Thi ca, mồi lửa cứu rỗi Hà Duy Phương. Trước nhất.

 

Trong ghi nhận của tôi, hàng ngũ những nhà thơ nữ, thế hệ 8x, ngày một thêm đông đảo. Mỗi tiếng thơ thường xuất hiện với một đường kiếm, cùng nhiều chiêu thức, riêng.

Nếu có người chọn cho mình lộ trình thơ dung dị mà, cảm tính là hải đăng dẫn đường thì, cũng có người ném mình vào những cảm thức gập ghềnh, phức tạp. Một trong những nhà thơ nữ ở thế hệ 8x, chọn cho mình lối, nẻo thi ca phức tạp đó, với tôi, là nhà thơ nữ Hà Duy Phương.

 

Thế giới thi ca của Hà là một cánh rừng tâm cảnh rậm rạp. Nhiều cật vấn, hoang mang, đặt ra cho chính mình. Như thể thơ chỉ là cái cớ để Hà tìm gặp hư không. Tìm gặp cái “tôi”bí mật hoặc, một thượng đế, khác? Nhưng, “cái cớ” hay, nỗ lực “tìm gặp cái tôi bí mật hoặc, một thượng đế, khác” của Hà, luôn được phủ bóng bởi những ẩn dụ (metaphor) và, đôi khi luôn cả những hoán dụ (metonymy) nữa:

 

“Adam đã mở cổng cho đôi ta lẻn vào vườn địa đàng đêm ấy?
Tung tăng, anh dắt em đi tìm trái cấm
Eva giấu nơi nào?
Thầm lặng suối khe…
.

“Cơn mê chớm dậy thì
Chưa chín một mùa đau
Tình yêu trườn dậy như rắn hồng lột xác…”

(“Dắt em đi”)

Hoặc:

“Tôi chôn chân trên bờ như cây Thu đứng gió
Muốn trút một lần cho hết lá trăm năm”

(Trích “Giao khúc tháng 7”) 

Hoặc nữa:

“đêm qua giấc mơ tôi bạt gió
lở bồi thương yêu đồng bóng”

(Trích “Cỏ dại”)

Ẩn dụ hay hoán dụ, không chỉ là mũi nhọn trong cõi-giới thi ca mang tên Hà Duy Phương mà, tính siêu thực, theo tôi, cũng là chiếc bóng song hành của tiếng thơ này.

Qua rất nhiều câu thơ, Hà cho thấy cô không ngần ngại biến mình thành thí điểm. Nơi gặp gỡ, chốn hẹn hò của những siêu hình và hiện thực:

“Hoa xương rồng cánh non rũ rượi
Đâm gai vào đêm trắng
Vỡ sáng bóng mèo hoang
Mang tình tôi vượt ngục
Tình yêu đồng lõa với thời gian
Cầm tù xác chết

(Trích “Đồng lõa trắng”)

Hoặc:

“say tôi đi cạn chiều phát gíac
con nắng điên ánh xanh mồ hôi muối
khát lịm da người
tôi ngỡ đêm qua mình mới nuốt vì sao Venus
rong rêu ăn nằm giờ bạc sáng hồn nhiên.
.

biết làm sao vút cong lên đọt nắng
ai đặt vé khứ hồi cho giấc mơ tôi?”

(Trích “Vòng tay theo nắng”) 

Tuy nhiên, trong khu rừng thơ Hà Duy Phương, người đọc cũng thấy được khả năng trộn lẫn giữa thực / hư - - Như đời thường vốn quá nhiều hư / thực. Tựa đó là chính diện của thời gian, năm, tháng. Mà, Hà là nạn nhân của những thực / hư (vốn ảo ngay tự cội, gốc):

“Buổi sáng tắt đèn
Giật mình đêm trắng
Hồn chưa rót nắng
.

Thả gói trà túi lọc vào ấm nước sôi
Như thả tiếng chim vào khu vườn vắng
Rót nắng đợi trăng về
Đêm bật đèn
Hong mê”

(“Hong mê”)

Hoặc:

“Phước Tường nơi đây
niềm vui nhẹ trôi theo tiếng còi tàu
tiếng máy bay rì rào ngỡ hạnh phúc lướt gió
ai nổ mìn phá núi đánh rớt nỗi buồn trên cỏ
cánh chim giật mình mổ nắng lơ ngơ…”

(Trích “Gửi cánh chim nâu Phước Tường)

(Tôi nghĩ, có lẽ cũng nên nói thêm rằng, tôi thích lắm động tự “mổ” trong câu: “cánh chim giật mình mổ nắng lơ ngơ” của Hà).

Lại nữa, ngay cả khi “diện mục” thi ca Hà Duy Phương, có là những mảnh gương vỡ của những cảm thức nổi loạn, tự bạo hành mình, để mỗi mảnh gương, hắt lại cho người đọc những chao chát lạc đường, dẫn tới những mảng không gian sượng trân, hay rung động rì rào hương, sắc lạ - - Thì, đâu đó, trong cánh rừng thi ca của Hà, cũng vẫn có chỗ cho những tình cảm thiêng liêng. Loại tình cảm huyết thống, những tưởng nhạt, nhòa, mà, thực ra nhức, buốt, chín, đằm nữ tính:

“Ba mươi tuổi con tìm lại mình trong những chuyến đi xa
Phong phanh nỗi buồn nơi thành phố lạ
Con viết tên Ba trên bờ cát
Đêm nằm nhớ Ba nghe biển nhớ mặt trời…”

(Trích “Thư gửi Ba”)

.

Tôi nghĩ còn quá sớm để có thể đoán biết, rồi đây, Hà Duy Phương sẽ đẩy thơ mình đi thêm nữa, tới những bến bờ nào?!? Nhưng hiển nhiên, thơ của Hà, theo tôi, đã chính là mồi lửa cứu rỗi Hà Duy Phương. Trước nhất.

Du Tử Lê

(Garden Grove, Aug. 2014) 

 

Dăm bài thơ, Hà Duy Phương,

MẦM KINH.

Đêm bình yên nắng non

Phơi trên thành quách cổ

Gieo mầm kinh phổ độ

Khóc giọng cười Krishna…

.

Ngày chưa kịp xót xa

Đêm đã cuồng trăn trở

Dìm hôn mê nhịp thở

 Cười tiếng khóc Krishna?

 

NGÓN TAY ĐÊM

Em đưa tay vuốt mặt trời

Những ngón thon dài vờn trên ngực gió

lao xao bụng cỏ

níu vàng mùa trăng

.

Những ngón tay dài đêm lăn tăn thần thoại

Bấm gót Achilles

Xoãi bờ thực tại

Trăng bung hoa tình

trên năm ngón

.

thon bay

 

THƯ GỬI BA

Con mùa gió chướng thổi rát đời BA

Những lần trượt ngã tim Ba bầm rách

Con lớn trong nông nỗi

Bất lực ngọt ngào

Bất lực đòn roi

Từ đó lòng Ba hóa đá

.

Ba mươi tuổi con tìm lại mình trong những chuyến đi xa

Phong phanh nỗi buồn nơi thành phố lạ

Con viết tên Ba trên bờ cát

Đêm nằm nhớ Ba nghe biển nhớ mặt trời

 

Sự chọn lựa nào cũng dễ khiến chông chênh

Cần lắm thăng bằng cho lần quyết định cuối

Con ngủ ôm mặt trời lặn ngược

Nằm rất thăng bằng trong biển nhớ chông chênh

.

Ba ơi!

Mặt trời của con hay mặt trời của biển?

(Đà Nẵng 03/2012)

 

VÒNG TAY THEO NẮNG.

ôm tôi đi và đừng nói gì

ngày miền Trung hung nắng cháy da người

tôi bóng nhẫy mồ hôi đứng cười trên mép phố

ngó cây trần truồng lột lá dưới mưa mơ

.

mặt trời tháng 4 cuồng căm bốc cháy

tôi tháng 4 buồn khô cỏ dại

thiêu tôi đi

chiều nay trong nắng cay

.

nơi nào mùa này những cơn mưa đã đầy chưa lòng phố

có ngập lụt lòng xa nỗi nhớ gần

con nắng điên lập lờ nhiều phen đánh lận

giả dại ôm phố nằm nghiêng

tôi lần đầu ngù ngờ như ai rót men mưa vào lỗ rốn

đo lòng mình chếnh choáng nông sâu

.

say tôi đi cạn chiều phát giác

con nắng điên ánh xanh mồ hôi muối

khát lịm da người

tôi ngỡ đêm qua mình mới nuốt vì sao Venus

rong rêu ăn nằm giờ bạc sáng hồn nhiên

 

biết làm sao vút cong lên đọt nắng

ai đặt vé khứ hồi cho giấc mơ tôi?

.

ôm tôi đi vòng tay theo nắng trôi

Hà Duy Phương.