửi tặng tôi nhân mùa Thiên chúa Giáng sinh. Bức tranh ông vẽ kèm theo bài thơ “Khi kỷ niệm bất ngờ, tuột tay, rớt theo chiều thẳng đứng” là món qùa giáng sính mà ông gửi từ Cali về cho mấy người chúng tôi, những người trẻ mà ông vẫn gọi là “bằng hữu”. Bài thơ ấy có tôi, có cả bài hát mà tôi viết, có cả thằng bé con đã hát bài hát ấy cho ông Lê nghe, thằng bé mà ông gọi là “cánh bướm tí hon liu điu”… Tôi biết ông Lê đang cồn cào nhớ quê nhà. Độ này sắp Tết. Ở những đất nước xa xôi, cái Tết vẫn là dịp cứa lòng người Việt tha hương. Tôi hiểu điều đó bởi tôi thấm câu thơ ông viết “Khi tôi chết hãy mang tôi ra biển”. Ông chờ sóng đưa cát bụi cuối cùng đáp bến quê hương.

Tự nhiên tôi nhớ thằng Long ‘bính’, chế Sương, cái Trang ‘béo’…, những người bạn đã trở thành công dân Paris từ lâu lắm rồi. Họ sẽ đón cái Tết này như thế nào? Chắc chắn là ngoài nụ cười thường niên, sẽ vẫn có những phút lắng lòng không nói được, không khóc được. Nhất là với những người ở một mình như chế Sương. Ngoài balcony căn hộ của chế, chắc cũng vẫn có hoa và mấy trái cà chua bi chớm đỏ. Nhưng mùa Xuân không ở đó. Má của chế bên này, đông con cháu lắm nhưng chắc cũng không mấy vui hơn. Cái dáng má gầy gầy, run run hôm đám cưới Trí ‘mén’ vẫn còn trong tâm trí tôi. Tết mà có chế Sương, chắc má vui hơn nhiều, khoẻ hơn nhiều và ham làm bánh trái hơn nhiều…

Đến bây giờ, thật lạ kỳ, sao dân tộc tôi vẫn còn những cuộc chia ly???

Tôi không thể quên được cảm giác của mình mỗi khi đi ngang góc đường Võ Văn Tần-Lê Qúy Đôn. Bên tay trái tôi, theo chiều tôi xuôi xuống cái phòng trà quen nho nhỏ, là Bảo tàng chứng tích chiến tranh với những chiếc máy bay; xe tăng; những khẩu đại bác xanh rợn màu chiến địa. Lịch sử không bao giờ thay đổi được và lịch sử là nơi một dân tộc dựa lưng. Người ta không thể sống thiếu lịch sử của quê hương mình, như không thể nào có thể ra đời mà thiếu cha-mẹ. Nhưng người ta sống phần lớn cuộc đời mình đâu nhất thiết phải bên cha mẹ. Những đứa con có hiếu và những đứa con bay cho thỏa chí hướng đều làm mẹ-cha hài lòng như nhau bởi chúng đều là niềm hi vọng của một kiếp người. Và như thế, người ta đâu nhất thiết cứ phải sống kè kè bên cạnh lịch sử. Với tôi, chiến tranh như một vết thương, như vết thương thực thể trên thân thể ông nội và ông ngoại tôi. Tại sao lại vinh danh một vết sẹo dài mà không vinh danh một thứ khác cao cả hơn???

Đã nhiều lần, tôi ước mơ, được thay đổi cái bảo tàng đông khách kia thành Bảo tàng chứng tích Tình Yêu, nơi những người yêu được để lại ký ức nhỏ của mình như một tác phẩm sắp đặt ngẫu nhiên và ngẫu hứng. Đã có đất nước nào có bảo tàng tình yêu chưa? Tại sao quê hương tôi không làm điều đó, như sự vinh danh cho yêu-thương???

Người ta phải dựa lưng vào lịch sử nhưng có thể sống không cần sự ám ảnh của lịch sử. Nhưng người ta chẳng thể thể nào, không thể, sống-thiếu-niềm-yêu-thương…

Lẽ ra, tôi biết, ông Lê đã có thể gặp tôi mỗi tuần, thậm chí là mỗi ngày, để hàn huyên chuyện văn chương như ông vẫn muốn.

Lẽ ra, tôi biết, cuộc hẹn của ông và tôi cho lần gặp năm nay, không phải kéo dài trong đợi chờ như thế.

Lẽ ra, tôi biết, ông đã không phải viết những điều mà cả triệu người cũng nghĩ đến mà không đủ năng lực để viết ra như ông, rằng “khi tôi chết hãy mang tôi ra biển”…

Có lẽ, nguyên do của nó là một ám ảnh từ ngàn năm, nỗi ám ảnh từ truyền thuyết, từ huyền sử, nỗi ám ảnh của chia ly…

Chưa có dân tộc nào bắt đầu huyền sử của mình như quê hương tôi, nơi mà mẹ thủy tổ và cha cội nguồn chia nhau trăm người con để một lên rừng và một xuôi về biển. Đó là cuộc chia ly đầu tiên, kéo dài đến ngàn vạn cuộc chia ly sau này mà mỗi thế hệ lại cố một vài lần bù lấp lại.

Quê hương Việt nam với tôi chỉ là một như ngàn vạn gia đình cũng luôn luôn là một bởi tôi ghét sự chia lìa dù nhiều khi cách ngăn không phải là cố ý.

Thế nên, cảm thức về nhà phải chăng luôn quấn lấy con người ta chỉ vì mình đã đi quá xa gia đình, quá xa quê-hương-là-một của mình, nhất là khi Tết sầm sập kéo lại thật gần?

Dấu hằn chia ly kia, tôi nhìn, như dấu chân chim cắt đầy trên gương mặt quê hương này, những vết cắt vô hình và vô tình mà nhiều khi, vì khoác những manh áo mệnh danh sự sống mỗi người bỗng nhiên không nhận ra nó nữa.

Tự nhiên, tôi nhớ lại lời ba nhắn nhủ trước khi tôi đi. Phải chăng, “giọng” mà người nói không chỉ là phương ngữ trong cách nói, cách phát âm mà là “giọng” riêng của mình, “giọng” cất lên từ trong thẳm sâu suy tư; từ cạn cùng của tấm lòng; từ đáy sâu của ý tưởng???

Để rồi tôi chợt mỉm cười khi ngộ ra rằng, trong một sát na thôi, tôi vẫn còn nguyên vẹn đây “giọng” của yêu-thương.

Và từ đó, tôi đã thấy, hằn trên vết chân chim kia, trong lòng tôi, không phải là hàng thành quách cũ như ông nhà thơ nào xa xưa đã viết, mà sừng sững, một tòa, một bảo tàng của chứng tích tình yêu….

Saigon January 2013

 

Ý kiến bạn đọc
19 Tháng Giêng 20138:00 SA
Khách
Cháu rất thích bài viết này của tác giả Hà Quang Minh. Xin hỏi bác là Hà Quang Minh là người ở đâu vậy bác?
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
26 Tháng Mười Một 20221:06 CH(Xem: 14)
Con Dứt trạc tuổi tụi chăn bò trong xóm, nhưng nó chẳng chơi với ai, nói đúng hơn là chẳng đứa nào chơi với nó.
17 Tháng Mười Một 20223:20 CH(Xem: 99)
Các ông kêu viết văn khó ư? Không hề! Nếu có cái khó thì đó là khi ngồi trước trang giấy anh định viết cái gì, viết để làm gì?
16 Tháng Mười Một 20225:16 CH(Xem: 88)
Ông Lâm cười lớn: “Chỉ có mẹ con tụi bây điên thôi. Con có bao giờ nghe nói, tuổi trẻ nhìn tới tương lai, người già nhìn về quá khứ?”
13 Tháng Mười Một 202210:00 SA(Xem: 95)
“Dưa La, húng Láng, nem Báng, tương Bần, nước mắm Vạn Vân, cá rô Đầm Sét”
08 Tháng Mười Một 20228:36 SA(Xem: 86)
Trên đường về, tôi tiếc đã quên hỏi địa chỉ nhà quàng để nhìn mặt bà Jaguar lần cuối. Không khéo, khi tìm được đến nơi thì người ta đã đưa bà ra nghĩa trang rồi.
03 Tháng Mười Một 202211:04 SA(Xem: 168)
Tiếng nước chảy rào rào. Đứng ngoài hiên, tôi len lén nhìn vào.
28 Tháng Mười 20229:44 SA(Xem: 267)
Nhưng tôi giữ lại giùm Anh chút mưa gió lê thê, mang mang cái giá rét âm u đầy thơ mộng của những đêm mưa phùn ngày xa xưa. Hà Nội.
20 Tháng Mười 20224:30 CH(Xem: 453)
Tuổi ấu thơ, tôi sống thời loạn lạc chiến tranh nên mẹ đưa con đi nhiều nơi, ăn nhiều chỗ, ở lắm vùng.
06 Tháng Mười 20221:25 CH(Xem: 557)
Tôi có người em gái xinh đẹp yêu chồng, trung thành với chồng, không ngớt lo lắng và không ngừng săn sóc cho chồng.
05 Tháng Mười 202210:01 SA(Xem: 281)
Nhờ có vợ, anh ta mới trở thành một trò chơi lạ đối với tôi, không ràng buộc, không ai được hy vọng...
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-360-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 774)
Sau 1975, ở hải ngoại, Du Tử Lê tiếp tục hoạt động văn chương một cách sôi nổi
(Xem: 4004)
Theo tôi, một trong những “tín đồ sẵn sàng ‘tử đạo’ chữ nghĩa” có nhà văn Vĩnh Quyền
(Xem: 15538)
Năm 2007, nhờ công lao và sự hy sinh trời biển (theo tôi,) của nhà văn và, cũng là nhà thơ Trần Hoài Thư
(Xem: 14478)
Có thể nhiều người quên rằng trước khi trở thành họa sĩ nổi tiếng, có tranh được trưng bày tại nhiều bảo tàng viện quốc tế, họ Lê vốn là một nhà thơ.
(Xem: 12850)
Trong lịch sử tân nhạc Việt, dường như không có một nhạc sĩ nào nổi tiếng ngay với sáng tác đầu tay, ở tuổi niên thiếu, khi chỉ mới 14, 15 tuổi, như trường hợp Cung Tiến
(Xem: 9074)
Tuy không phải làm bất cứ công việc nào trong nhà, nhưng Bố tôi bận lắm.
(Xem: 18735)
Bài thơ là ao ước của một người muốn được biển đón nhận thân xác mình một mai khi ông bước ra khỏi cuộc đời.
(Xem: 4232)
Sáng thứ tư 9/10/2019, thấy cái post của Hạnh Tuyền: “Ông ngoại đã lên trời”.
(Xem: 11217)
Tôi không biết trước tôi, có người trẻ nào đã nói về thơ Du Tử Lê hay chưa. Riêng tôi, tôi rất vinh dự được mời phát biểu về thơ Du Tử Lê
(Xem: 556)
Có phải chính vì lòng nhân ái, tính nhân văn của một nhà thơ lớn mà cả trong tác phẩm và nhân cách ngoài đời của họ càng làm cho chúng ta kính yêu và ngưỡng mộ.
(Xem: 15363)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 4922)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 5079)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 5563)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 5677)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 26039)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 20017)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 17618)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 21111)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 18932)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 17666)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 15113)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 14231)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 14364)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 13352)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 12899)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 20066)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 27320)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
Khách Thăm Viếng
892,148