Chia tay và, trở về lục bát, qua thơ Sỹ Liêm

05 Tháng Tám 201512:00 SA(Xem: 5233)
Chia tay và, trở về lục bát, qua thơ Sỹ Liêm

 

Thừa hưởng hạt giống di truyền văn chương của một người cha tên Sĩ Trung, một người chú tên Ngọc Linh và, tương quan huyết thống với Nguyễn Thị Thụy Vũ (cả ba nhà văn này, là những tên tuổi chói sáng góc trời văn chương miền Nam, 20 năm (1954-1975,) Sỹ Liêm bước vào sinh hoạt chữ nghĩa, nhẹ nhàng, bình thản, mặc nhiên. Như khí trời. Như cỏ cây. Như hoa, lá...

Đáng nói chăng, theo tôi, tuy chọn thi ca làm hơi thở, một đời ở với nắng, gió cảm tính và, thao thiết nhân sinh, thành thạo với nhiều thể loại thơ khác, nhưng đặc biệt, Sỹ Liêm chọn lục bát, như một đắm đuối bất tận, hay một định mệnh khôn lý giải. 

Tôi nghĩ, bất cứ ai từng theo dõi cõi-giới thơ lục bát hôm nay ở quê nhà, sẽ dễ dàng nhận ra rằng: Càng lúc thể thơ dân tộc này, càng có những biến tấu huê dạng, bất ngờ... (không loại trừ những cố tình biên cải vô nghĩa - - dẫn lục bát tới chỗ không hồn, vía...). Thí dụ: 

- Có tác giả xây dựng những đời thơ lục bát của mình trên những phá cách (thường ở câu 6 chữ) ... Để dẫn tới những so sánh, liên tưởng bất ngờ nơi câu tám.

- Có tác giả chia câu tám thành 4 bậc thang (những tưởng mới mẻ dù sự thực hình thức kia, đã có tự hàng trăm năm trước...)

- Có tác giả chủ tâm ghi nhận, miêu tả những hoạt động thân xác, như muốn quan định một chỗ đứng riêng cho mình, qua những dòng lục bát của họ.

- Nếu có tác giả xây dựng những đời lục bát của họ trên những hình tượng, sự kiện xã hội hiện thực, chủ tâm phô bày mặt khác của đời thường; thì cũng có tác giả xây đựng những đời lục bát trên một số chữ nghĩa phổ cập của Thiền tông, tựa tự thân cho thấy họ đã... “chứng ngộ” lẽ đạo?!?

-Nếu có tác giả xây dựng những đời lục bát trên những xóa nhòa cái nhịp chảy hiền hòa, êm ả của ca dao, điệu ru, để đi tới những chân trời gập ghềnh; bất định những thương tích, hàm hỗn mất mát..., vốn là thuộc tính của cảnh thổ nhân sinh hôm nay thì, cũng có tác giả chung thủy với nhịp tim ca dao, hền hòa, dung dị - - Như một nỗ lực vực dậy, khơi mạch một thời vàng son của thể thơ truyền thống nghìn năm đó...

Tôi muốn gọi hiện tượng này là sự “chia tay và, trở về lục bát.”

.

Sỹ Liêm, theo tôi, qua nhiều bài lục bát của ông, cho thấy ông chọn con đường vực dậy, khơi mạch một thời vàng son của lục bát truyền thống.

Phải chăng, giữa lúc, những người đồng thời với Sỹ Liêm, thể hiện quyết tâm chia tay lục bát cũ để hình thành một lục bát không chỉ mới, khác từ hình thức mà, còn có tham vọng thay máu cho lục bát hôm nay nữa, thì Sỹ Liêm lại làm một cuộc trở về.

Rõ hơn, Sỹ Liêm chọn con đường trở về ca dao: Con đường dung dị, hiền hòa, êm ả điệu ru từ thân, tâm... Nhưng ông mặc khoác cho chúng những chiếc áo khác. Những tấm áo được dệt bằng tơ sợi và, họa tiết mang tên Sỹ Liêm. 

Cụ thể, như bài “Xác thân ngọt lịm cây trái bốn mùa”. Một bài lục bát có 22 câu thì, quá nửa số câu nói về người nữ được Sỹ Liêm ướp mật, tẩm hương cây trái miền Nam. (Chúng ta cũng có thể hiểu ông muốn nhân cách hóa cây trái miền tây bốn mùa, qua hình ảnh người nữ của mình?)

Đó là những so sánh, liên tưởng, cá nhân tôi lần đầu, được đọc:

“Em chèo lục bát ca dao
Vần căng vú sữa điệu ngào ngạt hương
Ánh trăng lót ổ làm giường
Đêm thong thả gió mây đường đột ôm
Vỏ lòng tua tủa chôm chôm
Hồn trong trắng muốt thịt ngon lựng trời
Da thơm hoa mận gọi mời
Môi ong bướm lượn xuân ngời nhụy say
Lông mày lá liễu phượng bay
Mắt đen hạt nhãn đậm dài mi cong
Dung nhan lúa trổ đòng đòng
Hơi non nõn ngát ruộng đồng mỹ nhân
Búp măng mười ngón thiên thần
Cẳng thon bắp chuối kéo căng cặp đùi
Sầu riêng chẳng có….chỉ vui
Hàm răng bắp trải nụ cười quanh năm
Cổ cao trái cấm chẻ cằm
Vầng vai nhật nguyệt ngấm ngầm khát khao
Em về nhận lễ trầu cau
Cho ta thưởng thức mâm cao cổ đầy
Tuyệt vời con gái miền Tây
Xác thân ngọt lịm trái cây bốn mùa”

(Sỹ Liêm, trọn bài) 

Ở một bài lục bát khác, bài “Hai lòng như một cánh cung”, thiên nhiên, sông nước, đất trời cũng được đem vào lục bát theo cách của Sỹ Liêm.

Ở bài thơ này, tôi rất thích câu mở đầu “ông trời cởi áo tứ thân”  “Dòng sông cõng chiếc đò ngang”.

Vẫn là nhịp đập của ca dao đấy chứ! Nhưng hình tượng lại mới, lạ không kém gì những dòng lục bát mới, lạ của những người trẻ hôm nay: 

“Ông trời cởi áo tứ thân
Để cho đất thấy mây vần vũ bay
Vầng dương tỏa ánh ban mai
Và đêm nguyệt tỏ tình ngây ngất vàng
Dòng sông cõng chiếc đò ngang
Chòng chành vì có ta nàng bên trong
Hai tay ta cũng đèo bồng
Theo trời bắt chước cởi xong áo ngoài
Nàng nằm nhắm mắt liêu trai
Ta theo từng nụ hôn say đắm cùng
Hai lòng như một cánh cung
Cong theo từng nhịp tim run đã đời...”

(Sỹ Liêm, trích “Hai lòng như một cánh cung”

 

Chỉ tiếc, hai chữ “đã đời” đi liền sáu chữ “cong theo từng nhịp tim run” chẳng những không thuận hợp với ngữ-cảnh bài thơ mà, nó còn cho thấy sự dễ dãi hay vội vã của tác giả, khi chọn hai chữ xuồng xã đường phố, chia chung không gian, khí hậu đặc biệt với hai câu thơ kể trên! 

Bản chất thi sĩ vốn gắn bó với cái đẹp nền nã của sông nước và, cây trái miền Tây, nhưng Sỹ Liêm cũng không thể quay lưng, bình thản trước những bi kịch xã hội. Vì thế, lục bát của ông cũng đã dành khá nhiều không gian cho những nghịch cảnh xát muối, nhói lòng! Tuy nhiên, qua thơ, Sỹ Liêm vẫn cho thấy tinh thần chia sẻ, cảm thông, độ lượng của mình: 

“Em đi bán cái đàn bà
Tôi theo lẽo đẽo mua hoa bón tình
Cầm tiền vá lại tiết trinh
Thấy thơm xác thịt ngắm xinh đẹp về
 
“Em đi bán cái nằm kề
Tôi theo mua hết những lề thói hư
Cầm tiền em chuyển đổi từ
Một cô gái điếm...tiểu thư nữ hoàng...”

(Trích Sỹ Liêm “Em về bán lá diêu bông”) 

Để tạm kết bài viết ngắn này, tôi muốn lập lại nhận định của một người bạn thi sĩ, khi ông nói, đại ý:

- Vấn đề không phải là thể loại (form) thơ gì? Tự do hay vần điệu, lục bát hay thất ngôn bát cú, tân hay cựu hình thức... mà vấn đề, trước sau vẫn nằm ở ở chỗ thơ hay hoặc, thơ không hay mà thôi... 

Từ nhận định tổng quát ấy, tôi nghĩ, Sỹ Liêm đã cho những người đọc ông, một số câu thơ hay - - Khi định-mệnh-thơ đã đưa ông trở về với lục bát truyền thống.  

Du Tử Lê
(Garden Grove, Aug. 2015)

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
15 Tháng Mười Một 20229:05 SA(Xem: 143)
Khi tôi viết những dòng này, ông đã về với cát bụi.
14 Tháng Mười Một 20229:59 SA(Xem: 87)
Tháng 10/2022 tới đây là kỷ niệm 31 năm kể từ khi tạp chí Hợp Lưu ra đời.
19 Tháng Mười 202210:19 SA(Xem: 196)
Tôi nghiệm nhà văn Trần Thùy Mai có lý khi cho rằng mỗi lần ra đời một tác phẩm mới, Vĩnh Quyền lại làm ta ngạc nhiên vì sắc màu mới.
09 Tháng Mười 202212:00 SA(Xem: 5019)
Có thể có người không đồng ý, nhưng theo tôi, Nguyễn Ngọc Tư là hiện tượng tiểu biểu, nổi bật nhất của sinh hoạt văn xuôi Việt, 40 năm qua, kể từ 1975 tới 2015 trong số những người viết trẻ.
05 Tháng Mười 202210:44 SA(Xem: 516)
Phùng Quang Thuận, kỳ vọng và gửi gắm điều gì qua những con chữ chắt chiu ắp ủ bao năm?
28 Tháng Tám 20224:06 CH(Xem: 485)
Tuổi đời, chắc tôi chỉ tuổi em gái ảnh. Tuổi văn, tuổi viết này viết nọ, tôi chỉ cỡ môn đệ, hoặc có tự mình đánh giá cao hơn, thì cũng chỉ là lớp cầm viết hậu sinh, đúng nghĩa.
26 Tháng Tám 202211:21 SA(Xem: 377)
Không có nếp không có nghĩa là không gấp.
19 Tháng Bảy 20225:10 CH(Xem: 666)
Những tài năng lớn, người ta viết như đùa. Như một hơi thở. Ở họ, sự giản dị, dung dị đến dị thường. Và, sự tầm thường đến lạ thường.
22 Tháng Năm 202212:37 CH(Xem: 888)
Cung Tích Biền là một biệt lệ. Càng bước gần tuổi tám mươi, bút lực của ông càng sung mãn
30 Tháng Tư 202210:43 SA(Xem: 1008)
Còn chút nhớ về, xin hãy thử đến gặp ông, ở những giờ phút này, tại Gò Vấp, Sài Gòn.
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-360-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 774)
Sau 1975, ở hải ngoại, Du Tử Lê tiếp tục hoạt động văn chương một cách sôi nổi
(Xem: 4004)
Theo tôi, một trong những “tín đồ sẵn sàng ‘tử đạo’ chữ nghĩa” có nhà văn Vĩnh Quyền
(Xem: 15538)
Năm 2007, nhờ công lao và sự hy sinh trời biển (theo tôi,) của nhà văn và, cũng là nhà thơ Trần Hoài Thư
(Xem: 14478)
Có thể nhiều người quên rằng trước khi trở thành họa sĩ nổi tiếng, có tranh được trưng bày tại nhiều bảo tàng viện quốc tế, họ Lê vốn là một nhà thơ.
(Xem: 12850)
Trong lịch sử tân nhạc Việt, dường như không có một nhạc sĩ nào nổi tiếng ngay với sáng tác đầu tay, ở tuổi niên thiếu, khi chỉ mới 14, 15 tuổi, như trường hợp Cung Tiến
(Xem: 9074)
Tuy không phải làm bất cứ công việc nào trong nhà, nhưng Bố tôi bận lắm.
(Xem: 18735)
Bài thơ là ao ước của một người muốn được biển đón nhận thân xác mình một mai khi ông bước ra khỏi cuộc đời.
(Xem: 4232)
Sáng thứ tư 9/10/2019, thấy cái post của Hạnh Tuyền: “Ông ngoại đã lên trời”.
(Xem: 11217)
Tôi không biết trước tôi, có người trẻ nào đã nói về thơ Du Tử Lê hay chưa. Riêng tôi, tôi rất vinh dự được mời phát biểu về thơ Du Tử Lê
(Xem: 556)
Có phải chính vì lòng nhân ái, tính nhân văn của một nhà thơ lớn mà cả trong tác phẩm và nhân cách ngoài đời của họ càng làm cho chúng ta kính yêu và ngưỡng mộ.
(Xem: 15363)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 4922)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 5079)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 5563)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 5677)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 26039)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 20017)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 17618)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 21111)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 18932)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 17666)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 15113)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 14230)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 14364)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 13352)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 12899)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 20066)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 27320)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
Khách Thăm Viếng
892,148