LÊ ĐẠT - Cha Tôi

Mục "Một bài thơ cũ" do Lê Hoàng Tuấn Kiệt phụ trách

Đất quê cha tôi
đất quê Đề Thám
Rừng rậm sông sâu 
Con gái cũng theo đòi nghề võ 

Ngày nhỏ
cha tôi dẫn đầu
lũ trẻ chăn trâu
Phất ngọn cờ lau 
Vào rừng Na Lương đánh trận 
Mơ làm Đề Thám 

Lớn lên
cha tôi đi dạy học
Gối đầu lên cuốn Chiêu hồn nước 
Khóc Phan Chu Trinh 
Như khóc người nhà mình 
Ôm mộng bôn ba hải ngoại 
Lênh đênh khói một con tàu 
Sớm tối
ngâm nga mấy vần cảm khái
Đánh nhau với Tây 

Bỏ việc
lang thang
vào Nam
ra Bắc
Cắt tóc đi tu
nhưng quá nặng nghiệp đời

Gần hai mươi năm trời 
Tôi vẫn nhớ lời cha tôi cháy bỏng 
Dạy tôi
làm thơ
ước mơ
hy vọng
Những câu Kiều say sưa
đưa cuộc đời bay bổng
Tiếng võng
trưa hè mênh mông
“Phong trần mài một lưỡi gươm 
Những phường giá áo túi cơm sá gì” 
Nhưng công việc làm ăn mỗi ngày mỗi khó 
Cuộc đời chợ đen chợ đỏ 
Thù hằn con người 
“Muốn sống thanh cao
đi lên trời mà ở
Mày đã quyết kiêu căng 
Níu lấy cái lương tâm gàn dở 
Dám
không tồi như chúng tao
Suốt đời mày sẽ khổ”. 

Quan lại trù cha tôi
cứng đầu cứng cổ
Người “An Nam” dám đánh “ông Tây” 
Mẹ ỉ eo dằn vặt suốt ngày 
Chửi mèo, mắng chó 
“Cũng là chồng là con 
Chồng người ta khôn ngoan 
Được lòng ông tuần ông phủ 
Mang tiền về nuôi vợ”. 

Bát đĩa xô nhau vỡ 
Cha tôi nằm thở dài 
Anh em tôi bỏ cơm 
Hai đứa dắt nhau ra đường tha thẩn 
Trời mùa thu trăng sáng 
Sao nở như hoa 
Không biết Ngưu Lang trên kia 
Có bao giờ cãi nhau cùng Chức Nữ 

Rồi cha tôi
lui tới nhà quan tuần, quan phủ
Lúc về
gặp tôi
đỏ mặt
quay đi

Một hôm
tôi thấy chữ R.O.
treo ngoài cửa
Cha tôi không dạy tôi làm thơ nữa 
Người còn bận đếm tiền
ghi sổ
Thỉnh thoảng nhớ những ngày oanh liệt cũ 
Một mình uống rượu say 
Ngâm mấy câu Kiều
ôm mặt khóc
Tỉnh dậy
lại loay hoay
ghi sổ
đếm tiền
Hai vai nhô lên 
Đầu lún xuống 
Như không mang nổi cuộc đời 
Bóng in trên tường vôi
im lặng
Ngọn đèn leo leo ánh sáng 
Bóng với người
như nhau
Mùi ẩm mốc tiếng mọt kêu cọt kẹt 
Ở chân bàn
hay ở cha tôi
Cuộc sống hàng ngày
nhỏ nhen
tàn bạo
Rác rưởi gia đình
miếng cơm
manh áo
Tàn phá con người. 
Những mơ ước thời xưa
như con chim gãy cánh
Rũ đầu chết ngạt trong bùn 
Năm tháng mài mòn
bao nhiêu khát vọng.
Cha đã dạy con một bài học lớn 
Đau thương
kiên quyết làm người

7.1956 

Lê Đạt