Vào một ngày cuối năm 2011, giới mỹ thuật quốc tế rúng động trước thông tin Knoedler & Company – phòng tranh lâu đời và quyền lực bậc nhất nước Mỹ – bất ngờ đóng cửa sau 165 năm hoạt động. Đây không phải là hệ quả của một cuộc suy thoái kinh tế, mà là sự sụp đổ của một "pháo đài uy tín" đã bị đục khoét bởi hàng chục bức tranh giả, thu về hơn 80 triệu USD trong suốt 15 năm.
I-UY TÍN KNOEDLER
Thành lập từ năm 1846, Knoedler không chỉ là một gallery; nó là một định chế. Nơi đây từng tư vấn cho những tỷ phú như J.P. Morgan hay Henry Clay Frick. Chính cái tên Knoedler đã trở thành một "con dấu bảo chứng" tối cao.
Trong thế giới nghệ thuật, khi một tác phẩm bước qua cánh cửa của Knoedler, nó mặc nhiên được coi là thật. Chính tâm lý "tin vào thương hiệu hơn tin vào đôi mắt" đã khiến các nhà sưu tập triệu phú và những quỹ đầu tư sừng sỏ hoàn toàn mất cảnh giác.
II- GÓT CHÂN ACHILLES MANG TÊN GLAFIRA ROSALES
Mọi chuyện bắt đầu khi Glafira Rosales, một người môi giới ít tên tuổi, xuất hiện với một kho tàng "vô giá": những tác phẩm trừu tượng chưa từng được công bố của Mark Rothko, Jackson Pollock hay Robert Motherwell.
Rosales thêu dệt nên một câu chuyện đầy lãng mạn về một nhà sưu tập bí ẩn (thường được gọi là "Mr. X") đã mua trực tiếp từ các nghệ sĩ và để lại cho con cháu. Dù hồ sơ nguồn gốc cực kỳ mờ nhạt, vốn là điều tối kỵ trong giới nghệ thuật, nhưng Knoedler, dưới sự điều hành của Giám đốc Ann Freedman, vẫn chấp nhận chúng.
III-PHÙ THỦY TRONG GARA
Sự thật phía sau những "kiệt tác" triệu đô này đơn giản đến trần trụi. Tác giả thực sự là Pei-Shen Qian, một họa sĩ gốc Hoa sống tại Queens, New York.
Điểm tinh vi của Qian không nằm ở việc sao chép (copy) các bức tranh đã có, mà là giả mạo phong cách. Ông nghiên cứu tâm hồn và kỹ thuật của các danh họa để vẽ ra những bức tranh "mới", khiến các chuyên gia không thể đối chiếu với bất kỳ bản gốc nào. Qian sử dụng các kỹ thuật làm giả tuổi đời như:
-Dùng máy sấy tóc để làm khô sơn nhanh, tạo vết nứt tự nhiên.
-Dùng bụi từ máy hút bụi rắc lên bề mặt để tạo vẻ cũ kỹ của thời gian.
-Mua lại các khung tranh cũ từ các cửa hàng đồ cổ để đánh lừa thị giác.
Trong khi Qian chỉ nhận được vài nghìn USD cho mỗi bức, Knoedler đã bán chúng với giá gấp hàng nghìn lần.
IV. KHI TRỰC GIÁC BỊ ĐÁNH BẠI
"Cú lừa thế kỷ" chỉ bị lột trần khi nhà sưu tập Domenico De Sole nghi ngờ bức tranh Rothko trị giá 8,3 triệu USD của mình. Phân tích hóa học từ các phòng thí nghiệm độc lập đã đưa ra những bằng chứng đanh thép:
-Hợp chất anachronistic: Sự xuất hiện của các sắc tố màu tổng hợp chỉ được sản xuất sau khi các danh họa đã qua đời hàng thập kỷ.
-Vết tích hiện đại: Dấu vết của nhựa polyme hiện đại len lỏi trong các lớp sơn dầu giả cổ.
"Các bức tranh không chỉ giả mạo một chữ ký, chúng giả mạo cả một tiến trình lịch sử nghệ thuật."
Khi De Sole yêu cầu giải thích,
Knoedler không cung cấp được hồ sơ đáng tin.
Sau đó scandal lan rộng: nhiều nhà sưu tập khác kiểm tra lại tranh họ mua.
Hàng loạt tranh bị phát hiện giả.
V- HỆ QUẢ PHÁP LÝ
-Gallery đóng cửa năm 2011
-Rosales nhận tội lừa đảo, trốn thuế, rửa tiền
-Nhiều vụ kiện dân sự. Gallery phải bồi thường hàng chục triệu USD
-Họa sĩ Qian trốn về Trung Quốc (bị Mỹ truy nã)
VI- TÁC ĐỘNG
Mỹ thuật thế giới đã thay đổi sau vụ Knoedler.
Niềm tin thị giác của công chúng hoàn toàn sụp đổ.
Giới sưu tập tranh nhận được bài học đắt giá.
Luật chơi thay đổi:
Hồ sơ nguồn gốc tác phẩm sau đó được soi xét kỹ lưỡng hơn cả giá trị thẩm mỹ.
Khoa học lên ngôi: Phân tích vật liệu trở thành bước bắt buộc đối với các giao dịch triệu đô.
Sự thận trọng của chuyên gia: Các quỹ di sản của những danh họa lớn hiện nay thường từ chối xác nhận tính xác thực của tranh vì lo ngại các rắc rối pháp lý.
(Nguồn: FB Đặng Chương Ngạn)
%7Cutmcsr%3D(direct)%7Cutmcmd%3D(none)%3B%2B__utmv%3D249818836.-%3B)