NGUYỄN HỮU HỒNG MINH - Người họa sĩ không bao giờ vẽ mũi phụ nữ

04 Tháng Chín 201912:47 CH(Xem: 1217)
NGUYỄN HỮU HỒNG MINH - Người họa sĩ không bao giờ vẽ mũi phụ nữ



Những ngày cuối tháng 8, trong cái thay đổi dễ chịu của hạ sang thu, bỗng nhiên tôi nhớ họa sĩ Thái Tuấn. Ông cũng đã ra đi vào một buổi chớm thu Sài Gòn cách đây đúng mười năm. Nhưng những bức tranh vẽ thiếu nữ thuần hậu, quý phái vẫn còn sống mãi. Đặc biệt hơn, trong tranh Thái Tuấn không bao giờ vẽ mũi của người đẹp. Vì sao?

TT-22-content-content

Họa sĩ Thái Tuấn sinh năm 1918 tại miền Bắc Việt Nam. Ông tự học hội họa và có một thời gian ngắn tham gia khóa dự thính trường mỹ thuật Đông Dương. Tranh của ông đã từng triển lãm Alliance Francaise 1958, Galerie Dolce Vita 1970, Continental Palace Saigon 1973… và ở các nước Brasil, Mỹ, Canada, Pháp. Tranh Thái Tuấn có trong các bộ sưu tập nổi tiếng ở VN và thế giới. Ông mất ngày 26.9.2007 tại Sài Gòn.

Một cuộc đời khát khao tìm kiếm cái đẹp...

Có lẽ trong làng hội họa VN, họa sĩ Thái Tuấn chiếm một vị trí khiêm tốn nhưng đặc biệt. Cuộc đời ông chỉ toàn những cái cơ nhỡ: tuy được tiếng là họa sĩ từ trường mỹ thuật Đông Dương nhưng Thái Tuấn không tốt nghiệp chính quy mà chỉ ghi tên dự thính. Khi vào Nam, ông lưỡng lự, dằng co giữa cái sự viết và sự vẽ. Đi tiếp bằng ngòi bút, với những cảm nhận tinh tế ít người sánh kịp để trở thành một nhà phê bình mỹ thuật chuyên nghiệp hay bay bổng tưng bừng cùng sắc màu, cây cọ để thành một họa sĩ chuyên nghiệp?

Đứng giữa hai ranh giới ấy mới thấy Thái Tuấn là một người hiếm có. Ông có khả năng quan sát tinh tế. Quan sát để ghi nhận, để nén vào trong. Sự ghi nhận phản biện. Từ đây biết mình, thấy người. Và khi viết, ông viết bằng một lối văn biết tiết chế đến tận cùng cảm xúc.

Tôi may mắn được đọc cuốn Câu chuyện hội họa của ông xuất bản từ những năm 60 ở Sài Gòn. Sau này, khi Thái Tuấn từ Pháp về, được chơi với ông, được ông xem như một người bạn trẻ tâm giao, ông đã tặng tôi cuốn sách này khi nhà xuất bản Văn Nghệ liên kết với Phương Nam Corp in lại sau gần 40 năm ra mắt người đọc.


Nhắc đến những kỷ niệm với họa sĩ Thái Tuấn không thể quên quán cà phê cóc do con trai ông là anh Thái Kỳ đứng bán ở con đường nhỏ bên hông chợ Tân Định ồn ào. Khi từ Pháp chuyển hẳn về Sài Gòn, những lúc khỏe, ông thường bảo anh Thái Kỳ chở ông ra ngồi ở quán ngắm phố sá và người qua lại.


Và họa sĩ đã viết như một lời tâm tình, mơ ước của mình cho một hành trình nghệ thuật, chẳng lời lẽ nào đao to búa lớn. Nhưng đọc bao giờ cũng tìm thấy trong đó một chữ Tình: “Dân tộc ta đã từng biết đến cái đẹp và cũng đã làm ra nhiều cái đẹp để xây dựng lấy một nền nghệ thuật rực rỡ phong phú; trước khi tiếp xúc với nền văn minh Tây phương, song không mấy khi luận bàn về cái đẹp. Âu cũng là một nét đặc biệt của chung con người Đông phương thực ra cái đẹp không chỉ giới hạn ở phạm vi hình sắc nhìn thấy, ở âm thanh nghe được, mà còn do sự cảm thấy qua các tác phẩm văn chương và thi ca…”.

Rồi ông nói lên ý nguyện khiêm tốn của mình: “Có đôi lúc tạm rời cây cọ đổi lấy cây viết “câu chuyện hội họa” không ngoài mục đích đóng góp những kinh nghiệm trong công việc làm nghệ thuật và để chia sẻ những tư tưởng về nghệ thuật, về cái đẹp từ những phương trời xa lạ mà tôi đã góp nhặt được…”.

                   

ThaiTuan 03
Họa sĩ Thái Tuấn và Nguyễn Hữu Hồng Minh. Sài Gòn 2006 - Ảnh: Thái Kỳ

 
           
Thái Tuấn theo con cái qua Pháp định cư ở Orleáns một thời gian dài. Tại đây ông có điều kiện tiếp xúc, đối mặt với các trào lưu, trường phái hội họa thế giới nhưng tuyệt nhiên tất cả không thay đổi được tâm hồn, phong cách ông. Dường như ông hiểu ông chỉ thuộc về quá khứ, một chân trời hoài niệm đã mất. Và những ngày tháng còn lại, ông chỉ muốn có cơ hội “phục hưng” trong tác phẩm những ký ức xưa cũ vương vấn suốt đời hun đúc lên thế giới nghệ thuật ông.


Cuối cuộc hành trình, ông chỉ muốn trở lại Việt Nam. Tôi may mắn được biết ông qua sự giới thiệu của cố nhà sưu tập Lê Thái Sơn. Không ngờ chỉ mấy năm sau, cả họa sĩ tên tuổi và nhà sưu tập trẻ tuổi đều qua đời. Cuộc đời đầy những bí ẩn chẳng biết nói trước chuyện gì. Thôi thì còn gặp nhau là vui, là duyên. Vậy là những cuộc tâm tình, trao đổi của chúng tôi thường xuyên diễn ra ở quán cà phê cuối đường Bà Lê Chân của anh Thái Kỳ, người con trai ông hoặc trên căn gác nhỏ, số nhà 150/31 Lý Chính Thắng - Quận 3, đường Yên Đỗ cũ.


TT-12-content

Căn gác thiếu ánh sáng, bày biện ngăn nắp gọn gàng. Ở góc trái có một bàn thờ nhỏ, để hình người vợ vừa qua đời mà ông suốt một đời yêu dấu. Người vợ gốc Hà Nội đã bôn ba theo ông trên mọi nẻo cuộc đời và cũng là người mẫu của nhiều bức tranh vẽ Thiếu nữ khá nổi tiếng của ông. Bà mất tại Pháp.

Giờ đây, trơ trọi nỗi cô đơn, giữa căn phòng người họa sĩ già với những tấm bố, toan căng sẵn. Hình như tuổi tác không còn là vấn đề của ông. Ông vẫn có thể vẽ và viết bất cứ khi nào khi cảm xúc hiện đến. Đó là hình ảnh đáng khâm phục và trân trọng mà tâm hồn tôi vẫn còn giữ mãi về một họa sĩ lớn.


Thiếu nữ áo lục hay cái đẹp nguyên ủy


Nói về sự nghiệp Thái Tuấn, ngoài tranh, ông là người có công rất lớn trong việc tìm, hướng dẫn và khích lệ nhiều họa sĩ trẻ khi ông là ban giám khảo tại các cuộc thi triển lãm mỹ thuật Sài Gòn trước đây. Nhưng thú vị khi biết rằng, cho dù ông chia sẻ được nhiều ý tưởng, tìm tòi, phá cách táo bạo của các họa sĩ trẻ nhưng với bản thân mình, khi sáng tạo, ông vẫn giữ nguyên phong vị của một người có văn hóa sâu, hướng đến những “vẻ đẹp nguyên ủy”.


“Vẻ đẹp nguyên ủy” đó chính là tâm thế, thái độ mà họa sĩ Thái Tuấn đã chọn lựa khi đến với nghệ thuật: làm đẹp cho đời. Vẻ đẹp đó thể hiện qua bút pháp vẽ thiếu nữ của ông. Cái đẹp bao giờ và lúc nào cũng dựa trên những tiêu chuẩn “kinh điển”. Xem tranh vẽ thiếu nữ của ông, chúng ta như lạc trong thế giới thuần khiết của Tình và Mộng. Đó là những Áo lụa Hà Đông (Nguyên Sa), của “nắng có hồng bằng đôi môi em (Trịnh Công Sơn) hay dư âm chất ngất tiếc nuối sầu muộn của thơ Hàn Mặc Tử “Ngày mai trong đám xuân xanh ấy / Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi”. Thái Tuấn hoàn toàn làm chủ một thế giới nghệ thuật trong suốt, thế giới chưa bị vẩy đục vì dục vọng, tham vọng thấp hèn. Thế giới Chân – Thiện – Mỹ. Như những vẻ đẹp thanh cao thường mộc mạc, thuần chất. Cái đẹp hiển nhiên như đang có mặt, tồn tại hôm nay và muôn đời vẫn thế!

TT-26-content


Thái Tuấn nói với tôi, ông không bao giờ muốn vẽ cái mũi của người phụ nữ. Vì theo ông, mũi dùng để đánh hơi. Mũi có thể nói lên nhân tướng, vận số của con người. Mà với ông khi vẽ ông không muốn, hay tạm chối từ phần thể hiện “quá rõ” đó. Dù thế, họa sĩ vẫn rất tài tình khi vẽ hàng loạt tranh về thiếu nữ mà không có bức nào lặp lại, không có bức nào giống nhau. Mỗi tác phẩm là một góc phát hiện, bổ túc cái nhìn toàn diện về quan điểm hội họa của chính ông.


Hình ảnh “thiếu nữ áo lục” tuy xuất hiện nhiều lần trong tranh ông như tượng trưng một mẫu số, một thẩm mỹ về cái đẹp của nghệ thuật cổ điển. Cho đến khi ông mất, anh Thái Kỳ con trai anh còn tìm thấy hàng chục mẫu phác thảo dang dở cùng đề tài “Thiếu nữ áo lục”. Và bây giờ chắc nàng thiếu nữ áo lục vẫn còn vương vấn theo ông đến một cõi thiên thai nào đó…

Sài Gòn, 23.8.2017

Nguyễn Hữu Hồng Minh

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
20 Tháng Chín 20204:13 CH(Xem: 257)
Tôi quen Nghiêm-Thẩm từ 1978, khi tôi được mời vào làm việc trong nhóm ngữ-học của Thanh-Lãng nhân một hôm có cuộc hội-thảo về tài-liệu cổ.
14 Tháng Chín 20204:06 CH(Xem: 145)
Thế giới tiểu thuyết của Nhật Tiến là cánh cửa mở rộng chân trời để con người sống với hy vọng, sống xứng đáng với đồng loại và lịch sử!
25 Tháng Tám 20202:59 CH(Xem: 392)
Cuộc đời anh, anh sung sướng đã làm được hai điều lành: Một là ngăn cấm em viết potin chửi đời, hai là giữ được lòng trung thành với em từ sau ngày cưới.
22 Tháng Tám 20201:29 CH(Xem: 439)
Tam Ích đã tự kết thúc cuộc đời một cách đặc biệt ở trên căn gác của anh tại số 531/74 Phan Đình Phùng góc Nguyễn Thiện Thuật
19 Tháng Tám 20204:20 CH(Xem: 359)
Ngôi nhà 60 phố Nguyễn Hữu Huân cho đến nay đã có nhiều thay đổi, nhưng mặt ngoài hầu như vẫn như cũ.
09 Tháng Tám 202011:56 SA(Xem: 278)
Sách vở, báo chí miền Nam trở thành món ăn tinh thần là do công sức của các nhà văn, nhà phê bình, giáo sư đến các học giả.
09 Tháng Tám 202011:56 SA(Xem: 1729)
Có trong tay toàn bộ bản dịch “Chiến Tranh Và Hòa Bình”, với ông “Lá Bối” đã là một hạnh phúc.
27 Tháng Bảy 20205:27 CH(Xem: 400)
Sách hay nói đây chẳng những hay về văn chương tao nhã mà hay về ý tưởng thâm trầm.
23 Tháng Bảy 20205:04 CH(Xem: 441)
Gia đình tôi rời Sàigòn ngày 15 Tháng Tư, được xe buýt vàng của Mỹ
11 Tháng Bảy 202010:31 SA(Xem: 415)
Hiện tượng ca sĩ hát sai lời bài hát xảy ra càng lúc càng nhiều, ở trong nước cũng như hải ngoại.
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 7219)
Những người theo dõi sinh hoạt âm nhạc ở miền Nam Việt Nam vào giữa thập niên 1960...
(Xem: 2275)
Khi gặp Bùi Xuân Phái, thấy nhau, chúng tôi cùng bùi ngùi. Chúng tôi không nói được với nhau một lời nào!.! chỉ nhìn nhau. Mặc cho những giọt mắt già nua, hiếm hoi, lặng lẽ chảy…
(Xem: 15369)
dutule.com: Chúng tôi đăng lại, bài Du Tử Lê viết về bạn mình, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, như món quà muộn, mừng Sinh Nhật anh.
(Xem: 9606)
Nhìn lại toàn cảnh 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam
(Xem: 702)
Trần Thanh Hiệp ghi nhận rằng “lịch sử” thơ Tự Do ở Việt Nam, đã chào đời khoảng cuối thập niên 1920, đầu thập niên 1930.
(Xem: 8731)
Có dễ một triệu năm, hay một triệu năm lẽ, tôi gặp. Không phải dáng núi. Dáng núi vòi vọi cao, ngất ngưỡng, ảm đạm, nghiêm minh.
(Xem: 928)
Anh Lê, những gì anh đã cho em, đã thương em, tấm lòng đó còn mãi mãi.
(Xem: 360)
Du Tử Lê tên thật là Lê Cự Phách. Tên sao người vậy. Anh đã sống và viết đến những giây phút cuối cùng.
(Xem: 1596)
Nói như Orchid Lâm Quỳnh, không có cái gọi là “better place” cho bố, vì bố đã rất ấm áp, bình an trong ngôi nhà đó. Thiên đàng ở đâu thì kệ nó chớ!
(Xem: 424)
Hôm 13-8-2016, Du Tử Lê từ Mỹ trở về Huế, xứ sở mà nhà thơ đã có dịp nhiều lần ghé đến trong hàng chục năm trước.
(Xem: 12052)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 1436)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 2492)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 2943)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 2847)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 22696)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 17169)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 14878)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 18163)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 16096)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 14663)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 12446)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 11431)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 11525)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 10759)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 10467)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 17249)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 24081)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 29057)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 20570)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 21938)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 25611)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 24498)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 20689)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
2,655,880