Nguyên Khai: “Màu sắc là dầu được thắp lên bởi trái tim”.

25 Tháng Mười 201312:00 SA(Xem: 5709)
Nguyên Khai: “Màu sắc là dầu được thắp lên bởi trái tim”.


Một trong vài dấu ấn mạnh mẽ nhất của sinh hoạt 20 năm VHNT miền Nam (1954-1975), theo ghi nhận của tôi, là sinh hoạt hội họa. Khởi đi với Tạ Tỵ, Tú Duyên, Duy Thanh, Ngọc Dũng, Thái Tuấn…Thế hệ được đào luyện chính quy từ trường ốc hội họa Hà Nội - - Rồi thế hệ kế tiếp là những Cù Nguyễn, Lâm Triết, Nguyễn Trung, Đinh Cường, Nghiêu Đề, Nguyên Khai, Trịnh Cung, Đỗ Quang Em, Hồ Hữu Thủ, Nguyễn Đồng, Nguyễn Thị Hợp, Bé Ký, Hồ Thành Đức v.v... Ít nhiều gì, họ cũng là những người có công xiển dương một bộ môn nghệ thuật tương đối mới mẻ đến với đám đông. Họ không chỉ cho mọi người thấy, Hội Họa là một bộ môn nghệ thuật gắn liền với cái đẹp, ở một trình độ cao mà, tài năng, trí tuệ của họ, còn tạo được niềm tin cậy, sự ngưỡng mộ nơi những người yêu thích bộ môn nghệ thuật này nữa.

nk-chandung-04-content-content


Trong số những người có công đem sắc mầu và đường nét đến với đám đông như một hạnh phúc cao, quý có họa sĩ Nguyên Khai / Nguyễn Bửu Khải. (1)

Năm 1963 (cũng là năm họ Nguyễn tốt nghiệp trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Gia Định), ông được trao tặng Huy chương đồng Triển Lãm Hội Họa Mùa Xuân.

Từ bục gỗ vinh quang này, Nguyên Khai đã ném mình vào những tìm tòi, khám phá không ngừng ở cả hai lãnh vực tạo hình và sắc màu.

Ở cả hai lãnh vực vừa kể, dường như giới thưởng ngoạn rất khó phân biệt biên độ hay khoảng cách giữa hội họa và thi ca trong tranh Nguyên Khai.

Thực vậy, tính tới hôm nay, những người theo dõi cuộc trường chinh đường nét và sắc màu của Nguyên Khai, hẳn không thể không nhận ra rằng, đã có rất nhiều tác giả viết về cõi-giới hội họa Nguyên Khai. Họ đều gặp nhau ở kết luận: Tính thơ mộng, lãng mạn trong tranh Nguyên Khai.

nguyenkhai-ngua_400-content
Tranh Nguyên Khai


Ở điểm chung này, nhân một cuộc triển lãm cá nhân của Nguyên Khai ở Virgnia, năm 2011, họa sĩ Đinh Cường viết:

“… Nguyên Khai là một họa sĩ đã định hình, với thế giới tranh sang trọng và thơ mộng mang âm hưởng Huế, nơi anh đã sống cùng gia đình trong một phủ xưa bên Gia Hội. Những thiếu nữ trong tranh anh mang hình dáng quý phái, đặc biệt có những chân dung hai mặt rất Nguyên Khai. Tranh Nguyên Khai là thơ được dựng lại bằng màu sắc trên nền vải, đúng như Huỳnh Hữu Uỷ nhận xét. Trong lần triển lãm này thiếu nữ và hoa sen được nổi bật, khác với hoa sen trong tranh Nguyễn Trung và Hồ Hữu Thủ, hoa sen trong tranh Nguyên Khai cũng rất Huế, khiến ta nhớ mùa sen ở hồ Tịnh Tâm, bởi mái tóc xõa đen dài, có khi chỉ nhìn sau lưng mà vẫn thấm đượm cái không gian xanh màu ngọc bích của dòng sông Hương đầy mộng mị. Chất hoài nhớ trong tranh anh bàng bạc, như Chagall đã không quên ngôi làng Witebsk bé nhỏ của mình…” (2)

Trước đấy, năm 2006, nhà thơ Phan Tấn Hải, trong một bài viết trên nhật báo Việt Báo, đã ghi nhận:

“… Các nét vẽ của ông đa dạng, thay đổi theo từng thời kỳ, với những khám phá riêng mà ông theo đuổi, nhưng tất cả đều toát lên một không khí thơ mộng, phảng phất những màu sắc nhiều huyền ảo hơn là thực tại. Trong cuộc triển lãm năm 2006 nêu trên, lúc đó Nguyên Khai triển lãm 24 bức khổ lớn bằng sơn dầu, pha lẫn điêu khắc, chạm trổ, gò nắn những mảng kim loại, có khi lấp lánh tia phản chiếu trông ngỡ như thủy tinh và trong đó có 7 tấm tranh vẽ thiếu nữ... Giáo sư Nguyễn Lâm Kim Oanh lúc đó nhận xét ‘trông các bức tranh cảm nhận ngay sự thanh thoát, nhẹ nhàng, bình yên, thấy được các cá tính của cô gái Việt, từ mộng mơ, yêu đời, nhưng cũng hiển lộ sức chịu đựng, nhẫn nại...’ ” (3)

three_sisters_oil_on_canvas_2006-content-content


Và, đây là cảm nhận của họa sĩ Dương Phước Luyến về tính thơ mộng, lãng mạn trong tranh Nguyên Khai, nhân cuộc triển lãm cá nhân của Nguyên Khai ở thành phố Houston, Texas, năm 2007:

“…Trước mỗi tác phẩm của Nguyên Khai, người xem sẽ từ ngỡ ngàng rồi ngất ngây với sự phong phú trong hòa sắc, toàn cảnh bàng bạc chất thi ca và như hồn tranh cứ níu, cứ kéo tâm tư ta vào cái huyền hoặc của cõi mộng ảo diễm kiều.

“Hình như nhờ vậy nên họa sĩ Nguyên Khai từ lâu đã được thi nhân Trần Dạ Từ cảnh-giác nhắn-nhủ rủ-rê quá chừng:

“Nguyen Khai seems to go from painting to poetry.

“Beware! My friend, you are going to be a poet!” (4)

*

Trong một phát biểu của mình, Nguyên Khai / Nguyễn Bửu Khải cho biết: “Màu sắc là dầu được thắp lên bởi trái tim”. Phát biểu này, giúp chúng ta hiểu, mọi tác phẩm hội họa của họ Nguyễn đều đi ra từ trái tim nồng nàn, thao thiết tình yêu nhân gian và thiên nhiên.

violin_melody_oil_on_canvas_2007-content


Đứng trước giá vẽ, tôi cảm tưởng như ông đã hóa thân, nhập vào những game màu của ông. Để từ đó, sắc màu thay ông, nói hộ những thinh lặng, những xao xuyến nơi sâu thẳm cảm thức của riêng ông.

Đứng trước giá vẽ, tôi cảm tưởng như ông đã hóa thân, đã nhập vào những đường nét của riêng ông. Để từ đó, đường nét thay ông, nói hộ những chiêm nghiệm phận người. Những đau đáu kiếp trước và đời nay giữa chơi vơi nhân thế. Giữa bầm dập và thăng hoa. Giữa lãng quên và vẻ đẹp.

Nguyên Khai, khởi đi và ở lại. Như thế. Trong và ngoài chúng ta. Đằm đằm với năm, tháng đã qua và ngày mai, phía trước.

Du Tử Lê

(Còn tiếp một kỳ)

_________

Chú thích:

(1)Họa sĩ Nguyên Khai tên thật Nguyễn Bửu Khải. Ông sinh năm 1940 tại Huế. Ông học năm thứ nhất và năm thứ hai tại trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Huế (1960-1961). Sau đó, ông tiếp tục năm thứ ba và thứ tư tại trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Gia Định (1962-1963). Ông tốt nghiệp tại trường này. Tưởng cũng nên nói thêm, họa sĩ Nguyên Khai từng theo thầy Lê Văn Đệ chọn ngành vẽ lụa. Tuy nhiên sau khi ra trường, ông lại thấy tranh lụa không cho ông những phóng khoáng ông cần, như khi ném màu lên canvas. Để thoát ra khỏi sự gò bó kia, ông đã chuyển từ lụa sang sơn dầu.

(2), (3), (4) Nguồn: Vikipedia - Tiếng Việt.

Ghi thêm:

Vào lúc 2 giờ chiều Thứ Bảy, ngày 9 tháng 11 tới đây, Nhà xuất bản Người Việt và Nhóm Thân Hữu Du Tử Lê sẽ tổ chức buổi giới thiệu “Tuyển Tập Thơ Du Tử Lê (1957-2013) tại phòng sinh hoạt Nhật báo Người Việt. Cá nhân chúng tôi trân trọng kính mời quý bạn đọc, thân hữu bớt chút thì giờ đến với chúng tôi, để buổi sinh hoạt thêm phần ý nghĩa.

Trân trọng,

Du Tử Lê.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
26 Tháng Tám 202012:00 SA(Xem: 7184)
Những người theo dõi sinh hoạt âm nhạc ở miền Nam Việt Nam vào giữa thập niên 1960...
31 Tháng Bảy 20209:56 SA(Xem: 2220)
Khi gặp Bùi Xuân Phái, thấy nhau, chúng tôi cùng bùi ngùi. Chúng tôi không nói được với nhau một lời nào!.! chỉ nhìn nhau. Mặc cho những giọt mắt già nua, hiếm hoi, lặng lẽ chảy…
11 Tháng Bảy 202012:00 SA(Xem: 15313)
dutule.com: Chúng tôi đăng lại, bài Du Tử Lê viết về bạn mình, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, như món quà muộn, mừng Sinh Nhật anh.
06 Tháng Bảy 202012:00 SA(Xem: 9539)
Nhìn lại toàn cảnh 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam
06 Tháng Sáu 20203:30 CH(Xem: 664)
Trần Thanh Hiệp ghi nhận rằng “lịch sử” thơ Tự Do ở Việt Nam, đã chào đời khoảng cuối thập niên 1920, đầu thập niên 1930.
11 Tháng Ba 202012:00 SA(Xem: 6601)
họ không chỉ là những viên gạch lót đường mà họ còn là những con én lẻ loi, tin rằng trong hoàn cảnh nào thì, mùa xuân rồi cũng sẽ tới.
28 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 17106)
Với tiêu chí tự đặt cho mình: “Nhạc phải cho hay, lời phải cho đẹp và ý nghĩa;” Từ Công Phụng đã đem đến cho giới thưởng ngoạn những tình khúc sang cả, mượt mà từ nhạc tới lời.
27 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 7762)
Nhân cách kẻ sĩ miền Nam của nhà văn Bình Nguyên Lộc, phần nào rửa được những vết nhơ của thiểu số người cầm bút miền Nam, ngay sau biến cố tháng 4-1975
10 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 31084)
Mặc dù, mỗi chúng ta, hằng ngày, bất cứ lúc nào, ở đâu, cũng có thể gọi được, tự làm lấy cho mình một ly cà phê sữa đá. Chỉ riêng Anh thì không. Chẳng bao giờ, chẳng bao giờ, nữa!
01 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 8244)
Mùa xuân đồng nghĩa với sự hồi sinh của tất cả mọi đọt, mầm. Từ đó, tin yêu, hy vọng lấp lánh khắp cùng trời đất.
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 7184)
Những người theo dõi sinh hoạt âm nhạc ở miền Nam Việt Nam vào giữa thập niên 1960...
(Xem: 2220)
Khi gặp Bùi Xuân Phái, thấy nhau, chúng tôi cùng bùi ngùi. Chúng tôi không nói được với nhau một lời nào!.! chỉ nhìn nhau. Mặc cho những giọt mắt già nua, hiếm hoi, lặng lẽ chảy…
(Xem: 15313)
dutule.com: Chúng tôi đăng lại, bài Du Tử Lê viết về bạn mình, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, như món quà muộn, mừng Sinh Nhật anh.
(Xem: 9539)
Nhìn lại toàn cảnh 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam
(Xem: 664)
Trần Thanh Hiệp ghi nhận rằng “lịch sử” thơ Tự Do ở Việt Nam, đã chào đời khoảng cuối thập niên 1920, đầu thập niên 1930.
(Xem: 8689)
Có dễ một triệu năm, hay một triệu năm lẽ, tôi gặp. Không phải dáng núi. Dáng núi vòi vọi cao, ngất ngưỡng, ảm đạm, nghiêm minh.
(Xem: 876)
Anh Lê, những gì anh đã cho em, đã thương em, tấm lòng đó còn mãi mãi.
(Xem: 308)
Du Tử Lê tên thật là Lê Cự Phách. Tên sao người vậy. Anh đã sống và viết đến những giây phút cuối cùng.
(Xem: 1556)
Nói như Orchid Lâm Quỳnh, không có cái gọi là “better place” cho bố, vì bố đã rất ấm áp, bình an trong ngôi nhà đó. Thiên đàng ở đâu thì kệ nó chớ!
(Xem: 378)
Hôm 13-8-2016, Du Tử Lê từ Mỹ trở về Huế, xứ sở mà nhà thơ đã có dịp nhiều lần ghé đến trong hàng chục năm trước.
(Xem: 12012)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 1393)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 2464)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 2908)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 2826)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 22661)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 17138)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 14859)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 18123)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 16058)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 14638)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 12418)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 11387)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 11496)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 10724)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 10432)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 17216)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 24044)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 29036)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 20530)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 21906)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 25590)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 24458)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 20673)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
2,652,119