Nguyễn Vĩnh Nguyên: “Đà Lạt bên dưới sương mù”, không hề là một ốc đảo thanh bình! (Kỳ 01)

28 Tháng Năm 201911:31 SA(Xem: 1548)
Nguyễn Vĩnh Nguyên: “Đà Lạt bên dưới sương mù”, không hề là một ốc đảo thanh bình! (Kỳ 01)


Tôi trộm nghĩ, có dễ ít ai không biết tác phẩm nổi tiếng thế giới: “À la rechercher du temps perdu”, của nhà văn Pháp Marcel Proust (1871-1922). Nếu không có cơ hội đọc “Đi tìm thời gian đánh mất” thì tối thiểu, chúng ta cũng đã từng nghe qua, tên của tiểu thuyết lừng danh này.

Tuy nhiên, phần cá nhân, tôi vẫn nghĩ, thời gian qua đi, sẽ không mang một giá trị to lớn nào, nếu nó không gắn liền với định mệnh của con người với một nơi chốn. Tôi cũng thường cho rằng nơi chốn tự thân, chỉ là một tên gọi vô cảm, nếu nó không có sự sống; không có, sự hiện hữu của con người.

NguyenVinhNguyen 01

Có lẽ chính vì thế mà khi tác phẩm biên khảo công phu "Đà Lạt bên dưới sương mù – Đô thị Đà Lạt, 1950-1975”  của nhà văn Nguyễn Vĩnh Nguyên, phục dựng lại chân dung thành phố Đà Lạt: Những góc khuất như những vỉa trầm tích định mệnh riêng của thành phố nghỉ dưỡng đẹp đẽ, êm đềm nổi tiếng nhất nhì, một thời của vùng Đông Nam Á, đã được độc giả đón nhận nồng nhiệt.

Mặt khác, nếu không có công trình nghiên cứu công phu, lội ngược thời gian của họ Nguyễn thì, khó ai có thể nghĩ rằng vùng đất thanh bình được gọi là “Hoàng Triều Cương Thổ” này, lại là một vùng đất đầy tai ương với những tranh chấp sinh tử, trả thù khốc liệt của nhiều khuynh hướng chính trị, quyền lực đã diễn ra trong khoảng một thời gian được coi là rất ngắn, so với chiều dài lịch sử!

Trong lời nói đầu, nhà xuất bản Phụ Nữ cũng đã tiên báo những trận sóng ngầm, những cơn địa chấn, tưởng như chẳng bao giờ có thể xẩy ra ở “Hòn ngọc Viễn Đông” đúng như tên gọi này:

“… Trong hai năm, tác giả (Nguyễn Vĩnh Nguyên) tiếp cận và xử lý một nguồn tài liệu gốc khá lớn đã được giải mật, phục vụ nghiên cứu tại Trung Tâm Lưu Trữ Quốc Gia II (TP.HCM), Trung tâm Lưu Trữ Quốc Gia VI (Đà Lạt), tham khảo các công trình địa chí địa phương Đà Lạt – Lâm Đồng và nhiều sách báo xuất bản trong, ngoài nước,… nhằm tái hiện lại một giai đoạn quan trọng trong lịch sử phát triển của thành phố Đà Lạt. Thuật lại những biến động bên dưới các huyền thoại và sương mù thời gian, định kiến, người viết đã làm bật lên một số giá trị quan trọng của một đô thị có lịch sự nhân văn đặc biệt, rọi sáng một số góc khuất đầy bất ngờ (…)

“Trước đó, tác giả cũng đã xuất bản hai tác phẩm về Đà Lạt: “Với Đà Lạt, ai cũng là lữ khách” (Tân Văn, Nhà xuất bản Trẻ, 2015) và “Đà Lạt, một thời hương xa” (Du khảo, nhà xuất bản Trẻ, 2016)

Phần tác giả Nguyễn Vĩnh Nguyên, cũng cho thấy bản chất thận trọng tới từng chi tiết; yếu tính cần thiết của người làm công tác biên khảo chuyên nghiệp, trân trọng với từng con chữ của mình. Ông viết:

“… Ở các trích dẫn nguồn tài liệu, từ ‘phông’ xin được hiểu là một khái niệm hệ thống hóa trong khoa học lưu trữ; dùng để chỉ một khối tài liệu hoàn chỉnh hoặc tương đối hoàn chỉnh, phản ảnh quá trình hình thành và phát triển của một quốc gia, một cơ quan hay một cá nhân, gia đình, dòng họ, sự kiện.

Trong một phông gồm có nhiều tập hồ sơ, văn bản về những nhóm vấn đề khác nhau được phân loại lưu trữ. Theo thiển ý, việc ghi chép thông tin về phông, số hồ sơ trong văn bản có tính biên khảo như vậy là cần thiết, vì sự minh định, còn giúp những nhà nghiên cứu, độc giả quan tâm về sau có thể dễ dàng tiếp cận các tài liệu trong trường hợp có truy cầu.

“Một số danh từ như Đà Lạt hay Lang Bian, có nhiều cách viết trong văn bản hành chánh, thí dụ: Dalat, Đalat, Đà Lạt, Langbian, Lang Biang; các địa danh xác lập theo văn cảnh từng thời kỳ, ví dụ: Liên Khang, Liên Khàng hay Liên Khương… trong những trường hợp trích dẫn trực tiếp, tôi xin giữ nguyên.

“Một số hình ảnh tác giả được các nhà sưu tầm cung cấp và những tài liệu không xác định được tác giả, xin đề chung nguồn ảnh là ‘Tư liệu’, để chỉ tư liệu riêng sưu tầm được. Một số trường hợp ảnh thuộc các kho ảnh tài liệu mở trên mạng, song nhất thời dù đã cố công nhưng vẫn chưa tìm được manh mối liên hệ tác giả, cũng xin phép sử dụng với ghi chú rõ ràng…”

Tôi không biết niên kỷ của tác giả Nguyễn Vĩnh Nguyên; nhưng tôi đồ chừng họ Nguyễn còn rất trẻ. Với số tuổi tương đối ít, so với những nhà biên khảo khác mà chúng ta đã được biết thì, sự cẩn trọng của ông là một ngoại lệ cần phải được ghi nhận trước tiên, trong lãnh vực này.

.
Ngay khi mới tìm vào phần thịt, xương thực sự của “Đà Lạt bên dưới sương mù” ĐLBDSM, tác giả Nguyễn Vĩnh Nguyên đã trích đoạn từ một bài viết của cố nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng (1940-2014), người từng theo học đại học Sư phạm Triết ở Đà Lạt niên khóa 1958-1961, rằng:

“Đà Lạt, đó là một thành phố rất Tây trên quê hương Việt Nam (…) Đà Lạt là một thành phố hòa bình trên một đất nước ngập tràn máu lửa. Đà Lạt là một giấc mơ thần tiên trong một hiện thực sắt thép địa ngục. Đà Lạt, căn hầm trú ẩn bằng bê-tông cốt sắt giữa một trận địa đầy bom mìn và xác chết. Đà Lạt là một hòa bình riêng rẽ trong một Việt Nam vang rền tiếng súng” (1)

Khẳng định mạnh mẽ kể trên của nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, cũng là nhận định của hầu hết cư dân từng sống ở vùng đất “hoàng triều cương thổ” này. Chỉ tới khi nhà văn Nguyễn Vĩnh Nguyên, khi ông bỏ ra một thời gian khá dài, nghiên cứu thực địa với hàng tấn tài liệu, hình ảnh ở những góc khuất bị nhận chìm bởi sương mù thời thế, lãng quên, người đọc mới ngỡ ngàng nhận ra rằng, sự khác biệt giữa văn chương và đời thường của một nơi chốn, như Đà Lạt, không chỉ là khác biệt tới ngỡ ngàng mà, còn là một khoảng cách máu xương tàn khốc, bất ngờ nữa.

Dưới đây là cái nhìn khác bật lên từ tầng tầng bụi thời gian do công trình nghiên cứu của Nguyễn Vĩnh Nguyên:

“… Cuộc giao tranh ngấm ngầm của các thế lực chính trị, khoảng chồng chéo của những dự định lớn lao bên dưới đám sương mù tưởng là ‘giấc mơ thần tiên” đã trở nên gay gắt từ thập niên 1940, khi người Pháp biến Đà Lạt thành đầu não chính của SDECE (Le Service de Documentation Extérieure et de Contre-Espionnage: Cơ quan Tình báo bên ngoài nước Pháp) ở Đông Dương theo hình thức của miền cao nguyên Simla – đầu não khu vực châu Á của tình báo Anh từ năm 1905.

“Vụ ám sát viên Phó Thanh tra Mật thám Nam Đông Dương phụ trách vùng Nam Tây Nguyên và Đà Lạt nổ ra vào năm 1951 của Đội Cảm tử quân Phan Như Thạch kéo theo đó là vụ trả thù đẫm máu tại rừng Cam Ly có thể xem như một sự kiện lớn đánh dấu cho thời kỳ bất ổn âm ỉ, sẵn sàng bùng phát dưới thời Hoàng triều cương thổ; cũng là tiếng chuông báo động về một giai đoạn lịch sử mới: Đà Lạt không thể là một ốc đảo thanh bình như người ta vẫn tưởng…” ĐLBDSM, trang 16, 17)

(Kỳ sau tiếp)
_______
Chú thích:
(1) Ngô Tằng Giao biên soạn (2010). Đà Lạt, ngày tháng cũ. Phát hành tại Mỹ (Chú thích theo nguyên bản trang 15)

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
31 Tháng Bảy 20209:56 SA(Xem: 1780)
Khi gặp Bùi Xuân Phái, thấy nhau, chúng tôi cùng bùi ngùi. Chúng tôi không nói được với nhau một lời nào!.! chỉ nhìn nhau. Mặc cho những giọt mắt già nua, hiếm hoi, lặng lẽ chảy…
11 Tháng Bảy 202012:00 SA(Xem: 15015)
dutule.com: Chúng tôi đăng lại, bài Du Tử Lê viết về bạn mình, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, như món quà muộn, mừng Sinh Nhật anh.
06 Tháng Bảy 202012:00 SA(Xem: 9073)
Nhìn lại toàn cảnh 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam
06 Tháng Sáu 20203:30 CH(Xem: 361)
Trần Thanh Hiệp ghi nhận rằng “lịch sử” thơ Tự Do ở Việt Nam, đã chào đời khoảng cuối thập niên 1920, đầu thập niên 1930.
11 Tháng Ba 202012:00 SA(Xem: 6397)
họ không chỉ là những viên gạch lót đường mà họ còn là những con én lẻ loi, tin rằng trong hoàn cảnh nào thì, mùa xuân rồi cũng sẽ tới.
28 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 16914)
Với tiêu chí tự đặt cho mình: “Nhạc phải cho hay, lời phải cho đẹp và ý nghĩa;” Từ Công Phụng đã đem đến cho giới thưởng ngoạn những tình khúc sang cả, mượt mà từ nhạc tới lời.
27 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 7623)
Nhân cách kẻ sĩ miền Nam của nhà văn Bình Nguyên Lộc, phần nào rửa được những vết nhơ của thiểu số người cầm bút miền Nam, ngay sau biến cố tháng 4-1975
10 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 30930)
Mặc dù, mỗi chúng ta, hằng ngày, bất cứ lúc nào, ở đâu, cũng có thể gọi được, tự làm lấy cho mình một ly cà phê sữa đá. Chỉ riêng Anh thì không. Chẳng bao giờ, chẳng bao giờ, nữa!
01 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 8146)
Mùa xuân đồng nghĩa với sự hồi sinh của tất cả mọi đọt, mầm. Từ đó, tin yêu, hy vọng lấp lánh khắp cùng trời đất.
30 Tháng Mười Hai 201912:00 SA(Xem: 13609)
Dù bây giờ, Việt Dzũng không còn nữa, nhưng những đóng góp, những đầu tư của Việt Dzũng cho tự do, nhân bản và tình người, sẽ mãi còn là những ngọn lửa ở được với mai sau.
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 1780)
Khi gặp Bùi Xuân Phái, thấy nhau, chúng tôi cùng bùi ngùi. Chúng tôi không nói được với nhau một lời nào!.! chỉ nhìn nhau. Mặc cho những giọt mắt già nua, hiếm hoi, lặng lẽ chảy…
(Xem: 15015)
dutule.com: Chúng tôi đăng lại, bài Du Tử Lê viết về bạn mình, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, như món quà muộn, mừng Sinh Nhật anh.
(Xem: 9073)
Nhìn lại toàn cảnh 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam
(Xem: 361)
Trần Thanh Hiệp ghi nhận rằng “lịch sử” thơ Tự Do ở Việt Nam, đã chào đời khoảng cuối thập niên 1920, đầu thập niên 1930.
(Xem: 6397)
họ không chỉ là những viên gạch lót đường mà họ còn là những con én lẻ loi, tin rằng trong hoàn cảnh nào thì, mùa xuân rồi cũng sẽ tới.
(Xem: 1239)
Nói như Orchid Lâm Quỳnh, không có cái gọi là “better place” cho bố, vì bố đã rất ấm áp, bình an trong ngôi nhà đó. Thiên đàng ở đâu thì kệ nó chớ!
(Xem: 107)
Hôm 13-8-2016, Du Tử Lê từ Mỹ trở về Huế, xứ sở mà nhà thơ đã có dịp nhiều lần ghé đến trong hàng chục năm trước.
(Xem: 2782)
Hiếm có cây bút nào sung mãn như Du Tử Lê khi ở tuổi 75 ông vẫn bền bỉ viết, viết và viết. Khảo cứu, phê bình, tiểu luận, bút ký... và đương nhiên thơ, bởi đó là ký hiệu nhận biết ông - một nhà thơ.
(Xem: 2953)
Theo thiển ý cá nhân tôi, thơ Du Tử Lê khá "hiền!"
(Xem: 237)
Khi ông thành danh thì tôi mới chỉ là đứa trẻ sơ sinh.
(Xem: 11778)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 1141)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 2249)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 2661)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 2603)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 22471)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 16950)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 14673)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 17931)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 15896)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 14460)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 12270)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 11210)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 11321)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 10557)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 10255)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 16999)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 23805)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 28843)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 20341)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 21629)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 25435)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 24268)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 20485)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
2,617,977