PHẠM CHU SA - Những lần hầu chuyện cụ Vương Hồng Sển

04 Tháng Mười Một 201512:00 SA(Xem: 2203)
PHẠM CHU SA - Những lần hầu chuyện cụ Vương Hồng Sển

Tôi may mắn được quen biết cụ trong những năm cuối đời, qua sự giới thiệu ưu ái của nữ sĩ Mộng Tuyết, tức quả phụ thi sĩ Đông Hồ, bạn thân cụ, nên cụ Vương đã cho phép tôi thỉnh thoảng đến thăm cụ ở Vân Đường Phủ.

Trong giới nghiên cứu, nhà văn, nhà báo trước kia ở Sài Gòn ai cũng biết cụ Vương là người rất khó tính - đúng ra phải nói là kỹ tính - trong công việc trước tác. Tôi là người vốn rất ngưỡng mộ các công trình biên khảo cực kỳ nghiêm túc nhưng được viết với giọng văn đặc sệt chất Nam Bộ, rề rà nhưng tỉ mỉ, cà kê nhưng tinh tế, pha chút dí dỏm của cụ Vương. Tôi may mắn được cụ Vương cho phép thỉnh thoảng đến thăm cụ ở Vân Đường Phủ, 9/1 Nguyễn Thiện Thuật, Bình Thạnh. Đó là một ngôi nhà ngói âm dương hàng trăm năm tuổi được dựng toàn bằng gỗ thuộc loại hiếm quý ở Sài Gòn. Cụ Vương cho biết đã mua nó ở Nhà Bè từ 60 năm trước đưa về dựng nơi này, cùng những vật liệu cổ mà cụ mua bồi đắp thêm trong mấy mươi năm.

Không được tiến cử cho Ngô Đình Diệm vì nhìn “đầu bướu đầu bò”

Một lần tôi đến thăm, cụ Vương buồn bã bảo cuốn hồi ký Hơn nửa đời hư nhiều đoạn đã bị người biên tập cắt xén bỏ đi hoặc tự ý sửa mà không hề tham khảo ý kiến cụ. Ví dụ, đoạn cụ viết về Nguyễn Văn Sâm đã bị cắt bỏ. Đặc biệt cụ tâm đắc bài Ngô Quốc lão coi mắt Vương Hoàng thúc kể chuyện Tổng Giám Mục Ngô Đình Thục - anh ruột Ngô Đình Diệm - mời cụ Vương đến coi mặt để đề bạt cụ nhưng thấy cụ “đầu bướu đầu bò” quá (chữ của cụ Vương) nên Ngô Đình Thục bỏ ý định tiến cử cụ cho Ngô Đình Diệm. Bài này khi in đã bị cắt xén nhiều chỗ, cụ rất buồn. Tệ nhất là cuốn Tiếng Việt miền Nam - tựa ban đầu của cụ Vương là Tự vị tiếng nói miền Nam nhưng không biết người làm sách liên kết với nhà xuất bản tự ý đổi tựa mà không hỏi cụ một tiếng! Cụ Vương càng giận hơn khi sách in lỗi morasse đầm đìa, ví dụ con kênh dài 28 km thì in 20 km; năm 1809 thì in thành năm 1890…

Cụ Vương cho biết để soạn cuốn Tự vị tiếng nói miền Nam này cụ đã bỏ trên 15 năm viết từng từ một trên thẻ. Sau khi soạn xong, cụ đưa cho hai người bạn thân là GS Lê Ngọc Trụ và học giả Nguyễn Hiến Lê coi lại và hiệu đính ngay trên từng thẻ một. Cụ tâm sự với người viết, những hộc thẻ ấy là kỷ niệm vô giá về hai người bạn quý đã quá cố cũng bị mất theo cái tựa sách do người làm sách mượn xem nhưng không trả! “Vì vậy” cụ Vương nói giọng hờn dỗi: “Tôi từ chối nhận cuốn sách ấy là của tôi. Con tôi sinh ra nhưng người khác khai sinh đổi tên, đổi họ tôi không nhìn nó là con tôi”! Tôi nhớ mãi giọng cụ bực tức lẫn u uất: “Tôi già rồi. Tiếc là có một số người làm công việc văn hóa mà làm nhiều chuyện thiếu văn hóa. Tôi biết có nhiều người lấy công trình nghiên cứu của người khác sửa thêm bớt chút đỉnh rồi đề tên mình vào…”

Một lần khác tôi đến thăm lúc cụ Vương đang ở trần nằm đọc sách trên võng, tôi bắc chiếc ghế đẩu ngồi gần võng trò chuyện vì tai cụ đã nghễnh ngãng. Nhưng đôi mắt vẫn sáng quắc và nhất là giọng nói rõ ràng, dứt khoát pha chút hóm hỉnh không có vẻ gì là của một người đã ngoài 90. Cụ đang đọc một tạp chí tiếng Pháp, hình như là một tạp chí về khảo cổ. Thấy cụ cười tủm tỉm, tôi hỏi có gì mà cụ vui vậy. Cụ nói thấy anh nhà báo tôi lại nhớ chuyện “bị lừa” mấy hôm trước. Cụ bảo: “Hôm trước ông nhà văn Ngọc Linh ở báo Sân Khấu cử một cô phóng viên đến hỏi tôi về tuồng cải lương Đời cô Lựu, tôi bảo cổ về nói ông Ngọc Linh mai đến tôi kể cho nghe mà viết. Tôi cũng chưa biết mặt Ngọc Linh. Cô nhà báo bảo ông ấy dáng cao to, mập mạp. Hôm sau có một ông nhà báo đến gặp tôi, dáng người cũng to lớn, mập mạp, hồng hào, tôi cứ tưởng là ông Ngọc Linh. Tôi ngồi kể hơn hai tiếng đồng hồ chuyện tuồng Đời cô Lựu, đủ chuyện lan man, ông ta chăm chú nghe và ghi chép. Tôi kể xong, ông nhà báo đứng dậy xin phép hút thuốc. Sau khi rít vài hơi thuốc, ổng xin lỗi nói ổng không phải là Ngọc Linh của báo Sân Khấu mà là Đoàn Thạch Hãn ở báo Công An, tôi mới té ngửa ra… Nói xong cụ phá ra cười, cái cười mà lâu nay tôi chưa từng thấy ở cụ. Có chăng là cái cười mỉm chi móm mém! Bây giờ cả cụ Vương lẫn nhà văn Ngọc Linh và nhà báo Đoàn Thạch Hãn đều đã ra người thiên cổ, xin nhắc lại như một kỷ niệm vui…

“Chỉ xoàng xoàng như lão Vương Hồng Sển trên Sài Gòn mà đòi rớ tới?”

Nói về chuyện mê đồ cổ thì chắc không ai bằng cụ Vương Hồng Sển. Lúc sức còn khỏe, hễ nghe nơi nào có đồ cổ là bằng mọi cách cụ phải đến xem cho được, chuyện mua bán tính sau. Cụ kể có lần cụ nghe nói ở Vĩnh Long có một người chơi đồ cổ có cái Lơn Bát Mã. Hỏi ra người đó là Sáu Hạc, một người bạn đồng hương Sóc Trăng hơn nửa thế kỷ trước. Cụ tìm xuống nhà Sáu Hạc bên bờ sông Cổ Chiên. “Sáu Hạc không nhận ra qua, lên giọng nói rằng có biết giá trị của Lơn Bát Mã không hay chỉ xoàng xoàng như lão Vương Hồng Sển trên Sài Gòn mà đòi rớ tới? Cuộc mua bán chưa xong vì chưa ngã giá nên qua dzề, hẹn hôm khác trở xuống. Khi Sáu Hạc tiễn qua ra tới cổng, qua nói tui là Vương Hồng Sển đây, không nhận ra sao. Sáu Hạc òa lên khóc ngất rồi cúi mặt đi vào có lẽ ngượng”…

Một người cháu gọi cụ Vương bằng bác ruột là anh Vương Khánh Hưng kể câu chuyện vui cũng về thú chơi đồ cổ của cụ (in trong tạp chí Bông Sen số đầu năm 1998): Một người bạn đồng hương Sóc Trăng của cụ Vương là ông Phước Hòa, lên Sài Gòn làm ăn khá giả, có nhà ở đường Lê Thánh Tôn, quận 1. Hôm lễ thôi nôi cháu nội đích tôn của cụ Vương, ông Phước Hòa mang đến một chai rượu tây lâu năm. Lúc sắp khui, cụ Vương phát hiện đây là rượu xưa, cụ thích quá bèn mang cất đi, lấy chai khác ra khui uống!

Nhà cổ ngoạn, nhà văn hóa, học giả Vương Hồng Sển sinh năm 1902 (nhưng giấy tờ lại ghi 1904) tại làng Xoài Cả Nả, nay là xã Đại Tâm, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng. Trong hơn 20 năm làm trong ngành hành chính thuộc địa Nam Kỳ 1923-1943, Vương Hồng Sển đã nhiều lần thi nhập ngạch tri huyện nhưng đều rớt! Khi về già nhìn lại mình trong Hơn nửa đời hư, ông đã cảm ơn đời vì được… rớt để khỏi mắc tội với lương tâm. Sau ngày Nhật đảo chính Pháp năm 1945, ông được tổ chức Thanh niên tiền phong tiến cử làm phó tỉnh trưởng hành chính tỉnh Sóc Trăng cho đến ngày Pháp tái chiếm Nam Bộ. Năm 1949, Vương Hồng Sển về làm quản thủ thư viện ở Viện Bảo tàng Sài Gòn, về sau giữ chức giám đốc viện này cho đến khi về hưu. Chính trong thời gian làm ở đây, ông đã có điều kiện sưu tập và cơ hội nghiên cứu cổ ngoạn cũng như ghi chép, viết sách về thú chơi tao nhã này và trở thành nhà cổ ngoạn số một Việt Nam trong thế kỷ 20.

Ông mất năm 1996, thọ 94 tuổi. Ông để lại di chúc hiến căn nhà cổ Vân Đường Phủ cùng toàn bộ sách và 884 cổ vật mà ông sưu tập trong hơn 70 năm cho TP.HCM với ước nguyện Vân Đường Phủ sẽ là Bảo tàng Vương Hồng Sển trưng bày toàn bộ cổ ngoạn của ông. Nhưng sau khi ông mất, TP ra quyết định đưa toàn bộ cổ vật của ông vào trưng bày trong một gian phòng riêng của Bảo tàng lịch sử Việt Nam TP.HCM, còn sách thì đưa đến thư viện khoa học xã hội TP. Riêng căn nhà cổ Vân Đường Phủ, đến năm 2003, TP ra quyết định xếp hạng di tích cấp TP và sẽ dự kiến chỉnh trang, xây dựng thành Nhà lưu niệm Vương Hồng Sển nhưng đến nay vẫn chưa khởi động.

PHẠM CHU SA
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
19 Tháng Mười Một 201810:28 SA(Xem: 16)
Trong thơ tình, tình yêu là kẻ chiến thắng sau cùng. Chứ không phải lý trí, đạo đức, chính trị hay lịch sử. Bao giờ và ở đâu cũng thế.
13 Tháng Mười Một 20189:20 SA(Xem: 60)
Trong số những tên tuổi ngời sáng đó, tôi chú ý đến Hoàng Lộc
05 Tháng Mười Một 20189:47 SA(Xem: 159)
Ngoài sự khiêm cung ra, tôi đoán ông cũng muốn bày tỏ lòng yêu mến ngôi trường mà ông đã sống trong đó gần 5 năm như một sinh viên bình thường.
03 Tháng Mười Một 20189:33 SA(Xem: 81)
Trần Doãn Nho, tôi không biết gì nhiều về anh, ngoại trừ những truyện ngắn trên Văn đọc được trước năm 75. Và chỉ biết mang máng anh đã từng là nhà giáo như chúng tôi.
22 Tháng Mười 201812:58 CH(Xem: 176)
Cá nhân, tôi muốn mượn câu thơ trên của cụ Nguyễn Du, để chỉ cõi-giới thi ca, một người tên: Thanh Thảo
16 Tháng Mười 20189:43 SA(Xem: 199)
Bây giờ còn có người mà kể lại (chuyện Tao Đàn); mai đây không biết còn kể lại với ai?
09 Tháng Mười 20183:43 CH(Xem: 596)
Con đường anh đi đã thành đường, mới hơn những gì mới nhất trong tiến trình thơ ca Việt Nam.
01 Tháng Mười 20189:55 SA(Xem: 134)
Khoa Hữu được bạn đọc hải ngoại yêu mến suốt mười năm nay
24 Tháng Chín 201810:24 SA(Xem: 231)
Chúng ta là ai, chúng ta sẽ làm gì? Sách của Thái gửi những câu hỏi đó, ngay khi bạn nhắm mắt lại.
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 20221)
Nói đến những hoạt động của thi sĩ Đinh Hùng mà không nói tới ban Tao Đàn, theo tôi là một thiếu sót lớn.
(Xem: 19009)
Nếu tính từ năm Đinh Hùng in “Mê Hồn Ca” 1954, cho tới “Đường Vào Tình Sử” 1961 thì hai thi phẩm cách nhau gần 7 năm trời.
(Xem: 22146)
Năm 1954, thi sĩ Hồ Dzếnh, giám đốc nhà xuất bản “Tiếng Phương Đông,” sau đổi lại là “Bình Minh,” cho in thi phẩm “Mê Hồn Ca” của Đinh Hùng.
(Xem: 22009)
Thi sĩ Đinh Hùng sinh ngày 3-7-1920 tại làng Trung Phụng, ngoại ô thành Hà Nội. Ngôi làng này nằm ngay sau lưng khu phố Khâm Thiên.
(Xem: 20149)
Cảm nghĩ của tôi về Đinh Hùng trước khi được tiếp xúc với ông, ở hai trạng thái thật dị biệt
(Xem: 254)
Tôi rất cảm phục cách Thi Sĩ đặt tựa đề cho bài thơ, “đêm, treo ngược tôi: dấu chấm than!”
(Xem: 5506)
Du Tử Lê nói ông chỉ muốn im lặng. Trong phần hỏi-đáp rất ngắn dưới đây, nhà thơ Du Tử Lê có giải thích về sự im lặng của ông, với nhiều ngụ ý.
(Xem: 737)
Đầu tháng 6-2018, tuyển thơ Khúc Thụy Du của nhà thơ Du Tử Lê ra mắt độc giả trong nước.
(Xem: 12091)
Đứng giữa gian hàng, trên một bục gỗ cao phủ khăn trắng nuốt, người thiếu nữ trông nổi bật hẳn lên với trang phục tuy rực rỡ sắc mầ
(Xem: 1568)
Theo thiển ý cá nhân tôi, thơ Du Tử Lê khá "hiền!"
(Xem: 465)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 547)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 20391)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 15203)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 12765)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 16025)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 14070)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 12523)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 10511)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 9733)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 9882)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 9065)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 8643)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 9938)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 15091)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 21511)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 27296)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 18772)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 19885)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 24101)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 21854)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 18240)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
1,977,666