LÊ NGỌC TRÁC - Trần Cao Duyên, "Tâm Tình Với Quảng

Hơn 15 năm đầu thế kỷ 21, trên chuyên mục "Hôn nhân - Gia đình" của Báo Thanh Niên, bạn đọc thường xuyên bắt gặp những bài viết với bút danh Trần Cao Duyên. Những câu chuyện, tiểu phẩm thể hiện cuộc sống thường ngày chung quanh thật gần gũi với chúng ta, hấp dẫn bạn đọc. Đọc xong những bài viết của Trần Cao Duyên, nhiều người phải bật cười. Có lúc, phải cười mỉm, lúc phải cười bò, cười nôn một cách sảng khoái... Nào là câu chuyện đàn ông ghen, chuyện anh chàng mê thơ bị vợ bỏ đi ngoại tình, chuyện anh chàng tán gái bằng những bài hát boléro, tiếng gọi nơi quán nhậu hai cha con mê nhậu gặp nhau tại quán rượu, người con gái có bằng đại học kết hôn với một ngư phủ ít học. Cô nàng ngồi nhà lên mạng tìm hiểu thời tiết, ngư trường, dùng điện thoại chỉ đạo chồng đánh bắt hải sản tận khơi xa, chuyện vợ chồng sinh con gái một bề... Đằng sau những câu chữ đậm nét khôi hài, gây cười, những bài viết của Trần Cao Duyên hướng đến những điều tử tế tốt đẹp hơn trong cuộc sống.

Nhưng thật sự thơ mới đưa Trần Cao Duyên lên một tầm cao mới trong sự nghiệp sáng tác của anh. Đến hôm nay anh đã xuất bản được 2 tập thơ, gồm: "Hoa hút mật" (2004), "Với đảo mùa xuân"(2010) và 1 tập tùy bút tản văn: "Hát nữa đi hương" (2013). Trần Cao Duyên có những bài thơ tạo được độ rung lớn, thấm đẫm vào hồn người đọc. Chúng tôi những người quê Quảng Ngãi, khi sống xa quê đều thốt lên câu thơ của Trần Cao Duyên: "Ngút ngát xa rồi Quảng Ngãi ơi!" với nỗi niềm thương nhớ khôn nguôi. 

"Ngút ngát xa rồi Quảng Ngãi ơi
Không thu mà lá rụng tơi bời
Không mưa mà ướt lời tương biệt
Không chiều mà tím bóng mây trôi 

Gửi lại hai mùa phượng thiết tha
Cho em - ảo ảnh - biết đâu là
Chút nắng khơi xanh ngày tháng cũ
Chút đời gợi biếc mắt phôi pha 

Trà giang từ dạo ấy trăng non
Chia ly bóng nguyệt vẫn chưa tròn
Chợt nhận ra mình như Cổ Lũy
Bên trời bên nước vẫn cô thôn".

(Tâm tình với Quảng)
 

"Tâm tình với Quảng" Trần Cao Duyên viết trên nền thơ cũ, lời thơ dung dị, ý thơ chân thật. Đọc xong bài thơ, có lẽ chúng ta bỏ quên khái niệm về thơ cũ - thơ mới, thơ hiện đại - hậu hiện đại, trong lòng chỉ cảm thấy một sự đồng cảm, đồng điệu và chợt nghe lòng rung lên trước tiếng lòng của nhà thơ.

Qua thơ, bạn đọc nhận ra Trần Cao Duyên gắn bó với quê hương và cuộc sống xung quanh. Anh viết về vẻ đẹp đời sống cần lao. Có lẽ, từ ngàn xưa đến ngàn sau vẻ đẹp của người lao động thật sinh động và đầy ắp ước mơ về hạnh phúc, một hạnh phúc bình dị đẹp vô ngần. 

"Những ô vuông lung linh hắt nắng lên trời
Nơi hạt muối hóa thân thành biển mặn
Trưa Sa Huỳnh mênh mông màu nắng
Nồng nàn hạt muối em trao 

Chiều nay em gánh muối về đâu
Gánh cả chói chang một trời lửa hạ
Trong hạt muối kết tinh từ biển cả
Có giọt mồ hôi em thơm ngát tuổi trăng tròn 

Chợt thèm lát gừng cay trong vị muối
Muối Sa Huỳnh mặn lắm... đừng quên." 

("Hạt muối Sa Huỳnh")

Trần Cao Duyên sinh ra và lớn lên sông gắn bó với quê hương Đức Phổ - Quảng Ngãi. Trong thơ anh bàng bạc hơi thở đất trời, con người, cuộc sống của quê hương Quảng Ngãi. Và, Sa Huỳnh - Quảng Ngãi là mạch nguồn cảm xúc trong thơ Trần Cao Duyên. Anh viết về vùng biển Sa Huỳnh với những câu thơ đẹp. Biển trong thơ anh không dữ dội, nghiệt ngã mà êm đềm, hình ảnh cuộc sống một làng chài nghèo thơ mộng và đầy ắp yêu thương: 

"Có thể nào quên được hỡi em
Khoảng trời ấy với miền quê cát ấy
Cánh diều trắng, buồm nâu, chiều gió dậy
Con thuyền và bến bãi, biển và trăng 

Người yêu ơi em có ngại ngùng chăng
Khi anh dắt em về nơi gió cát
Nơi e ấp những loài hoa mộc mạc
Bình dị sắc màu hoa không muốn gọi tên 

Triền cát dài bên vách núi chênh vênh
Và gió biển như chàng trai phóng khoáng
Chiếc vỏ ốc nhỏ nhoi nằm trên cạn
Đâu biết giữa lòng cát ẩn một tình yêu 

Quê cát hừng lên trong ráng đỏ trời chiều
In dáng mẹ áo nâu vành nón trắngN
gười đi biển rất đơn sơ bình lặng
Giữa chập chùng sóng đánh ngút ngàn xa 

Đêm bâng khuâng trong vắt dải Ngân Hà
Đi bên biển ngỡ bên bờ huyền thoại
Điều mà cát bồi hồi chưa thể nói
Anh vẫn thầm cảm nhận trong tim 

Nước triều lên dào dạt mãi bao đêm
Rồi để lại trên bờ từng ngấn sóng
Có chăng em những năm dài tháng rộng
Với quê cát ngọt ngào mình gởi nhớ trong nhau 

Một bến đời - bến đợi - bến xôn xao
(Xin đừng hỏi đợi ai và ai đợi)
Khi cơn gió bờ dương thì thầm trao gửi
Và hàng dừa xóa tóc mộng mơ chi 

Quê cát với anh nồng mặn lắm từ khi
Biết xếp giấy thả thuyền ra trước ngõ
Biết đuổi bắt con còng trên bãi gió
Biết cầm chèo bơi lội biết ra khơi 

Ơi bãi cát, cây sào và tấm lưới giăng phơi
Con tàu lớn, những đêm vui mùa cá
Có nhớ người xưa chiếc lưỡi câu bằng đá
Cuộc sống vẫn tươi ròng trên mỗi nét hoa văn 

Cát ngập ngừng êm ả dưới bàn chân
Người đi trước mồ hôi hòa mỗi hạt
Để có Sa Huỳnh - có một miền quê cát
Miền êm đềm sóng vỗ gọi người xa..." 

("Quê cát")

Ngày xưa, cách đây 80 năm, "Quê hương" - Đông Yên - cái làng chài bé nhỏ nằm cuối dòng sông Trà Bồng - Quảng Ngãi, qua thơ của Tế Hanh đã đi vào văn học sử. Hôm nay, qua thơ của Trần Cao Duyên, chúng tôi tin rằng "Làng cát" - miền biển - Sa Huỳnh sẽ được những người yêu thơ biết đến "Miền êm đềm sóng vỗ gọi người xa". 

Lê Ngọc Trác

Phố biển La Gi, tháng 6/2015