NGUYỄN LỆ UYÊN - Lữ Quỳnh, người soi tìm một nửa đã mất…

03 Tháng Tám 201412:00 SA(Xem: 2865)
NGUYỄN LỆ UYÊN - Lữ Quỳnh, người soi tìm một nửa đã mất…


Tay với trời cao không thấu nổi

Tuổi già mất bạn cũng mồ côi
(LQ)

 

Rất có thể Lữ Quỳnh đã làm những câu thơ đầu tiên trước khi viết những trang văn. Nhưng rồi, văn của ông được ấn hành trước những tập thơ. Đối với Lữ Quỳnh, cái trước và cái sau, hình như không phải là dấu mốc để văn chương của ông khởi đi. Bởi văn ông viết, có rất nhiều trang, nhiều đoạn như thơ. Đó là nét đặc thù của một Lữ Quỳnh, chàng nghệ sĩ luôn tìm kiếm một nửa đã mất trong ông. Cái nửa ấy là người tình, người bạn, là góc phố, là cơn mưa, là tuyết trắng… là những gì ông đã đến với, và rồi chúng đã “bỏ rơi ông”, một mình, cô độc.

Và, có lẽ vì vậy, trong thơ ông luôn nảy bật những cảm xúc là những “hồi ức buồn”, gom lại và sáng rực lên trong suốt cuộc lữ để rong chơi với văn chương:

 

Sinh nhật tôi

Một ngày tháng chạp

Những ngọn nến thắp

Là hồi ức buồn

 

Bốn câu thơ như một con đường phủ đầy tuyết trắng, dẫn người đọc đến một khu rừng mùa đông với chút lạnh se sắt vừa ngọt ngào đủ để chúng ta cong gập cùng tác giả hoài nhớ về khoảng cách thời gian, đã trôi qua; nó rất xa mà cũng thật gần, bám chặt vào tâm trí ông, rong rêu hoài nhớ, u uẩn những vết cào xước trên tấm phông màu lổn nhổn quá khứ, bình thản trôi qua cuộc đời ông đến tê lòng.

Bởi thế, yếu tính trong thơ Lữ Quỳnh luôn là sự trộn lẫn giữa cái đang có và cái đã qua, là những dấu hỏi, những ray rức về một đời người hiện hữu trong cõi ta bà, về một thế giới bập bềnh nghiêng ngửa, về vận nước nổi trôi.

 

Hai tập thơ: Sinh nhật của một người không còn trẻNhững giấc mơ tôi là sự song trùng về những dằn vặt nội tâm, những giằng xé không ngừng trước cuộc đời ông đã chứng kiến, đã trải qua và cảm thấu, như một khải thị về sự đau khổ, luôn đè nặng lên đôi vai của người lữ hành cô độc.

Thơ ông không ẩn dụ, chẳng mật ngôn, chỉ loang loáng những vệt trắng buồn như những cơn mưa mùa đông xứ Huế mà ông đã sống qua, thời niên thiếu. Những cơn mưa vật vã trắng đục, vật vã lạnh buốt đâm thấu vào cõi tiêu điều trần gian, sụt sùi mộng tưởng đến tan nát mảnh đời trầy trượt, tan nát lòng chưa kịp ấm. Ông luôn đeo mang những vật vã ấy, đeo mang những sùi sụt đến tận miền đất khách xa xôi như một “chiếc xe buýt chạy vòng không bến đỗ”. Chiếc xe chạy qua nghĩa địa đìu hiu, qua những ngã tư không đèn tín hiệu, không cả bóng người, chỉ thấp thoáng bong bóng mưa xao… Hình ảnh này, phải chăng cũng là một phần đời trong ông? Và cũng khốn khổ thay, tôi nghĩ, cảnh giới bên ngoài bong bóng mưa xao, là những thấp thoáng bóng dáng ông xiêu ngã, chếnh choáng men khổ lụy, ẩn nấp xa xôi hình ảnh mờ ảo, nhòa nhạt của những Rimbaud, Verlaine một thời xiêu xiêu trên góc phố Montparnasse với những ly rượu rỗng không soi tận đáy đêm sâu. Ông cũng vậy, khi cầm ly rượu đỏ trên tay tràn nỗi nhớnhìn khói thuốc lang thang khói cũng ngập ngừng, là tâm trạng hụt hẫng, lẻ loi trước vòng tròn im lặng của thời gian. Ông đang tìm điều mà M. Proust đã tìm. Ông đến tận cùng nơi chốn đã mất. Và chẳng còn gì! Tất cả đều hiện lên như một ảo giác, trước mặt ông, và trong tâm trí ông. Khoảnh khắc lãng đãng khói sương khiến ông mang cái khổ đau tạo thành cái đẹp, và ngược lại. Nó thoáng qua, mộng mị, không thật; lộng lẫy đến hiu hắt: 

 

Quán hoa giấy chiều nay lãng đãng

Uống ngụm nắng tàn trong chiếc ly không

 

Những ly rượu không rượu, tưởng tượng một chút men cay, cũng là một cái cớ để nhớ về người bạn thiết của ông, cả đời tìm kiếm cái đẹp để dâng hiến cho cuộc đời:

 

Hai chiếc ly thủy tinh

Lóng lánh rượu vàng

Giữa sương khói – khói hương

 

Những cái bóng của đam mê, đau khổ, lãng mạn với chút lửa chiều đông. Ông cũng vậy, mang cõi hiu quạnh vào thơ và thong thả bùi ngùi cất lên giọng hót của con chim lạc đàn:

 

nghĩa địa mùa này trơ mộ chí

và lòng ta cũng mộ chí gập ghềnh.

 

Đó chẳng phải là những hụt hẫng nối tiếp nhau giữa cõi đời lởm chởm gai góc, lăn lóc những xương xẩu rũ mục? Đến cả những điều mà ông hớn hở gọi là hạnh phúc vào một ngày mùa đông, bên cây thông giáng sinh, khi hồi tưởng về chốn cũ, vẫn là những ray rức không cùng, rồi lý giải rằng sự bình yên là lúc nỗi cô đơn dịu dàng. Cảm giác có thật như một bất chợt hiện về trong tâm trí, đến nỗi cô đơn dẫy tràn trong thơ ông và trở thành thuộc tính của thơ ông.

Những hồi ức của Lữ Quỳnh là chuỗi dài những cô đơn với tâm trạng rã rời bởi những mất mát, khổ lụy cõi trần, không ai cởi được dây trói, không ai có thể làm cuộc hồi sinh những gì đã vĩnh viễn thoát ra khỏi chốn trần gian triền phược. Ông cũng vậy, một mình, cô đơn đến tận cùng, như hoàng tử bé con từ một tinh cầu lạ, lạc vào sa mạc cát mênh mông của Saint Exupéry:

 

Thèm rượu mà ta không uống được

Bạn thì xa tri kỷ cũng đi rồi

Tay với trời cao không thấu nổi

Tuổi già mất bạn cũng mồ côi

 

Và rồi, những giấc mơ cùng đến, lộn xộn không hình hài bởi trước đó những hình hài kia đã vội vã ra đi không hẹn trước. Vì vậy cuộc đời còn lại là một sân khấu thênh thang và rực rỡ bóng tối, u nhòa rong rêu bám dính trên từng ô cửa. Hơi thở nhẹ tựa màn sương. Tiếng động mỏng tang như lớp khói chiều ngày cuối năm ngóng đợi. Hiu quạnh đến trống không âm thanh, trống không sắc màu:

 

Có tiếng vỗ tay râm ran

Trên từng hàng ghế trống

Lạnh lẽo gió thiên đường

Để lúc tỉnh ra

Ngồi một mình trong bóng tối

Quạnh hiu.

 

Cùng với giọng nghẹn ngào, thổn thức đó, những bài thơ viết trước năm 75 là tâm trạng chung của cả một thế hệ, nói như Lữ Kiều lịch sử chọn chúng ta chứ chúng ta không có quyền chọn lịch sử! Trắng ra là những âm mưu và quyền lực đã nghiền nát tuổi trẻ Việt Nam thời nội chiến. Tan thương, kinh hoàng… và hàng chục tính từ không viết hết trên trang giấy với Huế Mậu Thân, đã được gọi lên với hàng trăm ngôn ngữ khác nhau về một thảm cảnh, chỉ khác nhau giữa lò hơi ngạt và những viên đạn trực diện với những người, một thời là bằng hữu. Cảnh tượng đó, đối với những trái tim mẫn cảm trước nỗi đau đồng loại, không thể không run rẩy, nức nở. Bài thơ Mùa xuân ở Huế ông viết năm 1968 lạnh băng như tuyết giá nhưng cồn cào nỗi đau đến vô tận:

 

Bây giờ thành phố đó

Đạn rền khắp ngoại ô

Bạn bè anh ngã xuống

Chết đi như tình cờ

Mùa xuân không pháo nổ

Chỉ súng dội quanh ngày

 

Với một trái tim như vậy, ông còn nghẹn nấc với một Hoàng Sa, với một Trường Sa, Fukushima!

Quê hương không khước bỏ, đoạn lìa một ai. Và cũng không một ai đủ gan dạ đoạn lìa xứ sở. Họ là những kẻ bị đẩy ra khỏi mảnh đất, quê hương như bầy người Do Thái hàng ngàn năm trước!

Lữ Quỳnh cũng lang thang bởi những hình nhân không tim không óc, để cuối cùng ở tận phương trời xa lắc, ông bật nấc lên:

 

Tôi không còn trẻ để cầm tay em nữa

Nhưng lòng luôn sẵn lửa cho em.

 

Câu thơ không ám chỉ, không định hướng nhưng đọng lại, ngoài những điều ông gọi “hồi ức buồn” là cả một trái tim rực cháy, luôn hướng về phía trước.

 

Lữ Quỳnh là vậy, ông luôn tìm ghép lại một nửa đã mất trong ông.

 

NGUYỄN LỆ UYÊN

Tuy Hòa, tháng 2- 2014

 


Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
28 Tháng Mười Một 20189:49 SA(Xem: 173)
Nhà văn Vĩnh Quyền là người khó tính, nhất là với chữ nghĩa, cho nên đọc và học từ tác phẩm văn chương của anh là một việc rất đáng.
14 Tháng Mười Một 20189:32 SA(Xem: 172)
Đọc thơ Nguyễn Ngọc Hạnh, tôi không đọc bằng lý trí mà đọc bằng con tim, đọc ngất ngây say đắm, đa tầng..
05 Tháng Mười Một 20189:20 SA(Xem: 248)
Gần đây, tôi mới được đọc thi phẩm “Tôi Là Một Kẻ Khác” của nhà thơ Nhật Chiêu, kiêm dịch giả nổi tiếng hiện nay.
03 Tháng Mười Một 20189:27 SA(Xem: 177)
Tác giả Nguyễn Hoài Ân (hội viên hội VHNT Quảng Ngãi) vừa ra mắt tập thơ đầu tay Đi tìm ký ức
11 Tháng Mười 20189:54 SA(Xem: 193)
Trong phong trào Thơ Mới nói riêng và dòng chảy văn chương Việt Nam thời tiền chiến nói chung, nhiều cây bút miền Nam thường ít được nhắc đến.
10 Tháng Mười 20189:15 SA(Xem: 247)
Duy Trung là một con người từng trải, dẫu còn trẻ nhưng không vì thế mà anh dễ dãi, viết vội, đặc biệt là với thơ, anh chọn cho mình một con đường riêng, chắt lọc mà sâu sắc, hàm súc mà đầy đủ, mộc mạc mà thanh thoát.
06 Tháng Mười 20189:33 SA(Xem: 209)
Tôi muốn gọi “một nét thơ Trần Quốc Thực” vì lẽ: người thơ ấy chỉ chọn từng nét trong số phận, từng nét nhỏ trong đời người-những nét khía vào ta lặng thầm mà nhói buốt.
19 Tháng Chín 20188:34 CH(Xem: 645)
Nhưng dù “tóc xanh giờ điểm bạc” thì, tôi vẫn cầu mong và, hy vọng “Mùa Thu Xanh” của Phan Lan Hương sẽ mãi… xanh với thời gian. (*)
17 Tháng Chín 201811:42 SA(Xem: 248)
Ái Duy là cây bút nữ đã thành danh trên văn đàn từ thập niên 80 của thế kỷ 20, hiện sinh sống tại thành phố Nha Trang.
27 Tháng Tám 20189:15 SA(Xem: 388)
Với 62 bài trong gần 200 trang in, chủ yếu là thơ tự do và thơ văn xuôi,
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 19581)
Ký sự văn nghệ dưới đây của nhà thơ Du Tử Lê, viết về thi sĩ Đinh Hùng, được trích từ tác phẩm “Năm Sắc Diện, Năm Định Mệnh” do nhà Tao Đàn Saigon, ấn hành tháng 6 năm 1965.
(Xem: 20353)
Nói đến những hoạt động của thi sĩ Đinh Hùng mà không nói tới ban Tao Đàn, theo tôi là một thiếu sót lớn.
(Xem: 19101)
Nếu tính từ năm Đinh Hùng in “Mê Hồn Ca” 1954, cho tới “Đường Vào Tình Sử” 1961 thì hai thi phẩm cách nhau gần 7 năm trời.
(Xem: 22211)
Năm 1954, thi sĩ Hồ Dzếnh, giám đốc nhà xuất bản “Tiếng Phương Đông,” sau đổi lại là “Bình Minh,” cho in thi phẩm “Mê Hồn Ca” của Đinh Hùng.
(Xem: 22181)
Thi sĩ Đinh Hùng sinh ngày 3-7-1920 tại làng Trung Phụng, ngoại ô thành Hà Nội. Ngôi làng này nằm ngay sau lưng khu phố Khâm Thiên.
(Xem: 366)
Tôi rất cảm phục cách Thi Sĩ đặt tựa đề cho bài thơ, “đêm, treo ngược tôi: dấu chấm than!”
(Xem: 5599)
Du Tử Lê nói ông chỉ muốn im lặng. Trong phần hỏi-đáp rất ngắn dưới đây, nhà thơ Du Tử Lê có giải thích về sự im lặng của ông, với nhiều ngụ ý.
(Xem: 829)
Đầu tháng 6-2018, tuyển thơ Khúc Thụy Du của nhà thơ Du Tử Lê ra mắt độc giả trong nước.
(Xem: 12144)
Đứng giữa gian hàng, trên một bục gỗ cao phủ khăn trắng nuốt, người thiếu nữ trông nổi bật hẳn lên với trang phục tuy rực rỡ sắc mầ
(Xem: 1640)
Theo thiển ý cá nhân tôi, thơ Du Tử Lê khá "hiền!"
(Xem: 527)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 600)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 20444)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 15244)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 12822)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 16084)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 14130)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 12580)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 10582)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 9770)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 9933)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 9105)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 8680)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 9993)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 15144)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 21583)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 27337)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 18818)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 19936)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 24145)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 21916)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 18302)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
1,998,818