Từ Lê Tất Điều tới Cao Tần (Kỳ cuối - 05)

11 Tháng Chín 201610:39 SA(Xem: 2713)
Từ Lê Tất Điều tới Cao Tần (Kỳ cuối - 05)

(Tiếp theo và hết)

Bây giờ, chẳng một người yêu thơ nào, không biết Cao Tần là một bút hiệu khác của nhà văn Lê Tất Điều. Nhưng khi tiếng thơ Cao Tần xuất hiện lần đầu trên báo Bút Lửa (1977), thì câu hỏi “Cao Tần là ai?” đã được nhiều người hỏi nhau.

Ghi nhận về hiện tượng thơ Cao Tần, những ngày đầu, ký giả Mặc Lâm đài phát thanh RFA viết:

“…Tập thơ Cao Tần nhanh chóng được độc giả hải ngoại nồng nhiệt đón nhận vào những ngày đầu tiên của người Việt tha hương, đặc biệt là những người từng phục vụ trong quân đội. Trong Cao Tần, người đọc thấm thía nỗi buồn của những kẻ chiến bại. Tâm lý thua cuộc là một tâm lý bi thảm nhất sau chiến tranh. Nỗi buồn đeo đuổi như bị ma ám cộng với đời sống mới lạ lẫm đã kéo người ta lại với nhau như một yếu tố khởi đầu của tính bầy đàn. Ngồi lại để chia sẻ mọi thứ, từ kỷ niệm cho đến buồn phiền. Từ đời sống thường nhật bấp bênh cho đến những ước ao hoang tưởng…” (Nđd)

Dăm thằng khùng họp nhau bàn chuyện lớn 
Gánh sơn hà toan chất thử lên vai 
Chuyện binh lửa anh em chừng cũng ớn 
Dọn tinh thần: cưa nhẹ đỡ ba chai 


“Một tráng sĩ vung ly cười ngạo mạn 
Nửa đời xưa ta trấn thủ lưu đồn 
Nay đất khách kéo lê đời rất nản 
Ta tính sẽ về vượt suối trèo non... 

Một tráng sĩ vô êm chừng sáu cối 
Thần tự do giờ đứng ở nơi nào? 
Ta muốn đến leo lên làm đuốc mới 
Tự đốt mình cho lửa sáng xem sao... 

“Thần tự do giơ hoài cây đuốc lạnh 
Ta tiếc gì năm chục ký xương da 
Sẽ làm đuốc soi tìm trong đáy biển 
Những oan hồn ai bỏ giữa bao la... 

“Bình minh tới một chàng bừng tỉnh giấc 
Thấy chiến trường la liệt xác anh em 
Năm tráng sĩ bị mười chai quất gục 
Đời tha hương coi bộ vẫn êm đềm 

“Sàn gác trọ những tâm hồn bão nổi 
Những hào hùng uất hận gối lên nhau 
Kẻ thức tỉnh ngu ngơ nhìn nắng mới: 
Ta làm gì cho hết nửa đời sau? 

(Trích “Ta làm gì cho hết nửa đời sau” thơ Cao Tần)

Cõi-giới thơ Cao Tần không chỉ đặc biệt dành cho những người lính miiền Nam trong tâm bão của cuộc đổi đời tháng 4-1975 mà, thơ ông còn như những đợt sóng lớn, tỏa rộng, bao trùm thân phận của đa số người Việt tỵ nạn, đầu tiên. Đặc biệt, ông giễu cợt, hài hước chính ông, một trong những người tỵ nạn đầu tiên, phải lìa xa đất nước; làm lại cuộc đời từ số không:

Mai mốt anh về có thằng túm hỏi

Mầy qua bên Mỹ học được củ gì

Muốn biết tài nhau đưa ông cây chổi

Nói mầy hay ông thượng đẳng cu li.

Ông rửa bát chì hơn bà nội trợ

Ông quét nhà sạch hơn em bé ngoan

Ngày ngày phóng xe như thằng phải gió,

Đêm về nằm vùi nước mắt chứa chan.

Nghệ thuật nói bỗng hóa trò lao động

Thằng nào nói nhiều thằng ấy tay to

Tiếng mẹ thường chỉ dùng chửi đổng

Hay những đêm sầu tí toáy làm thơ...”

(Trích “Mai mốt anh về”, thơ Cao Tần) 

Hoặc:


Trong ví ta này chứng chỉ tại ngũ 
Mất nước rồi còn hiệu lực hơi lâu 
Chiều lưu lạc chợt thương tờ giấy cũ 
Tái tê cười: giờ gia hạn nơi đâu? 

Trong ví ta này một thẻ căn cước 
Hình chụp ngây ngô rất mực cù lần 
Da xám ngoét như bị đời nhúng nước 
Má hóp vào như cả tháng không ăn 


Hình căn cước anh nào mà chẳng xấu 
Tên chụp hình như một lão tiên tri 
Triệu mặt ngây ngô bàng hoàng xớn xác 
Cùng đến một ngày gẫy đổ phân ly 


Quanh mình xôn xao chuyện thay Quốc tịch 
Ngậm ngùi bày dăm giấy cũ coi chơi 
Thời cũ ố vàng, rách rời mấy mảnh 
Xót xa đau như mình bỗng qua đời. 

Hỡi kẻ trong hình mặt xanh, mày xám 
Ngươi sắp thành tên mọi Mỹ rồi ư 
Hỡi thằng chiến binh một đời dũng cảm 
Mày lang thang đất lạ đến bao giờ 

Ôi trong ví mỗi người dân mất nước 
Còn một oan hồn mặt mũi ngu ngơ 
Ôi trong trí những anh hùng thuở trước 
Còn dậy trời lên những buổi tung cờ.

(Trích “Cảm khái” thơ Cao Tần)

Đó là dăm bài thơ phản ảnh phong cách (chữ, nghĩa) hay “võ công thượng thừa”, đã được ấn chứng của Kiều Phong / Lê Tất Điều qua những bài phiếm của họ Lê thời trước 1975 ở quê nhà, cũng như sau đó, ở hải ngoại. (6)

Vì Cao Tần hay Kiều Phong là hai khía cạnh tài hoa khác của khác của một Lê Tất Điều, nhà văn. Lê Tất Điều, nhà văn những của thương yêu, tình cảm thao thiết chân thật, nên, trong cõi-giới thơ Cao Tần, cũng có những bài thơ in đậm chân dung Lê Tất Điều. Thí dụ bài “Thư quê nhà”:

Gửi cho anh vài sợi tóc mẹ già 
Rụng âm thầm trên hiên chiều hiu quạnh 
(Nuôi một bầy con cuối đời vẫn lạnh) 
Cho anh hôn ơn nặng một thời xa... 


Gửi cho anh viên sỏi nhỏ bên đường 
Anh sẽ đọc ra trăm nghìn lối cũ 
Gửi cho anh vài nhánh cỏ quê hương 
Anh sẽ đọc đất trời ta đã thở... 

Và gửi cho anh một tờ giấy trắng 
Thấm nước trời quê qua mái dột đêm mưa 
Để anh đọc: Mênh mông đời lạnh vắng 
Em tiếc thương hoài ấm áp gối chăn xưa... 

Hoặc:

Chú nào ngồi hiên nhà ta chiều nay 
Nghe mưa Sài gòn rạt rào thơm mát 
Sau một ngày nắng loá chín tầng mây 
Những mái tôn mưa cười ran hạnh phúc 

Chú có biết yêu thương vài nụ hồng 
Đã thắm tươi trên giàn che cổng gỗ 
Những giọt trong veo từ cõi vô cùng 
Vỗ rộn ràng vui trên từng lá nhỏ 

Chú nào đêm nay kê đầu gối đó 
Thở hương nồng hạnh phúc đẫm không gian 
Có biết nói nghìn năm sau vẫn nhớ 
Vẫn hai vai êm ấm mãi ơn nàng? 

(Trích “Chú nào nghe mái tôn mưa”, thơ Cao Tần)

.

Đời sống vốn là dòng sông chảy xiết, nên sau hơn 40 năm ở xứ người, tình cảnh người tỵ nạn Việt Nam, đã khác xưa. Nhưng, mỗi khi nhìn lại lịch sử tỵ nạn, thời kỳ đầu thì, thơ Cao Tần chính là ký ức, là tấm gương phản chiếu đời sống, tâm tư… của giai đoạn khó khăn, nhọc nhằn đó, vậy./.

(California, tháng 9-2016)

_________

Chú thích:

(6) Nhà văn Lê Tất Điều từng cho biết, Kiều Phong là bút hiệu chung của nhiều người, thời ông cộng tác với một tờ báo của thi sĩ Trần Dạ Từ. Nhưng những ai theo dõi hành trình văn chương, báo chí của họ Lê đều nhận ra rằng, bút hiệu Kiều Phong cũng được ông dùng cho những bài phiếm ở những tờ báo khác mà, ông từng cộng tác ở trong nước, cũng như hải ngoại. Điều này cho thấy, tuy tuyên bố như trên, nhưng họ Lê là người duy nhất sử dụng bút hiệu lấy tên một nhân vật trong truyện chưởng của Kim Dung. 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
30 Tháng Mười Một 202212:00 SA(Xem: 7806)
Họ Phạm còn được nhìn nhận là người khai sáng môn Thể dục Khí công Hoàng Hạc, ở miền nam California.
21 Tháng Chín 20229:24 SA(Xem: 821)
Sau 1975, ở hải ngoại, Du Tử Lê tiếp tục hoạt động văn chương một cách sôi nổi
22 Tháng Tám 202212:03 CH(Xem: 4050)
Theo tôi, một trong những “tín đồ sẵn sàng ‘tử đạo’ chữ nghĩa” có nhà văn Vĩnh Quyền
10 Tháng Tám 202212:00 SA(Xem: 15578)
Năm 2007, nhờ công lao và sự hy sinh trời biển (theo tôi,) của nhà văn và, cũng là nhà thơ Trần Hoài Thư
20 Tháng Bảy 202212:00 SA(Xem: 14508)
Có thể nhiều người quên rằng trước khi trở thành họa sĩ nổi tiếng, có tranh được trưng bày tại nhiều bảo tàng viện quốc tế, họ Lê vốn là một nhà thơ.
04 Tháng Sáu 202212:00 SA(Xem: 12884)
Trong lịch sử tân nhạc Việt, dường như không có một nhạc sĩ nào nổi tiếng ngay với sáng tác đầu tay, ở tuổi niên thiếu, khi chỉ mới 14, 15 tuổi, như trường hợp Cung Tiến
21 Tháng Năm 202212:00 SA(Xem: 31223)
Bài thơ đầu tiên (?) của Tô Thùy Yên được giới thiệu trên Sáng Tạo, gây tiếng vang lớn và, dư âm của nó, kéo dài nhiều năm sau, là “Cánh đồng con ngựa chuyến tàu” viết tháng 4 năm 1956.
19 Tháng Năm 202210:22 SA(Xem: 656)
Nhưng tôi vẫn yêu (yêu lắm,) việc làm của bạn. Bởi vì, với tôi, tự thân đời sống bạn tôi, đã là một trường khúc
23 Tháng Tư 202212:00 SA(Xem: 12617)
Hay ước nguyện cuối cùng trước khi nhắm mắt, không chỉ của giới trẻ mà, của rất nhiều văn nghệ sĩ thời đó là, một lần được đứng dưới những ngọn đèn vàng của ga Lyon!
19 Tháng Ba 202212:00 SA(Xem: 14248)
Trước khi theo đơn vị dư cư vào miền Nam, năm 1954, nhà văn Văn Quang bị động viên khóa 4 trường Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức.
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-360-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 7806)
Họ Phạm còn được nhìn nhận là người khai sáng môn Thể dục Khí công Hoàng Hạc, ở miền nam California.
(Xem: 821)
Sau 1975, ở hải ngoại, Du Tử Lê tiếp tục hoạt động văn chương một cách sôi nổi
(Xem: 4050)
Theo tôi, một trong những “tín đồ sẵn sàng ‘tử đạo’ chữ nghĩa” có nhà văn Vĩnh Quyền
(Xem: 15578)
Năm 2007, nhờ công lao và sự hy sinh trời biển (theo tôi,) của nhà văn và, cũng là nhà thơ Trần Hoài Thư
(Xem: 14508)
Có thể nhiều người quên rằng trước khi trở thành họa sĩ nổi tiếng, có tranh được trưng bày tại nhiều bảo tàng viện quốc tế, họ Lê vốn là một nhà thơ.
(Xem: 69)
Họ Lê viết ra với tất cả thành thực, không mầu mè, không dùng ngôn ngữ để lòe đời. Tôi cho đó là tấm lòng tử tế của Du Tử Lê đối với chữ nghĩa.
(Xem: 9130)
Tuy không phải làm bất cứ công việc nào trong nhà, nhưng Bố tôi bận lắm.
(Xem: 18773)
Bài thơ là ao ước của một người muốn được biển đón nhận thân xác mình một mai khi ông bước ra khỏi cuộc đời.
(Xem: 4286)
Sáng thứ tư 9/10/2019, thấy cái post của Hạnh Tuyền: “Ông ngoại đã lên trời”.
(Xem: 11278)
Tôi không biết trước tôi, có người trẻ nào đã nói về thơ Du Tử Lê hay chưa. Riêng tôi, tôi rất vinh dự được mời phát biểu về thơ Du Tử Lê
(Xem: 15393)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 4961)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 5128)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 5598)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 5732)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 26086)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 20059)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 17655)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 21162)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 18975)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 17706)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 15152)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 14270)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 14412)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 13398)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 12934)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 20107)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 27358)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
Khách Thăm Viếng
895,661