TỪ THỨ - Khi Bắt Đầu Những Năm Ba Mươi

Nhà thơ Du Tử Lê khi viết tự sự, tâm sự của ông qua bài thơ này hẳn đã không biết rằng ông đã viết giúp cho nhiều người kể cả có đọc hay không đọc thơ ông; kể cả có yêu hay là không yêu thơ ông. Năm ông ba mươi, ông diễn giải như sau về bài thơ KBĐNNBM:

- trích "...Thời gian đó, những người ở trong quân đội như tôi, ít ai dám nghĩ tới việc mình sẽ sống tới năm 30 tuổi. Vì thế, với tôi, khi bước vào tuổi ba mươi mà, vẫn còn sống thì, nó là một điều gì giống như hoang tưởng hay, một phép lạ!

Bây giờ, khi một người bước vào tuổi ba mươi, mới thực sự là giai đoạn đầu của tuổi... thanh niên. Nhưng, thời đó, với tôi, tới được tuổi 30, thì nó cũng tương tự như tôi đã tới được tuổi 60 rồi vậy. Vì thế, ... có người đã cho rằng tác giả (là tôi) đã thậm xưng, đã nói quá trong bài thơ của mình, với những câu thơ "u ám," "bi quan," "tuyệt vọng"... cứ như thể sắp chết đến nơi...

Thí dụ như những câu:

"ta bắt đầu tới đấy..." (hết trích)

Nghĩ cũng phải, đó là những năm 1971, 1972... Tình hình chiến sự rối rắm, thanh niên - người lính, thanh niên - trốn lính, thanh niên - sinh viên tranh đấu, thanh niên - sinh viên còn ở giảng đường với phong trào hippy, với thuyết hiện sinh, với sách của PCT, HM, JPS... đã khiến cho họ có cái nhìn phần nhiều hơi bất đắc chí, điển hình như ông DTL đã minh định với chính mình từ cái chết, cuộc đời, tình yêu, lý tưởng của ông và thế hệ ông. Nói sao hết được tôi chỉ là kẻ hậu bối nhưng phần nào tôi cảm được nỗi niềm này của ông:

1974.

Trở lại với bài thơ của ông, có người nhạc sĩ phổ bài thơ này ra bản nhạc với giai điệu như thầm thì, như ray rứt, như kể lể, như tâm sự, như rủ rỉ với chính ông và người yêu ông chứ không còn là bài thơ riêng của ông Du Tử Lê nữa. Năm ấy cũng vừa vào tuổi ba mươi, năm 1982 nhạc sĩ Trần Duy Đức phổ nhạc bài thơ này tại thành phố Garden Grove, thuộc miền nam California. "Dĩ nhiên, bị giới hạn bởi khuôn nhạc, ông chỉ có thể lấy một số câu thơ của bài thơ khá dài kia, những đoạn ông thích nhất mà thôi..." (trích). Sau tới một thập niên thời gian nhà thơ DTL viết bài thơ này, với không gian, hoàn cảnh sống hoàn toàn khác nhưng có điều gì đó đồng cảm sâu sắc giữa hai người nhạc sĩ và thi sĩ này.

Bài nhạc ông Trần Duy Đức phổ thơ của Du Tử Lê chắt lọc hai mươi sáu (26) câu thơ từ tám mươi ba (83) câu của bài thơ gốc như sau:

Cảm nhận thâm trầm này đúng là quá sớm cho người "tam thập nhi lập". Nhưng không phải là không hữu ích cho sự suy tư về cuộc sống, về cái vô hạn của trời đất và cái hữu hạn của cuộc đời con người. Mà để tô điểm cho cái hữu hạn đó sự có mặt của tình yêu, sự chia sẻ, đồng cảm, để rồi "cảm ơn em yêu dấu và cùng sẻ chia u uất này", là đủ (?).

Nếu đã có chút nào hữu ích thì bài thơ này, bài nhạc này của thi sĩ Du Tử Lê và Trần Duy Đức đâu phải chỉ dành cho những người bước vào tuổi ba mươi, mà cho cả những người chạm mốc sinh nhật bốn mươi, năm mươi, sáu mươi.. nữa vậy. Hạnh phúc cho những người có được để mà "cám ơn em, xin cảm ơn hạnh phúc này".