NGUYỄN TRỌNG TẠO - Thơ cần cho ai hay ai cần thơ

20 Tháng Bảy 201512:00 SA(Xem: 2227)
NGUYỄN TRỌNG TẠO - Thơ cần cho ai hay ai cần thơ

 

Người ta nói, người đọc thơ đang ngày càng ít đi. Nhưng các nhà thơ thì hình như ngày càng nhiều, và tất nhiên, những tập thơ cũng ngày càng gia tăng.

Người ta nói, thơ càng ngày càng khó đọc (khó hiểu). Nhưng các nhà thơ thì hình như không an bài với các kiểu thơ cũ đã trở thành mẫu mực; họ muốn vượt thoát, muốn khám phá sáng tạo ra sự bất thường của ngôn ngữ, thậm chí là tạo ra những “ma trận ngôn ngữ” thách đố người đọc. Người ta nói, thơ là sở hữu của mỗi người. Nhưng người ta cũng nói, thơ không của riêng ai. 

Và tôi nghĩ, khi người ta yêu, người ta đã là một thi sĩ, cho dù họ không diễn giải thành thơ. Bởi thế, họ cần thơ để chia sẻ nỗi lòng, để hát lên vẻ đẹp bất tận của tâm hồn hay xua đi sự tuyệt vọng tận cùng của ngôi sao số mệnh. Còn Nguyễn Đức Tùng thì cho rằng: “Thơ giúp một người sống đến cùng các giới hạn của cuộc đời. Di chuyển giữa ánh sáng và bóng tối, giữa thành công và thất bại, anh ta bắt đầu nhận ra những mơ ước của mình chỉ là ký ức đến từ tương lai”. Chính vì thế mà anh đã đi tìm những bài thơ, những nhà thơ để soi sáng hồn mình. Khi Nguyễn Đức Tùng đặt ra câu hỏi “Thơ cần thiết cho ai” cùng có nghĩa trước hết là thơ cần cho chính anh, một bác sĩ, một nhà thơ, một nhà khám phá thơ. 

Voznexenxky viết: thơ sinh ra vì thơ, dù tôi không “nghệ thuật vị nghệ thuật”. Với cuốn sách “Thơ cần thiết cho ai”, Nguyễn Đức Tùng đã lý giải đến tận cùng cả hai điều “trái khoáy” đó khi anh đi sâu vào tận đáy của những bài thơ và tác giả của nó. Mười bài thơ (và hơn thế) của mười nhà thơ mà anh lựa chọn không phải là ngẫu nhiên, mà trước hết là từ nó mà anh chiêm nghiệm ra các vẻ đẹp của nghệ thuật tâm hồn với những trạng huống hết sức bất ngờ trong cuộc sống muôn màu muôn vẻ. Anh như soi kính lúp vào các mạch nguồn của chữ để thấy các dây tơ li ti nối liền cảm xúc. Lại có lúc phải nhắm mắt lại cho tâm hồn trôi theo những ẩn dụ xa xăm va chạm với hư vô nơi tư tưởng phát sáng. Một lối bình thơ đa phức, kết hợp cảnh ngộ và tiểu sử, hồi ức và hiện tại, trường phái và thi pháp, thực tiễn và kinh nghiệm, tự sự và nghị luận… với một văn phong nhẹ nhàng, thông minh và quyết đoán, nhằm làm sáng tỏ đối tượng nghiên cứu. Nhưng đôi khi ngòi bút nghị luận sắc sảo của anh bỗng trở nên mềm mại và gợi mở cho người đọc những cảm giác được tiếp tục sáng tạo cùng văn bản. 

Cái hay của cuốn sách này còn nằm trong sự lựa chọn đối tượng để phẩm bình. Anh chọn cả những nhà thơ mà ở Việt Nam chưa từng biết đến, nhưng các nhà thơ đó đều có những đóng góp to lớn cho nền thơ bản địa và thế giới: 8 nhà thơ Mỹ và 2 nhà thơ Canada: William Carlos Williams (1883-1963), Billy Collins (1941-), Mary Oliver (1935-), Leonard Cohen (1934-), Elizabeth Bishop (1911-1979), Robert Frost (1874-1963), Naomi Shihab Nye (1952-), William Stafford (1914-1993), Patrick Lane (1939-), Wallace Stevens (187-1955). Có nhà thơ trong sáng giản dị, có nhà thơ cầu kỳ phức tạp… và Nguyễn Đức Tùng đã “phẫu thuật” cơ thể tinh thần của họ và thơ họ nhằm làm sáng tỏ những đóng góp cho dòng chảy thi ca suốt hơn thế kỷ qua. Họ là điển hình thu nhỏ của các trường phái thơ trong nhiều thời kỳ của Mỹ và Bắc Mỹ với tính khác biệt không lẫn vào đâu được. “Đó là sự khác biệt giữa một bên là các nhà thơ tin rằng nhiệm vụ của họ là tìm cách tương thông với độc giả. Muốn được như thế, câu thơ phải trong sáng, người đọc có thể tiếp cận được. Một bên là những nhà thơ, đa số trẻ hơn, tin rằng bài thơ của họ có thể là ngôi nhà đóng kín cửa, ngôn ngữ của họ không nhất thiết dễ hiểu, khi người đọc thơ đến trước bài thơ, không có ai mặc đồng phục đợi ở cửa mời họ vào”. Những kiến thức đó bồi đắp cho dân trí thơ thêm cao dày phù sa màu mỡ. 

Là một nhà văn- bác sĩ Việt kiều ở Canada, Nguyễn Đức Tùng có điều kiện khám phá sâu sắc tâm lý sáng tạo của nhà thơ với kiến thức sâu rộng của mình. Vì anh đọc nhiều, đọc rộng và đọc sâu. Tôi đã từng theo anh vào một hiệu sách văn học to lớn ở thành phố Vancouver là nơi anh vẫn thường lui tới, và có khi ngồi cả buổi ở đấy với sách trước khi mua sách về. Anh đọc sách có khi quên cả bữa trưa, và tôi cũng đã bị đói cùng anh. Nhưng điều quan trọng, anh là một người viết. Anh từng thoát bỏ thơ có vần thuở ban đầu để tiếp cận với trường phái không vần hiện đại Tây-Mỹ với ngôn ngữ và thi ảnh Việt, tạo được dấu ấn trong làng thơ Việt hải ngoại, có tiếng vang về trong nước. Anh cũng đã từng làm một loạt cuộc phỏng vấn, trò chuyện với hàng chục nhà thơ Việt khắp nơi trên thế giới về cuộc đời và quan niệm thơ của họ và tập hợp lại thành cuốn sách dày “Thơ đến từ đâu” xuất bản ở trong nước như một hiện tượng văn học với cái nhìn cởi mở và đổi mới. Anh cũng viết riêng một cuốn sách về nhà thơ Du Tử Lê, và một cuốn song thoại với nhà thơ Trần Nhuận Minh. Đó không chỉ là tình yêu thơ đến cháy bỏng của Nguyễn Đức Tùng, mà còn cả một sự tích luỹ, trải nghiệm và tung phóng những ý tưởng nghệ thuật của bản thân anh. 

Với “Thơ cần thiết cho ai” xuất bản lần này, Nguyễn Đức Tùng, con người cật lực tận hiến cho thơ lại mang đến cho bạn đọc yêu thơ, cho các nhà thơ (trong đó có tôi) những trang viết đầy ý nghĩa mới mẻ và bổ ích. Nó không chỉ giải đáp câu hỏi “Thơ cần thiết cho ai” mà đọc nó, ta cũng có thể biết được, rồi ai cũng phải cần thơ. Vậy đó… 

Hà Nội, ngày hẹn cuối cùng, 19.4.2014

NGUYỄN TRỌNG TẠO

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
12 Tháng Giêng 20196:09 SA(Xem: 69)
Debris of Debris, tiểu thuyết của Vĩnh Quyền viết bằng Anh ngữ tại Việt Nam, xuất bản tại Mỹ (ĐH Saint Benedict, Minnesota, 2009), tại Anh (Austin Macauley, London, 2014) là một cách làm mới đời sống văn học Việt Nam.
08 Tháng Giêng 20193:21 CH(Xem: 91)
Nhân ngày giỗ của ông trong Tháng Tám này, hãy bùi ngùi tìm lại ca khúc Phạm Đình Chương. Để nhớ ông, và quê hương.
19 Tháng Mười Hai 20182:11 CH(Xem: 308)
Tại sao đi định cư ở Mỹ vào lúc tuổi đã già và xã hội Việt Nam đã mở cửa?
17 Tháng Mười Hai 20189:21 SA(Xem: 166)
Nhân dịp kỷ niệm 10 năm thành lập Hoàng Hạc Khí Công (2006-2016), anh Phạm Gia Cổn gợi ý tôi viết bài cho đặc san kỷ niệm.
12 Tháng Mười Hai 201810:34 SA(Xem: 202)
Doãn Quốc Sỹ vẫn là người tự do, khi đứng giữa sự độc ác mà vẫn giữ cho tâm mình được thơm lành, giữ cho lòng mình không oán hận, giữ cho tiếng nhạc thiều vang dậy trong tim…
10 Tháng Mười Hai 20189:52 SA(Xem: 132)
“Năm tháng vẫn như nụ cười trong mộng” là một câu thơ của Thầy Tuệ Sỹ mà tôi cứ đọc đi đọc lại mãi trên những chuyến phiêu bạt, giang hồ khắp đó đây.
04 Tháng Mười Hai 20181:25 CH(Xem: 136)
Tự nghìn xưa thi ca và âm nhạc đã thể hiện tiếng nói mang niềm rung cảm dạt dào, sâu đậm của con tim.
27 Tháng Mười Một 20189:31 SA(Xem: 180)
Đặng Thế Phong có hai mảnh đời khác nhau. Cuộc đời của ông khi bố ông còn sống, và cái thời kỳ sau khi bố ông mất độ năm 1935.
21 Tháng Mười Một 201810:51 SA(Xem: 167)
Tạp chí Văn (trước 1975), ngoài là bệ phóng / bệ nâng của nhiều tên tuổi văn chương Việt, còn là một gallery thu nhỏ
19 Tháng Mười Một 201810:28 SA(Xem: 182)
Trong thơ tình, tình yêu là kẻ chiến thắng sau cùng. Chứ không phải lý trí, đạo đức, chính trị hay lịch sử. Bao giờ và ở đâu cũng thế.
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 36)
Thiên nhiên trong thế giới thi ca Bùi Giáng là một thứ thiên nhiên được vẽ ra bởi lý trí và tiềm thức ấu thơ,
(Xem: 9)
Bùi Giáng là một trong những thi nhân cách biệt với đám đông.
(Xem: 342)
Ngay ở phần đầu của bài trả lời GS Trần Thái Đỉnh, nhà thơ Bùi Giáng đã có những câu hỏi mỉa mai:
(Xem: 233)
Bùi Giáng bắt đầu hoạt động văn nghệ từ năm 1953, năm ông 27 tuổi.
(Xem: 282)
Một dạo, tin Bùi Giáng mất tích đã gây xúc động cho một số anh em văn nghệ tại miền Nam
(Xem: 488)
Tôi rất cảm phục cách Thi Sĩ đặt tựa đề cho bài thơ, “đêm, treo ngược tôi: dấu chấm than!”
(Xem: 5746)
Du Tử Lê nói ông chỉ muốn im lặng. Trong phần hỏi-đáp rất ngắn dưới đây, nhà thơ Du Tử Lê có giải thích về sự im lặng của ông, với nhiều ngụ ý.
(Xem: 1007)
Đầu tháng 6-2018, tuyển thơ Khúc Thụy Du của nhà thơ Du Tử Lê ra mắt độc giả trong nước.
(Xem: 12245)
Đứng giữa gian hàng, trên một bục gỗ cao phủ khăn trắng nuốt, người thiếu nữ trông nổi bật hẳn lên với trang phục tuy rực rỡ sắc mầ
(Xem: 1715)
Theo thiển ý cá nhân tôi, thơ Du Tử Lê khá "hiền!"
(Xem: 72)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 620)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 668)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 20536)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 15318)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 12919)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 16189)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 14229)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 12679)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 10653)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 9828)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 9974)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 9143)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 8718)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 10065)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 15213)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 21665)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 27399)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 18871)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 19997)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 24203)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 21987)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 18379)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
2,029,826