MẶC LÂM - Tôi biết, anh đi về hướng biển

12 Tháng Mười 20196:05 SA(Xem: 4696)
MẶC LÂM - Tôi biết, anh đi về hướng biển

Nếu một bài thơ làm cho người đọc bị buộc chặt vào một cái tên thì Du Tử Lê đã thực hiện được điều đó, điều mà bất cứ người làm thơ nào cũng mong ước.

Có lẽ người Việt hải ngoại đầu những năm 80 của thế kỷ trước khi nghe hay đọc câu thơ “Khi tôi chết hãy mang tôi ra biển” thì gần như ngay tức khắc trong tận cùng thâm tâm sẽ bật khóc vì cảm thương thân phận chính mình, những người mất quê hương và khi chết ao ước tột cùng được trở về quê nhà, nơi mà từng tất đất vẫn đậm đà màu ruột thịt.

“Khi tôi chết hãy mang tôi ra biển” không còn là bài thơ nữa, nó trở thành một hình ảnh, một tiếng kêu tuyệt vọng, một lầm than trong đời sống nhung gấm hay buốt xót tận cùng của sự ly hương mà tác giả chuyển tài tới người cùng tiếng nói. Du Tử Lê phác thảo đám tang của ông mà hình như của tất cả người Việt đang sống tha hương. Trong cái đám tang ấy không có tiếng khóc, không có quan tài thậm chí không có người chết mà chỉ có một mình ông vừa chạy hào hễn vừa thổn thức xin được ném thi thể mình xuống biển để được trôi về quê nhà, nơi ông và chúng ta từ bỏ tất cả chỉ để tìm một nỗi buồn xa xứ, nỗi buồn ấy chỉ có thể chấm dứt khi chết đi, tức là khi biển cả chấp nhận cho chúng ta trở lại nơi xuất phát: “Khi tôi chết nỗi buồn kia cũng hết / đời lưu vong tận tuyệt với linh hồn”.

Du Tử Lê quen thuộc với người đọc qua bài thơ này và người ta cứ nhớ ông khi nói về cái chết, về biển hay những cuộc vượt biên đầy nước mắt. Bẵng đi một thời gian ông lại nổi tiếng hơn khi “Khúc Thụy Du” ra đời. Nhạc sĩ Anh Bằng đã mang ông giới thiệu tới người nghe nhạc với ca khúc mà ai cũng nhận ra tính phân ly của các đôi tình nhân trong cuộc chiến. Con chím bói cá đơn độc là hình ảnh của Du Tử Lê, đứng trên những cọc nhọn trăm năm chăm chăm nhìn xuống số phận chính mình. Con chim bói cá ấy kêu tiếng bi ai giữa cuộc sinh tử của người mà nó yêu dấu bằng ngôn ngữ của loài người: Thuy ơi là Thụy ơi….

Thụy không phải chỉ riêng cho Du Tử Lê, Thụy là mầm sống chưa kịp nhú ra đã bị dập tắt. Thụy là nạn nhân của binh đao của loạn lạc. Thụy là dấu chấm hết cho một cuộc chiến nghiệt ngã đầy nước mắt và thi thể. Khúc Thụy Du được ông sáng tác vào thời kỳ đen tối nhất của chiến tranh, năm 1968, lúc xác chết của Thụy và hàng ngàn Thụy khác nằm lăn lóc khắp miền Nam. Thụy sang Mỹ và nàng biến dạng thành một hình ảnh khác qua bàn tay của Anh Bằng. Thụy mộng mị, êm ái và dịu dàng và Thụy trở thành nỗi niềm đôi lứa của chú chim bói cá.

Du Tử Lê là nhà thơ có số lượng thơ được phổ nhạc nhiều nhất trong các thi sĩ nổi tiếng. Từ Phạm Duy, Phạm Đình Chương cho tới Từ Công Phụng, Trần Duy Đức…Có lẽ thơ ông có sẵn giai điệu của âm nhạc, hai nữa ngôn ngữ thi ca trong các bài thơ của ông thực sự chính phục người nghe qua các từ ngữ tuy không diêm dúa nhưng khó nằm chung với những nhóm chữ mang dáng vẻ cách tân chưa tới. Thơ ông đậm chất bất ngờ và đẩy ắp hình ảnh của hiện thực lẫn ẩn dụ.

“Tôi xa người xa bàn tay, vui / Bàn tay có ngón đã chôn đời / Bàn tay có ngón không đeo nhẫn / Có ngón dành riêng cho môi tôi.”

“Ngón tay dành cho môi tôi” chỉ có trong thơ Du Tử Lê, vừa bất ngờ lại lôi cuốn đến kỳ lạ. Câu thơ dẫn đến những suy tưởng ngọt ngào biết chừng nào.

Thơ Du Tử Lê đầy ắp những vuốt ve, nồng nàn lẫn lạnh lẽo, cô đơn của chữ nghĩa. Thơ ông không có giới hạn của ngôn ngữ, những câu chữ vượt ra khỏi không gian mà nó hiện hữu để hòa vào nhịp suy tưởng của người đọc. Du Tử Lê được tiếng là phù thủy ngôn ngữ cũng không ngoa, trong thơ ông xuất hiện những câu chữ đẹp và làm say đắm:

“Chỉ nhớ người thôi đủ hết đời / Như trời nhớ đất (rất xa xôi) / Nắng mưa nhớ mãi hàng hiên đợi / Thư nhớ hồi âm - Lệ nhớ môi”
“mịn màng như nỗi chết / hoang đường như tuổi thơ / chưa một lần hé nở / trên ngọn cờ không bay / đôi mắt nàng khôn khép / bàn tay nàng khôn thưa / lọn tóc nàng đêm tối / khư khư ôm tình dài”
“thay vì cloning cho tôi con cừu / hãy tạo sinh vô tính cho tôi buổi chiều, / quê cũ.

Thơ ông giúp người đọc thấm cái thi vị của ngôn ngữ cùng sự chắt lọc tinh túy mà chỉ ngôn ngữ thi ca mới có được. Du Tử Lê làm mới ngôn ngữ bằng những hình ảnh rất cụ thể. “Cloning”, hay nhân bản một buổi chiều quê cũ cho ông là một thử thách, một đòi hỏi, một ẩn dụ đầy minh triết. Những câu thơ tương tự như thế xuất hiện không ít trong hơn 50 thi tuyển của ông là một công phu đồ sộ đáng chiêm ngưỡng.

Nhưng thơ ông không chỉ thế, có nhiều câu mang nhiều ngữ nghĩa mà người đọc toàn quyền sáng tác lại theo sự tưởng tượng đầy chủ quan của mình.


“Trả lại” là một bài thơ đặc biệt của ông. Đặc biệt vì nó rất gần với quần thể cải lương miền Nam chẳng những ở thi tứ, ngôn ngữ mà cả giai điệu, âm tiết cũng đậm chất nam bộ.

“người muốn trả lại người sân nắng cũ / vườn thanh xuân nhiều hạt mộng ươm mầm / tóc mênh mông chiều chưa gió một lần / mắt chưa rụng những cành me lá biếc / môi cay đắng chưa đơm lời oan nghiệt / chân chưa run trên từng bậc thang đời / mưa chưa bay trong vòm tối tình người / má chưa lạnh những mùi son phấn nhạt”

Những câu thơ này hoàn toàn có thể dùng cách ngâm sa mạc trong vọng cổ miền Nam và khi diễn ngâm nó lên người dân nam bộ sẽ không thể tưởng tượng được người sáng tác ra nó là một ông Bắc Kỳ chính gốc. Cái ông Bắc Kỳ ấy còn có khả năng làm thơ để làm vui lòng những cô bé yêu thơ ông nhưng khó tính và hay hờn dỗi. Ông là một nhà ảo thuật có thể làm nàng tròn mắt và….yêu ông! Cũng trong bài thơ này ông viết:

“ta ham hố nên gạt người vào cuộc / nhưng nhục nhằn ta khó thể làm thinh / vung tay gươm ta phạt trúng cổ mình / mắt không kịp ngó theo đầu ta đã, rụng”

Anh yêu em nhưng vì ham hố nên đã vô tình…gạt gẫm em đến nỗi em bị cuộc đời dày ải đến nhục nhằn, thôi thì anh tự sát đây, anh vung gươm lên chém bay đầu mình và cầm cái đầu ấy đưa cho em tạ tội em nhé… Cô bé cười khúc khích vì sự dịu dàng và hài hước của anh và lại ngã đầu vào bờ vai lừa gạt không ngưng ấy…

Toàn bộ bài thơ khi đọc, ngâm hay hát đều toát lên sông nước miền Nam, toát lên chất nam bộ của một phần đất mà Du Tử Lê từng sống và yêu mến nó.

Ước gì cải lương miền Nam đầy những bài hát như “Trà lại” của Du Tử Lê bởi nó chứng minh rằng ngôn ngữ trau chuốt của thi ca có thể làm cho một bộ môn nghệ thuật sống vũng vàng trong lòng công chúng.

Thế nhưng Du Tử Lê đã lặng lẽ đi về hướng biển như ông từng ao ước cách đây hơn 40 năm.

Ngày 7 tháng 10 năm 2019, Du Tử Lê qua đời tại Mỹ. Ông chính thức nhận được thông hành mất quyền lưu vong và ứng với câu “Khi tôi chết nỗi buồn kia cũng hết / đời lưu vong tận tuyệt với linh hồn.”

Mặc Lâm

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
31 Tháng Mười Hai 202310:10 SA(Xem: 270)
Nói một cách dễ hiểu hơn, thơ ông phù hợp với kích cỡ tôi, kích cỡ tâm hồn tôi, phù hợp với khả năng lãnh nhận, thu vào của tôi, và trong con mắt thẩm mỹ tôi,
07 Tháng Mười Một 20233:47 CH(Xem: 565)
Chúng tôi quen anh vào cuối năm 1972.
19 Tháng Mười 20231:33 CH(Xem: 820)
Anh chưa đến hay anh không đến?!
05 Tháng Mười 202312:00 SA(Xem: 22115)
Giờ đây tất cả mọi danh xưng: Nhà văn. Thi sĩ. Đại thi hào. Thi bá…với con, với mẹ, với gia đình nhỏ của mình đều vô nghĩa. 3 chữ DU-TỬ-LÊ chả có mảy may giá trị, nếu nó không đứng sau cụm từ “Người đã thoát bệnh ung thư”.
02 Tháng Chín 202312:00 SA(Xem: 13649)
Nấu cơm là công việc duy nhất trong ngày có liên quan đến cộng đồng gia đình, mà, gần đây Bố đã được miễn, vì cả nhà cứ bị ăn cơm sống hoài.
23 Tháng Sáu 202310:46 SA(Xem: 992)
Luận văn Thạc Sĩ/ Chuyên ngành: Văn học Việt Nam của Vũ Thị Lê Duyên
04 Tháng Sáu 20232:03 CH(Xem: 1180)
Du Tử Lê nổi tiếng nhất với tư cách một thi sĩ.
30 Tháng Năm 20235:35 SA(Xem: 6382)
Hôm nay, một sáng nắng ấm, trời thu, Nam California, chúng tôi ngậm ngùi đưa tiễn một Nhà thơ.
10 Tháng Năm 20239:33 SA(Xem: 6266)
Sáng thứ tư 9/10/2019, thấy cái post của Hạnh Tuyền: “Ông ngoại đã lên trời”.
27 Tháng Tư 202312:00 SA(Xem: 11256)
Du Tử Lê, quả nhiên vẫn là một nhà thơ hiếm hoi. Anh vẫn một mình một cõi. Đó là một điều đặc biệt. Và đối với một thi sĩ, thì đó là một sự thành công.
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-360-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 16442)
Ông là một nhà văn nổi tiếng của miền Nam.
(Xem: 11786)
Từ hồi nào giờ, giới sinh hoạt văn học, nghệ thuật thường tập trung tại thủ đô hay những thành phố lớn. Chọn lựa mặc nhiên này, cũng được ghi nhận tại Saigòn, thời điểm từ 1954 tới 1975.
(Xem: 18524)
Với cá nhân tôi, tác giả tập truyện “Thần Tháp Rùa, nhà văn Vũ Khắc Khoan là một trong những nhà văn lớn của 20 năm văn học miền Nam;
(Xem: 8773)
Để khuây khỏa nỗi buồn của cảnh đời tỵ nạn, nhạc sĩ Đan Thọ đã học cách hòa âm nhạc bằng máy computer.
(Xem: 7754)
Mới đây, có người hỏi tôi, nếu không có “mắt xanh” Mai Thảo, liệu hôm nay chúng ta có Dương Nghiễm Mậu?
(Xem: 270)
Nói một cách dễ hiểu hơn, thơ ông phù hợp với kích cỡ tôi, kích cỡ tâm hồn tôi, phù hợp với khả năng lãnh nhận, thu vào của tôi, và trong con mắt thẩm mỹ tôi,
(Xem: 565)
Chúng tôi quen anh vào cuối năm 1972.
(Xem: 820)
Anh chưa đến hay anh không đến?!
(Xem: 22115)
Giờ đây tất cả mọi danh xưng: Nhà văn. Thi sĩ. Đại thi hào. Thi bá…với con, với mẹ, với gia đình nhỏ của mình đều vô nghĩa. 3 chữ DU-TỬ-LÊ chả có mảy may giá trị, nếu nó không đứng sau cụm từ “Người đã thoát bệnh ung thư”.
(Xem: 13649)
Nấu cơm là công việc duy nhất trong ngày có liên quan đến cộng đồng gia đình, mà, gần đây Bố đã được miễn, vì cả nhà cứ bị ăn cơm sống hoài.
(Xem: 18787)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 7528)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 8378)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 8110)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 10593)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 30234)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 20468)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 24981)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 22558)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 21252)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 19297)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 17640)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 18837)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 16535)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 15748)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 23994)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 31426)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 34557)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,