Bàn tay và, những đời mưa khác, trong thơ Đoàn Minh Châu.

24 Tháng Mười Một 201412:00 SA(Xem: 4084)
Bàn tay và, những đời mưa khác, trong thơ Đoàn Minh Châu.

 

Tôi mới đọc lại “Có thể” (CT) thơ Đoàn Minh Châu món quà Sông Hàn, quê nhà, do Nguyễn Lương Vỵ mang về, trao cho.

Không cần nhiều chú ý, người đọc cũng sẽ nhận ra ngay rằng, dù Saigon có hiện ra đôi chỗ trên lộ trình thi ca Đoàn Minh Châu, nhưng thổ ngơi trong cõi giới thơ Đoàn vẫn là Sông Hàn - - Quê hương(?) Nơi nắng gió tuổi thiếu nữ của Đoàn(?) đã, đang và, sẽ còn như dòng chảy mênh mang của một đời sông, trước khi ra biển.  

 

doan_minh_chau_02-content
Nhà thơ Đoàn Minh Châu

Ngay tự trang thơ thứ nhất, mở vào “Có thể” (CT), Đoàn Minh Châu (ở lứa tuổi 8x) đã viết: 

 

“nước sông Hàn đục như nỗi buồn của mùa xuân trên mái nhà / những con phố bên kia / thơ thẩn tìm một lễ tình nhân rực rỡ hoa đèn và kẹo ngọt..” (CT, tr. 9)

Hay: 

“sông Hàn chảy ngang một nỗi buồn vất vưởng” (CT, tr. 20) 

Hoặc nữa: 

“ngày ráo hoảnh trước cơn bão sắp tới / có lẽ những đổi thay cần báo trước / bằng gió bằng lá bay bằng nước sông Hàn sáng nay chuyển màu đỏ sẫm” (CT, tr. 24) 

Cụ thể hơn, chúng ta có: 

“Đà Nẵng – thu / anh về mà xem nắng lụa / mỗi ngày sông Hàn chảy ngang qua mắt / mang theo những tấp nập của thành phố / những đèn đỏ đèn xanh quảng cáo…” (CT, tr.43) 

Tuy nhiên, hình ảnh chiếm “thị phần” lớn nhất, khuynh đảo, lấn lướt mọi hình tượng khác trong “Có thể” của Đoàn Minh Châu lại là “bàn tay”. Với trên 80 bài thơ tự do, nếu làm một tổng kết, ta sẽ thấy “bàn tay” của người thơ trẻ tuổi này có hàng trăm lần được nhắc đến. Tôi chưa thấy cõi thơ của một người nữ nào mà “bàn tay” lại giữ vai trò tâm cảnh và, “chính diện” đến như thế. Từ những “bàn tay” hiện diện một cách minh thị như: 

“ở đó / mùa hạ không mang dấu vết / nằm mơ trên bàn tay trống trơn” (CT, tr12) 

Hoặc: 

“ta ngồi chơi với thứ bảy / nghịch nỗi buồn trên tay / muốn khóc” (CT, tr. 16) 

Tới những “bàn tay” không hiển lộ như: 

“người đã mang đi rất nhiều cơn mưa / mang cả tiếng vọng của cơn dông ì ầm ngoài biển” (CT, tr. 39) 

Hoặc: 

“khép lại cánh cửa đằng xa kia để bước vào một cánh cửa khác ngay trước mắt” (CT, tr. 68) 

Và thơ Đoàn, cũng đem đến cho chúng ta, nhiều bài có sự hiện diện của “bàn tay” nhiều hơn một lần trong một bài thơ (dẫu ngắn), như: 

“những con đường chạy qua tay tôi / đời xuôi (…) / những con đường ngang dọc kẽ tay / chằng chịt sợi cày vá víu (…) / nhân gian có mấy con đường / mà một bàn tay đã có ngàn lối rẽ” (CT, tr. 55) 

Cũng như trong cùng một bài thơ, “bàn tay” ẩn và hiện, tựa hai mặt của một mặt gương tương lai / quá khứ: 

“…len lỏi giữa khe hở của nỗi nhớ nhung chặt chội / một góc nhỏ là những chiều vắng lạnh / cái rùng mình bất an của bàn tay lạnh / thả tuổi mình bay đi / mất hút // trong chiếc va li tôi xách qua mùa thu / thêm đôi mắt đợi những điều biết trước / và anh – một cơn điên nhét xuống đáy / rất cẩn trọng giữ gìn”. (CT, tr. 46) 

* 

Nếu bàn tay của nam giới chỉ có công dụng vuốt / sửa lại mái tóc, như những con gà trống chăm sóc bộ mã, thì, ngược lại, tương quan giữa bàn tay và mái tóc của người phụ nữ, lại là tương quan thiết thân, gắn bó / tố giác mọi trạng thái tâm sinh lý, từ buồn / vui, cô đơn, nhớ nhung, tới đau khổ, vật vã, tuyệt vọng, xốn xang, e thẹn…phản ảnh những nếp gấp đặc tính phái nữ bẩm sinh - - Như một người tình chung thủy, chí ít cũng suốt thời thiếu nữ - - Dù họ sở hữu một mái tóc dài hay ngắn. Phải nhận ra tương quan máu huyết, thịt xương giữa mái tóc và bàn tay người nữ, chúng ta mới thấy nữ tính là dây chuyền xanh, duy nhất, xuyên suốt cõi giới thơ Đoàn Minh Châu. Dù cho Đoàn có đem vào trong thơ mình, những liên tưởng mới lạ, với những con chữ huy-hắc-lênh-đênh thì, chúng vẫn chỉ là tấm khăn lụa phủ che bản chất yếu đuối của Đoàn mà thôi: 

“…nàng mọc thêm cánh tay quấn lấy nỗi buồn tầm tã chảy / khuôn mặt lẩn vào gương giấu đi vết trầy xước cào nát nụ hôn hời hợt bấu trên môi / lối đi xao xác rụng…” (CT, tr. 69) 

Hoặc: 

“khi em vớt thân thể mình ra khỏi chậu nước / thấy rớt lại những nụ hôn ngày xưa / xếp hàng dài như con đường trước mắt (…) / buổi tối không anh / buổi tối thừa thãi bàn tay vuốt ve nếp áo / em mang hình dạng của con bù nhìn rơm đặt giữa ngã tư phố đông / khoác mảnh vải rách chắp nối ý muốn người khác…” (CT, tr. 82) 

Hay những câu thơ, tôi nghĩ chỉ có thể có được từ người nữ: 

“ước trong giấc mơ dịu hiền / anh đến / ước buổi trưa hôm nay / anh ôm em bằng hơi ấm rất mềm (…) / em ném vào mưa vào nắng vào đêm đen những cái nhìn thảng thốt / bước chân gập cong con đường / khuy áo chật căng nỗi buồn tầm gửi đêm sâu / tình yêu rạo rực đổ tàn tro trong những cơn mộng mị dã thú…” (CT, tr. 83) 

Hoặc lòng biết ơn (tới tội nghiệp) sự thủy chung bàn tay người-bạn-thiết-một-đời-thiếu-nữ: 

“…Ta nhớ qúa tay mình / sự trung thành hiếm hoi, chịu sai khiến và không kháng cự / giá như ta có thể chế ngự chính ta, những ý nghĩ ồn ào náo động / mọi thứ, trừ bàn tay, đều vuột ngoài kiểm soát và ầm ĩ, nhạo báng / mọi thứ trong điên khùng của yêu thương và bận rộn của âu lo / đều có giá trị vô nghĩa riêng / ta không biết kết thúc từ đâu / bằng mỗi chiều ngồi dưới gốc bàng và nghe cây hát / về cuộc sống của chiếc lá khô / lăn quăn hoài trên phố” (CT, tr. 21). Vân vân… 

Viết lại mấy câu thơ cuối trong bài “Không biết bắt đầu từ đâu kết thúc từ đâu” của Đoàn, tuy chúng không có một dấu vết tương liên nào với hai câu thơ của Nhã Ca: “Tôi vẫn biết tội thân làm con gái / đời không thương tất cả héo khô dần”… Vậy mà hai câu thơ ấy đã bất ngờ trở lại trong tôi, như mặt khác, cách nói khác, của hai nhà thơ nữ, ở hai thế hệ, hai môi trường sống chói gắt khác biệt. 

Phải chăng, mẫu số chung của họ là tính-nữ hiển lộng sự bất lực trước định mệnh giới tính? 

* 

Nếu “bàn tay” chiếm một thị phần rất lớn trong đời thơ Đoàn Minh Châu thì, mưa trong thơ của Đoàn, theo tôi, lại tựa chiếc bóng của những “bàn tay” ấy! Người đọc sẽ được dầm mình trong những cơn mưa, nổi trôi theo hơi mưa lênh láng nơi từng trang thơ của Đoàn. Nhưng mưa trong thơ người trẻ tuổi này, đến từ một vũ trụ khác. Một không gian, thời tiết khác. 

Chúng không còn là: “Đêm mưa làm nhớ không gian / lòng run thêm lạnh nỗi hàn bao la… / tai nương nước giọt mái nhà / nghe trời nằng nặng, nghe ta buồn…” của Huy Cận. Chúng cũng không còn là: “Mưa chi mưa mãi! / lòng nhớ nhung hoài! / nào biết nhớ nhung ai!...” của Lưu Trọng Lư nữa. 

Mưa, chiếc bóng gắn liền với “bàn tay” trong thơ của Đoàn Minh Châu, có cho riêng chúng dung nhan của những gam màu nóng (trường phái dã thú) – Là những cảnh đời thường sần sượng, nhân gian, thất lạc chính mình giữa đường phố: 

“trong giai điệu hoang tàn của một chiều ướt nhẹp / sợi sợi mưa lõa thể đẹp như một xác thân đang kì hé nở / ủ những nỗi buồn xanh xòa ra khắp hướng” (CT, tr. 9) 

Hoặc: 

“mưa mưa cứ hoài nỗi buồn ngốc dại / lặng lẽ ướt trên tháng giao mùa / em vẫn tiếp tục những mong đợi xa xôi / tưởng tượng và bôi xóa đi / về những điều không thuộc ranh giới đúng / sai / như đã bao lần / em giấu rất nhiều cách nhìn về anh / khi tự dìu mình về một trời mưa khác” (CT, tr. 23) 

Hoặc nữa: 

“cơn mưa mùa đông cứ cứa vào ước vọng / chẳng còn vẹn nguyên / em giấu đi từng ngày tuổi mình thêm một chút / giấc ngủ về khuya chắp vá” (CT, tr. 26) 

Tôi nghĩ, ít nhiều gì, những nhà thơ thuộc các thế hệ, dường chưa ai chạy thoát cơn mưa. Nhưng tiếc thay, chúng ta lại không có nhiều lắm, những “cơn mưa mùa đông cứ cứa vào ước vọng” - - Một trong những bức chân-dung-tự-họa-cơn-mưa của Đoàn. 

Xin “cơn mưa”, không nhất thiết phải “mùa đông” hãy tiếp tục “cứa vào ước vọng” của tiếng thơ nữ lộng-lẫy-nữ-tính này. Như một xác lập tín chỉ (dẫu buồn bã) giữa thi ca và cách nói. 

Du Tử Lê.

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
05 Tháng Sáu 20202:59 CH(Xem: 455)
Qua những trang thơ, người đọc có thể tìm thấy khung cảnh, trạng thái, âm hưởng, tính chất, thời khắc, bằng thứ ngôn ngữ không thỏa hiệp, thậm chí hằn học, kinh tởm:
01 Tháng Năm 20203:56 CH(Xem: 558)
Sáng nay, 30 tháng 04.2020, đọc bài thơ TÔI của Phạm Đức Mạnh, nhà phê bình Nguyễn Xuân Dương đã chia sẻ trên dòng thời gian của ông
14 Tháng Tư 20206:02 SA(Xem: 598)
Độc giả nào muốn đọc thêm các sáng tác của Đỗ Lê Anh Đào, xin vào trang mạng Da Màu (damau.org): https://damau.org/author/dzoleanhdao
06 Tháng Tư 20207:43 SA(Xem: 679)
TRẦN YÊN HÒA hơn năm mươi lăm năm THƠ là tập thơ phản ánh tâm trạng của nhà thơ qua nhiều thể loại thơ khác nhau.
25 Tháng Hai 20203:24 CH(Xem: 719)
Chất Huế, tính Huế, vị Huế và hồn Huế bao trùm trong hầu hết các truyện, từ địa danh, nhân vật cho đến tâm tình và cung cách ứng xử.
19 Tháng Hai 202010:00 SA(Xem: 532)
MƠ KHÚC 40 NĂM được chọn làm tựa thi tập, là bài thơ dài theo thể tự do, bài thơ cuối cùng khép lại tập thơ, được hồi niệm từ năm 1978 đến 2018.
30 Tháng Giêng 20206:04 SA(Xem: 1608)
Mặc dù là một nhà-văn-không-thẻ, trong năm năm qua, có thể nói, Trần Bảo Định đã lập “kỷ lục” về viết và xuất bản sách.
23 Tháng Mười Hai 201912:04 CH(Xem: 893)
Tôi biết và gặp nhà thơ Bùi Minh Vũ chưa lâu, chưa nhiều, rồi tình cờ tôi được cùng anh đi thực tế sáng tác tại Côn Đảo mấy ngày
10 Tháng Mười Hai 20191:20 CH(Xem: 782)
Cuốn tiểu thuyết này của chị chẳng những được giới phê bình văn học Mỹ hết lời ca ngợi, mà còn được độc giả Việt nhiệt tình đón nhận.
09 Tháng Mười Hai 20199:20 SA(Xem: 2378)
Gần đây, tôi mới được đọc thi phẩm “Tôi Là Một Kẻ Khác” của nhà thơ Nhật Chiêu, kiêm dịch giả nổi tiếng hiện nay.
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 1785)
Khi gặp Bùi Xuân Phái, thấy nhau, chúng tôi cùng bùi ngùi. Chúng tôi không nói được với nhau một lời nào!.! chỉ nhìn nhau. Mặc cho những giọt mắt già nua, hiếm hoi, lặng lẽ chảy…
(Xem: 15019)
dutule.com: Chúng tôi đăng lại, bài Du Tử Lê viết về bạn mình, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, như món quà muộn, mừng Sinh Nhật anh.
(Xem: 9092)
Nhìn lại toàn cảnh 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam
(Xem: 364)
Trần Thanh Hiệp ghi nhận rằng “lịch sử” thơ Tự Do ở Việt Nam, đã chào đời khoảng cuối thập niên 1920, đầu thập niên 1930.
(Xem: 6400)
họ không chỉ là những viên gạch lót đường mà họ còn là những con én lẻ loi, tin rằng trong hoàn cảnh nào thì, mùa xuân rồi cũng sẽ tới.
(Xem: 1243)
Nói như Orchid Lâm Quỳnh, không có cái gọi là “better place” cho bố, vì bố đã rất ấm áp, bình an trong ngôi nhà đó. Thiên đàng ở đâu thì kệ nó chớ!
(Xem: 109)
Hôm 13-8-2016, Du Tử Lê từ Mỹ trở về Huế, xứ sở mà nhà thơ đã có dịp nhiều lần ghé đến trong hàng chục năm trước.
(Xem: 2787)
Hiếm có cây bút nào sung mãn như Du Tử Lê khi ở tuổi 75 ông vẫn bền bỉ viết, viết và viết. Khảo cứu, phê bình, tiểu luận, bút ký... và đương nhiên thơ, bởi đó là ký hiệu nhận biết ông - một nhà thơ.
(Xem: 2960)
Theo thiển ý cá nhân tôi, thơ Du Tử Lê khá "hiền!"
(Xem: 241)
Khi ông thành danh thì tôi mới chỉ là đứa trẻ sơ sinh.
(Xem: 11783)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 1150)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 2251)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 2666)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 2608)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 22478)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 16956)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 14677)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 17935)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 15900)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 14463)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 12273)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 11214)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 11328)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 10560)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 10258)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 17002)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 23811)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 28844)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 20343)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 21630)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 25436)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 24276)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 20490)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
2,618,643